Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 23

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

Devanagari script

ज्वालामालासहस्राढ्यं विस्मयं परमद्भुतम् / महता तेजसायुक्तं वर्दभमानंभृशन्तथा

Transliteration

jvālāmālāsahasrāḍhyaṃ vismayaṃ paramadbhutam / mahatā tejasāyuktaṃ vardabhamānaṃbhṛśantathā

Translation

那景象缀满千重火焰花鬘，至极奇妙，令人震骇；与广大威光相应，愈发猛烈增长。

Word by Word

• ज्वाला-माला-सहस्र-आढ्यम्: abounding in thousands of garlands of flames
• ज्वाला-माला-सहस्र-आढ्यम्: विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्वाला (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण—(having) rich in thousands of garlands of flames

• विस्मयम्: a wonder; astonishment
• विस्मयम्: कर्म/विधेय (Object/Predicate nominal)
• Type: Noun
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• परम्-अद्भुतम्: supremely marvelous
• परम्-अद्भुतम्: विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारय—'supremely wonderful'

• महता: with great
• महता: करण (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; विशेषण—instrumental 'by/with great'

• तेजसा: splendor; radiance
• तेजसा: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• युक्तम्: endowed (with)
• युक्तम्: विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → युक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'endowed/connected'

• वर्धमानम्: growing; increasing
• वर्धमानम्: विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृध् (धातु) → वर्धमान (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'increasing/growing'

• भृशम्: exceedingly; greatly
• भृशम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: अव्यय—क्रियाविशेषण (adverb)

• तथा: thus; so
• तथा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय—समुच्चय/उपमानार्थ-क्रियाविशेषण (adverb: 'thus/so')