Shloka 20

Āditya-vyūha-kīrtana

Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions

Devanagari script

सोमाधारं जगत्सर्वमेतत्तथ्यं प्रकीर्तितम् / सूर्यादुष्णं निस्रवते सोमाच्छीतं प्रवर्त्तते

Transliteration

somādhāraṃ jagatsarvametattathyaṃ prakīrtitam / sūryāduṣṇaṃ nisravate somācchītaṃ pravarttate

Translation

此被宣说为真实：一切世界依苏摩而立；由太阳流出热力，由苏摩发起清凉。

Word by Word

• सोमाधारम्: having Soma as support
• सोमाधारम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सोम + आधार (प्रातिपदिक)
• Form: Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन); कर्मधार/षष्ठी-तत्पुरुष sense: सोमः आधारः यस्य

• जगत्: the world
• जगत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन); adjective to 'जगत्'

• एतत्: this
• एतत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन)

• तथ्यम्: true
• तथ्यम्: Pradhana-visheshana (विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन); predicate adjective

• प्रकीर्तितम्: proclaimed
• प्रकीर्तितम्: Pradhana-visheshana (विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-कीर्त् (धातु) + क्त (कृत्) → प्रकीर्तित (प्रातिपदिक)
• Form: Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन); past passive participle (क्त)

• सूर्यात्: from the sun
• सूर्यात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5/पञ्चमी), Singular (एकवचन)

• उष्णम्: heat
• उष्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन)

• निस्रवते: flows out
• निस्रवते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√स्रु (धातु)
• Form: Present tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)

• सोमात्: from Soma (moon)
• सोमात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5/पञ्चमी), Singular (एकवचन)

• शीतम्: coolness
• शीतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शीत (प्रातिपदिक)
• Form: Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन)

• प्रवर्तते: arises/comes forth
• प्रवर्तते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वृत् (धातु)
• Form: Present tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)