Previous Verse
Next Verse

Shloka 70

Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga

Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes

ऋषय ऊचुः वैराजास्ते यदाहारा यत्सत्त्वाश्च यदाश्रयाः / तिष्ठन्ति चैव यत्कालं तन्नो ब्रूहि यथातथम्

ṛṣaya ūcuḥ vairājāste yadāhārā yatsattvāśca yadāśrayāḥ / tiṣṭhanti caiva yatkālaṃ tanno brūhi yathātatham

仙人们说道:“那些毗罗阇者以何为食?其性(萨埵)如何?所依何处?他们住世多久?请如实告知我们。”

ṛṣayaḥthe sages
ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
vairājāḥthe Vairājas
vairājāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvairāja (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
yat-āhārāḥwhose food is (what?)
yat-āhārāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + āhāra (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi (बहुव्रीहि) ‘yeṣām āhāraḥ (saḥ)’; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
yat-sattvāḥwhose nature/being is (what?)
yat-sattvāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + sattva (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi (बहुव्रीहि) ‘yeṣāṃ sattvam’; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयबोधक)
yat-āśrayāḥwhose support/refuge is (what?)
yat-āśrayāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + āśraya (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi (बहुव्रीहि) ‘yeṣām āśrayaḥ’; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tiṣṭhantiremain/stand
tiṣṭhanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयबोधक)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (निश्चय/अवधारण)
yat-kālamfor what duration/how long
yat-kālam:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + kāla (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva (अव्ययीभाव) used adverbially: ‘yāvat kālam’; Accusative used as adverb (कालाधिकरणार्थे द्वितीया)
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
naḥto us/for us
naḥ:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन); enclitic pronoun
brūhitell
brūhi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd Person (मध्यमपुरुष), Singular (एकवचन)
yathā-tathamas it truly is
yathā-tatham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā + tathā (अव्यय)
FormDvandva-like fixed pair (इतरेतर-द्वन्द्ववत्), indeclinable adverbial usage