
प्लक्षद्वीपवर्णनम् (Description of Plakṣa-dvīpa)
本章延续《普拉那》关于“世界匣”(bhuvana-kośa)的宇宙地理铺陈,由阎浮提(Jambūdvīpa)转入其外一重同心大陆——普拉克沙洲(Plakṣa-dvīpa)。以苏多(Sūta)对集会的二次生圣者长老(dvija)之叙述口吻,简要而具技术性地说明:普拉克沙洲相对于阎浮提的尺度比例、环绕其外的盐水海(lavaṇodaka),以及其诸国土(janapada)的理想境况——无饥馑,疾病与衰老之惧减轻。继而列举普拉克沙洲的组织要素:七大主山(诸varṣa-parvata)及其对应的诸区域(varṣa),并附带名称缘起的说明,如与神话、采集药草之地或往昔事件相关。总体而言,本章如同一册密集的地理名录,规范诸名号、相对尺度与区域标记,以便在普拉那宇宙论中互相参照。
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे जम्बूद्वीपवर्णनं नामाष्टादशो ऽध्यायः सूत उवाच प्लक्षद्वीपं प्रवक्ष्यामि यथावदिह संग्रहात् / शृणुतेमं यथातत्त्वं ब्रुवतो मे द्विजोत्तमाः
如是,在《圣梵卵大摩诃往世书》中,风神(Vāyu)所宣说的前分、第二随支(anuṣaṅga-pāda)里,有名为“阎浮洲(Jambūdvīpa)描述”的第十八章。苏多(Sūta)曰:“诸最胜二生者(dvija)啊,我今将依正法略说普罗叉洲(Plakṣadvīpa);当如实谛听我所言。”
Verse 2
जंबूद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणास्तस्य विस्तरः / विस्तराद्द्विगुणश्चास्य परिणाहः समन्ततः
此洲之广度为阎浮洲广度之两倍;而其周匝之围量(pariṇāha),又为其广度之两倍,遍于四方。
Verse 3
तेनावृतः समुद्रो वै द्वीपेन लवणोदकः / तत्र पुण्या जनपदाश्चिरान्न म्रियते जनः
咸水之海为此洲所环绕。其间诸国皆具福德;彼处之人不早夭,寿命绵长。
Verse 4
कृत एव च दुर्भिक्षं जराव्याधिभयं कुतः / तत्रापि पर्वताः पुण्याः सप्तैव मणिभूषणाः
彼处仿佛从无饥馑;老迈与疾病之惧又从何来?其地亦有七座福德圣山,皆以宝珠为饰。
Verse 5
रत्नाकरास्तथा नद्यस्तासां नामानि च बुवे / ब्लक्षद्वीपादिषु त्वेषु सप्त सप्त तु पञ्चसु
诸大海与诸河流,其名我今当宣说。在此五洲如婆罗叉洲等中,各各皆有七七之数。
Verse 6
ऋज्वायताः प्रतिदिशं निविष्टा वर्षपर्वताः / प्लक्षद्वीपे तु वक्ष्यामि सप्तद्वीपान् महा बलान्
诸“岁域之山”向四方笔直安住。今于婆罗叉洲中,我将宣说那七个大力之洲。
Verse 7
गोमेदको ऽत्र प्रथमः पर्वतो मेघसन्निभः / ख्यायते यस्य नाम्ना तु वर्षं गोमेदसंज्ञितम्
此处第一座山名“瞿梅陀迦”,状如云聚。因其名,此方国土称为“瞿梅陀岁域”。
Verse 8
द्वितीयः पर्वतश्चन्द्रः सर्वौंष धिसमन्वितः / अश्विभ्याममृतस्यार्थमोषध्यो यत्र संभृताः
第二座山名“月山”,具足一切灵药。彼处阿湿毗双神为求甘露而聚集诸药草。
Verse 9
तृतीयो नारदो नाम दुर्गशैलो महोच्चयः / तत्राचले समुत्पन्नौ पूर्वं नारदपर्वतौ
第三座山名“那罗陀”,为险峻难行之石山,高耸巍然。于彼山中,往昔曾生起名为“那罗陀”的诸山。
Verse 10
चतुर्थस्तत्र वै शैलो दुदुंभिर्न्नाम नामतः / छन्दमृत्युः पुरा तस्मिन्दुन्दुभिः सादितः सुरैः
在那里,第四座山名为“杜杜姆毗”(Dudumbhi)。往昔在此处,“旃陀摩利底优”(Chandamṛtyu)被诸天借“敦杜毗”(Dundubhi)所降伏。
Verse 11
रज्जुदोलोरुकामं यः शाल्मलिश्चासुरान्तकृत् / पञ्चमः सोमको नाम देवैर्यत्रामृतं पुरा
那座如绳秋千般高峻可爱、并有“娑罗摩梨”(Śālmali)这灭阿修罗之树的山,是第五座,名为“苏摩迦”(Somaka);诸天昔日曾在此安置甘露(amṛta)。
Verse 12
संभृतं चाहृतं चैव मातुरर्थे गरुत्मता / षष्टस्तु सुमना नाम सप्तमर्षभ उच्यते
为母亲之故,迦楼罗(Garuḍa)既聚集又带回了甘露(amṛta)。第六座名“苏摩那”(Sumanā),第七座称“利沙婆”(Ṛṣabha)。
Verse 13
हिरण्यक्षो वराहेण तस्मिञ्छैले निषूदितः / वैभ्राजः सप्तमस्तत्र भ्राजिष्णुः स्फाटिको महान्
就在那座山上,野猪化身(Varāha)诛灭了希兰雅克沙(Hiraṇyākṣa)。在那里,第七座名“毗婆罗阇”(Vaibhrāja),光辉灿然,伟大如水晶般明净。
Verse 14
अर्चिर्भिर्भ्राजते यस्माद्वैभ्राजस्तेन संस्मृतः / तेषां वर्षाणि वक्ष्यामि नामतस्तु यथाक्रमम्
因其以如火焰般的光芒辉耀,故被称念为“毗婆罗阇”(Vaibhrāja)。现在我将依次宣说它们诸“伐尔沙”(varṣa,地域)的名称。
Verse 15
गोमेदं प्रथमं वर्षं नाम्नाशान्तभयं स्मृतम् / चन्द्रस्य शिशिरं नाम नारदस्य सुखोदयम्
第一年名为“Gomeda”,被称作“Śāntabhaya”;月神旃陀罗之年名“Śiśira”,那罗陀之年名“Sukhodaya”。
Verse 16
आनन्दं दुन्दुभेर्वर्षं सोमकस्यशिवं स्मृतम् / क्षेमकं वृषभस्यापि वैभ्राजस्य ध्रुवं तथा
敦度毗之年名“Ānanda”,娑摩迦之年称“Śiva”;公牛(Vṛṣabha)之年名“Kṣemaka”,毗婆罗阇之年亦名“Dhruva”。
Verse 17
एतेषु देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः / विहरन्ति रमन्ते च दृश्यमानाश्च तैः सह
在这些境界中,天界乾闼婆与成就者并诸查罗那同游同乐,且与他们一同显现可见。
Verse 18
तेषां नद्यस्तु सप्तैव प्रतिवर्षं समुद्रगाः / नामतस्ताः प्रवक्ष्यामि सप्तगङ्गास्तपोधनाः
他们的诸河在每一洲中,入海者唯有七条;噢,具苦行之财者,我将按名宣说那七条“恒伽”。
Verse 19
अनुतप्तासुखी चैव विपाशा त्रिदिवा क्रमुः / अमृता सुकृता चैव सप्तैताः सरितां वराः
阿努塔普塔、苏姬、毗帕沙、三天河、克拉穆、甘露河与善业河——此七者为诸河之最胜。
Verse 20
अभिगच्छन्ति ता नद्यस्ताभ्यश्चान्याः सहस्रशः / बहूदका ह्योघवत्यो यतो वर्षति वासवः
那些河流汇聚于彼处,又有成千上万的其他河流随之而来。因瓦萨瓦(因陀罗)降下甘霖,它们水量丰沛,奔流浩荡。
Verse 21
ताः पिबन्ति सदा हृष्टा नदीजनपदास्तु ते / शुभाः शान्तभयाश्चैव प्रमुदं शैशिराः शिवाः
河畔诸国常以欢喜之心饮用那河水。那些地方吉祥、无惧、充满喜悦,清凉而具善利、带来福祉。
Verse 22
आनन्दाश्च सुखाश्चैव क्षेमकाश्च ध्रुवैः सह / वर्णाश्रमाचारयुता प्रजास्तेष्ववधिष्ठिताः
在那里众生安乐喜悦,与持恒的德鲁瓦同住于安稳之中。遵循种姓与四住期(varṇa-āśrama)法度的人民,井然有序地安居其间。
Verse 23
सर्वे त्वरोगाः सुबलाः प्रजाश्चामयव र्जिताः / अवसर्पिणी न तेष्वस्ति तथैवोत्सर्पिणी न च
在那里众人无骤发之疾,体魄强健,远离病患。其处既无 avasarpiṇī(衰退),亦无 utsarpiṇī(上升)之轮转。
Verse 24
न तत्रास्ति युगावस्था चतुर्युगकृता क्वचित् / त्रेतायुगसमः कालः सर्वदा तत्र वर्त्तते
彼处全无由四大劫(四瑜伽)构成的劫相更替。彼处时光恒常如同特雷塔劫一般流行。
Verse 25
प्लक्षद्वीपादिषु ज्ञेयः पञ्चस्वेतेषु सर्वशः / देशस्यानुविधानेन कालस्यानुविधाः स्मृताः
在普拉克沙洲等五大洲中,处处皆应知:随地域之差别,时间之分段亦如《忆念经》所记而有。
Verse 26
