Shloka 41
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
प्रियव्रतोत्तानपादौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ / कन्ये द्वे सुमहाभागे याभ्यां जाता इमाः प्रजाः
Transliteration
priyavratottānapādau putrau putravatāṃ varau / kanye dve sumahābhāge yābhyāṃ jātā imāḥ prajāḥ
Translation
普利耶弗拉塔（Priyavrata）与乌塔那帕达（Uttānapāda）二子，为有子者中之最胜。又有两位极具福德的女儿；由她们而生此诸众生。
Word by Word
प्रियव्रत-उत्तानपादौPriyavrata and Uttānapāda
प्रियव्रत-उत्तानपादौ:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootप्रियव्रत (प्रातिपदिक) + उत्तानपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; द्वन्द्व-समासः (इतरेतर): ‘Priyavrata and Uttānapāda’
पुत्रौtwo sons
पुत्रौ:
समानााधिकरण (Apposition)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
पुत्रवताम्of the progenitors/men with sons
पुत्रवताम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपुत्रवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; ‘of those who have sons/children’
वरौexcellent/best (two)
वरौ:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; adjective qualifying ‘पुत्रौ’
कन्येtwo daughters
कन्ये:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
द्वेtwo
द्वे:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; numeral adjective qualifying ‘कन्ये’
सु-महा-भागेvery fortunate (two)
सु-महा-भागे:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय-उपसर्गार्थ) + महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; कर्मधारयः: ‘very great-fortuned’ (qualifying ‘कन्ये’)
याभ्याम्by whom (the two)
याभ्याम्:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन; relative pronoun ‘by whom (two)’
जाताborn/produced
जाता:
क्रिया (Predicative)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; agrees with ‘प्रजाः’
इमाःthese
इमाः:
विशेषण (Determiner)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; demonstrative pronoun
प्रजाःcreatures/progeny
प्रजाः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन