Previous Verse
Next Verse

Shloka 118

Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva

Lalitopākhyāna Context

सदा कश्चित्तदेवाहं मन्यमानो महेश्वरः / तन्मायामोहितो भूत्वा त्ववशः शवतामगात्

sadā kaścittadevāhaṃ manyamāno maheśvaraḥ / tanmāyāmohito bhūtvā tvavaśaḥ śavatāmagāt

常有人自念:“我即是那位天神”,自以为大自在天(Maheśvara)。然一旦为其摩耶所迷,便成无力之人,堕入如尸之境。

sadāalways
sadā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
kaścitsomeone
kaścit:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अनिश्चितार्थ (indefinite)
tadthat very
tad:
Sambandha (सम्बन्ध/determiner)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘एव’ इत्यर्थे निर्देश
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता/subject in quoted thought)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तमपुरुष, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
manyamānaḥthinking
manyamānaḥ:
Karta (कर्ता/participial qualifier of kaścit/maheśvaraḥ)
TypeVerb
Rootman (धातु) + śānac (शानच्)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present middle participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; आत्मनेपदी; ‘मन्यमानः’ = thinking/considering
maheśvaraḥthe Great Lord
maheśvaraḥ:
Karta (कर्ता/subject apposition)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् ईश्वरः)
tad-māyā-mohitaḥdeluded by that māyā
tad-māyā-mohitaḥ:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक) + māyā (प्रातिपदिक) + muh (धातु) + kta (क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (तस्याः मायया मोहितः)
bhūtvāhaving become
bhūtvā:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having become’
tuthen/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविशेष/विरोधार्थक-अव्यय
avaśaḥhelpless
avaśaḥ:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeAdjective
Rootavaśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
śavatāmof corpses
śavatām:
Gati/Sambandha (सम्बन्ध: of corpses; with agāt)
TypeNoun
Rootśava (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
agātwent
agāt:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद