Shloka 38
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
सुखायामर्द्धरात्रं स्याद्विभायामस्तमेति च / वैवस्वते संयमने मध्यगः स्याद्रविर्यदा / सुखायामथ वारुण्यामुत्तिष्ठन्स तु दृश्यते
Transliteration
sukhāyāmarddharātraṃ syādvibhāyāmastameti ca / vaivasvate saṃyamane madhyagaḥ syādraviryadā / sukhāyāmatha vāruṇyāmuttiṣṭhansa tu dṛśyate
Translation
在苏迦（Sukhā）为半夜，在毗婆（Vibhā）则日落；当日神在毗婆斯伐多之三摩耶界居中时，于苏迦与伐楼尼（Vāruṇī）可见其正升起。
Word by Word
सुखायाम्in Sukhāyā
सुखायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Locative singular) (name of a city/region)
अर्द्ध-रात्रम्midnight
अर्द्ध-रात्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअर्द्ध (प्रातिपदिक) + रात्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (Accusative singular) ‘half-night/midnight’
स्यात्is/occurs
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् ‘would be/is (as a rule)’
विभायाम्in Vibhā
विभायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Locative singular) (name of a city/region)
अस्तम्to setting
अस्तम्:
Gati (गति/goal)
TypeIndeclinable
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (directional adverb) ‘to setting/down’ (used with √इ)
एतिgoes
एति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√इ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
वैवस्वतेin Vaivasvata
वैवस्वते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Locative singular)
संयमनेin Saṃyamana
संयमने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंयमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (place-name), सप्तमी एकवचन (Locative singular)
मध्य-गःbeing in the middle
मध्य-गः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त, √गम् धातु)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन—विशेषणम्
स्यात्would be/is
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
रविःthe Sun
रविः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nominative singular)
यदाwhen
यदा:
Kāla-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय ‘when’
सुखायाम्in Sukhāyā
सुखायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Locative singular)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (discourse particle) ‘then/now’
वारुण्याम्in Vāruṇī
वारुण्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवारुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Locative singular) (name of a city/region)
उत्तिष्ठन्rising
उत्तिष्ठन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउत् + √स्था (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन—कर्तरि ‘rising/standing up’
सःhe/that (sun)
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nominative singular)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle) ‘indeed/but’
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि (passive)