Shloka 14
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
सो ऽपि तच्छिलयाच्छाद्य मृद्भिरापूर्ययत्नतः / पुनश्च तत्पुरं प्रायाद्वज्रो ऽपि धनतृष्मया
Transliteration
so 'pi tacchilayācchādya mṛdbhirāpūryayatnataḥ / punaśca tatpuraṃ prāyādvajro 'pi dhanatṛṣmayā
Translation
那人也以石覆之，又以土填实，竭力藏匿；而瓦ज्र因贪求财物，又再度前往那座城。
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ (also/even)
तत्that (pit)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘that’ (qualifying avaṭaṃ understood)
शिलयाwith a stone/slab
शिलया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण (instrument)
आच्छाद्यhaving covered
आच्छाद्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ+छद् (धातु) → आच्छाद्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
Formअव्ययकृदन्त (gerund): ‘having covered’
मृद्भिःwith earth/clods
मृद्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमृद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; करण (instrument)
आपूर्यhaving filled up
आपूर्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ+पूर् (धातु) → आपूर्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
Formअव्ययकृदन्त (gerund): ‘having filled’
यत्नतःcarefully, with effort
यत्नतः:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयत्न (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय: प्रकारवाचक (carefully/with effort)
पुनःagain
पुनः:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (conjunction)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘that’ (qualifying puram)
पुरम्city
पुरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्रायात्went (back)
प्रायात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+या (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
वज्रःVajra
वज्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
धनतृष्मयाfrom greed for wealth
धनतृष्मया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootधन+तृष्मा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; समासः धनस्य तृष्मा (षष्ठी-तत्पुरुष); हेतौ तृतीया (because of thirst/greed for wealth)