Shloka 77
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
न प्राप्यते कुचारित्रैः कुत्सितैः कुटिलाशयैः / दैवबाह्यैर्वृथातर्कैर्वृथा विभ्रान्त बुद्धिभिः
Transliteration
na prāpyate kucāritraiḥ kutsitaiḥ kuṭilāśayaiḥ / daivabāhyairvṛthātarkairvṛthā vibhrānta buddhibhiḥ
Translation
以恶行卑劣、心怀曲诈者，不能得达；以背离神圣的空谈诡辩，及徒然迷乱之智，亦不能得达。
Word by Word
नnot
न:
सम्बन्ध/निपात (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
प्राप्यतेis attained
प्राप्यते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-√आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
कुचारित्रैःby bad conduct
कुचारित्रैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootकु-चारित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (उपपद/उपसर्गपूर्वक: कुत्सितं चारित्रम्)
कुत्सितैःby the vile
कुत्सितैः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकुत्सित (प्रातिपदिक; √कुत्स् + क्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle)
कुटिलाशयैःby those with crooked intentions
कुटिलाशयैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootकुटिल-आशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—कर्मधारय (कुटिलः आशयः येषाम्/कुटिल-आशयः)
दैवबाह्यैःby those excluded from the divine
दैवबाह्यैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootदैव-बाह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (दैवात् बाह्याः/दैवेन बाह्याः: excluded from divine grace)
वृथाvainly
वृथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
तर्कैःby arguments
तर्कैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
वृथाvainly
वृथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
विभ्रान्तconfused/wandering
विभ्रान्त:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवि-√भ्रम् (धातु) + क्त → विभ्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन (बुद्धिभिः इति सह); क्त-प्रत्ययान्त
बुद्धिभिःby intellects/minds
बुद्धिभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन