Shloka 51
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
मैथुनस्यासमाचारो न चिन्ता नानुजल्पनम् / निवृत्तिर्ब्रह्मचर्यं तदच्छिद्रं तप उच्यते
Transliteration
maithunasyāsamācāro na cintā nānujalpanam / nivṛttirbrahmacaryaṃ tadacchidraṃ tapa ucyate
Translation
不行淫欲，不起忧虑，不作妄语；收摄诸根即是梵行，此称无缺之苦行。
Word by Word
मैथुनस्यof sexual intercourse
मैथुनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमैथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
असमाचारःnon-indulgence; non-practice
असमाचारः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअसमाचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
नnot
न:
सम्बन्ध (निषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
चिन्ताworry
चिन्ता:
कर्ता (कर्ता/Subject; implied 'is')
TypeNoun
Rootचिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
नnot
न:
सम्बन्ध (निषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
अनुजल्पनम्idle talk; muttering after (others)
अनुजल्पनम्:
कर्ता (कर्ता/Subject; implied 'is')
TypeNoun
Rootअनुजल्पन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
निवृत्तिःwithdrawal; cessation
निवृत्तिः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनिवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ब्रह्मचर्यम्celibacy; brahmacarya
ब्रह्मचर्यम्:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष-समास (ब्रह्मणि चर्या/ब्रह्मचर्या)
तत्that
तत्:
सम्बन्ध (अनुवृत्ति/Anaphoric reference)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
अच्छिद्रम्unbroken; without flaw
अच्छिद्रम्:
विशेषण (Adjectival to 'तपः')
TypeAdjective
Rootअच्छिद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
तपःausterity
तपः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उच्यतेis said; is called
उच्यते:
क्रिया (Verb; passive predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन