Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga

Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes

ततः प्रजाः प्रतिष्ठाप्य जनमेवाश्रयन्ति ते / कल्पदाहेषु तु सदा तथा कालेषु तेषु वै

tataḥ prajāḥ pratiṣṭhāpya janamevāśrayanti te / kalpadāheṣu tu sadā tathā kāleṣu teṣu vai

随后安立众生之后,他们唯依止于阎那罗迦(Janaloka);在劫火焚烧之时,于那些时节恒常如此。

tataḥthereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) of sequence: 'thereafter'
prajāḥcreatures; subjects
prajāḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (2nd/द्वितीया), Bahuvacana (plural)
pratiṣṭhāpyahaving established
pratiṣṭhāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootprati-√sthā (धातु) + ṇic (causative)
FormKṛdanta: Absolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), 'having established/settled'
janamthe Janaloka (world of Jana)
janam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (2nd/द्वितीया), Ekavacana (singular)
evaindeed; only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya, particle (निपात) of emphasis/restriction
āśrayantithey take refuge in; resort to
āśrayanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√śri (धातु)
FormLaṭ lakāra (लट्, present), Prathama puruṣa (3rd), Bahuvacana (plural), Parasmaipada (परस्मैपद)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (contextual), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Bahuvacana (plural), pronoun
kalpa-dāheṣuin the conflagrations at the end of kalpas
kalpa-dāheṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक) + dāha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष: 'kalpasya dāhaḥ'), Puṃliṅga, Saptamī vibhakti (7th/सप्तमी), Bahuvacana
tubut; indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya, conjunction/particle (निपात) indicating contrast/emphasis
sadāalways
sadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
FormAvyaya, adverb (कालवाचक क्रियाविशेषण)
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya, adverb (क्रियाविशेषण) meaning 'thus/likewise'
kāleṣuin times; at times
kāleṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī vibhakti (7th/सप्तमी), Bahuvacana
teṣuin those
teṣu:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Puṃliṅga, Saptamī vibhakti (7th/सप्तमी), Bahuvacana; used adjectivally with kāleṣu
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya, emphatic particle (निपात)