पञ्चवर्षसहस्राणि तेषु जीवन्ति मानवाः / सुरूपाश्च सुवेषाश्च ह्यरोगा बलिनस्तथा
在那些洲岛中,人类寿命达五千年;形貌端丽,衣饰华善,无病而强健。
Verse 27
सुखमायुर्बलं रुपमारोग्यं धर्म एव च / प्लक्षद्वीपादिषु ज्ञेयः शाकद्वीपान्तिकेषु वै
安乐、寿命、力量、容色、健康与正法——当知此等在普拉克沙洲等地,直至沙迦洲近境皆为人所知。
Verse 28
प्रक्षद्वीपः पृथुः श्रीमान्सर्वतो धनधान्यवान् / दिव्यौषधिफलोपेतः सर्वौंषधिवनस्पतिः
普拉克沙洲广阔而吉祥,四方财谷充盈;具足天赐药果,诸般药草林木皆极丰茂。
Verse 29
आवृतः पशुभिः सर्वैर्ग्राम्यारण्यैः सहस्रशः / जंबूवृक्षेम संख्यातस्तस्य मध्ये द्विजोत्तमाः
此洲为无数家畜与野兽所环绕;被称与阎浮树相等;其中央处,诸婆罗门上首啊,(有其所在)。
Verse 30
प्लक्षो नाम महावृक्षस्तस्य नाम्ना स उच्यते / स तत्र पूज्यते स्थाने मध्ये जनपदस्य ह
有一株名为“普拉克沙”(Plakṣa)的巨树,亦以其名而称。它在那国土中央之处受人礼敬供奉。
Verse 31
स चापीक्षुरसोदेन प्रक्षद्वीपः समावृतः / प्लक्षद्वीपसमेनैव वैपुल्यद्विस्तरेण तु
彼“普拉克沙洲”(Prakṣadvīpa)亦四面为甘蔗汁之海所环绕;其广袤与普拉克沙洲(Plakṣadvīpa)相等。
Verse 32
इत्येवं संनिवेशो वः प्लक्षद्वीपस्य कीर्तितः / आनुपूर्व्यात्समासेन शाल्मलं तु निबोधत
如是,已为汝等宣说普拉克沙洲之布局。今当依次略知“沙尔玛拉洲”(Śālmala)。
Verse 33
ततस्तृतीयं वक्ष्यामि शाल्मलं द्वीपसुत्तमम् / शाल्मलेन समुद्रस्तु द्वीपेनेक्षुरसोदकः
继而我将宣说第三、最胜之洲——“沙尔玛拉洲”(Śālmala)。环绕此洲者,为甘蔗汁之海。
Verse 34
प्लक्षद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणेन समावृतः / तत्रापि पर्वताः सप्त विज्ञेया रत्नयोनयः
其广度为普拉克沙洲之两倍。彼处亦有七山,当知皆为宝石之源藏。
Verse 35
रत्नाकरास्तथा नद्यस्तेषां वर्षेषु सप्तसु / प्रथमः सूर्यसंकाशः कुमुदो नाम पर्वतः
在那七个地域中,也有宝海与诸河。其第一座山名“俱牟陀”,光辉如日。
Verse 36
सर्वधातुमयैः शृङ्गैः शिलाजालसमाकुलैः / द्वितीयः पर्वतश्चात्र ह्युत्तमो नाम विश्रुतः
此处第二座山,峰顶由诸金属构成,遍布石网,名闻于世,称为“优多摩”。
Verse 37
हरितालमयैः शृङ्गैर्दिवमावृत्य तिष्ठति / तृतियः पर्वतस्तत्र बलाहक इति श्रुतः
其峰以雄黄般之矿质造成,遮蔽苍穹;彼处第三座山传名为“婆罗诃迦”。
Verse 38
जात्यञ्जनमयैः शृङ्गैर्दिवमावृत्य तिष्ठति / चतुर्थः पर्वतो द्रोणो यत्र सा वै सहोषधिः
其峰以优质黑矿所成,遮蔽苍天;第四座山名“德罗那”,其处有神圣的“萨诃药草”。
Verse 39
विशल्यकरणी चैव मृतसञ्जीविनी तथा / कङ्कस्तु पञ्चमस्तत्र पर्वतः सुमहोदयः
彼处亦有“除箭创药”与“起死回生药”;第五座山名“迦迦”,其兴起极为宏伟。
Verse 40
नित्यपुष्पफलोपेतो वृक्षवीरुत्समावृतः / षष्ठस्तु पर्वतस्तत्र महिषो मेघसन्निभः
那座山常年花果繁盛,林木藤蔓环绕。其间第六座山名为“摩希沙”(Mahisha),形貌宛如云团。
Verse 41
यस्मिन्सो ऽग्निर्निवसति महिषो नाम वारिजः / सप्तमः पर्वतस्तत्र ककुद्मान्नाम भाष्यते
在那处有火神阿耆尼居住;有名为“摩希沙”的水生之物(varija)。在那里,第七座山被称为“迦库德曼”(Kakudman)。
Verse 42
तत्र रत्नान्यनेकानि स्वयं रक्षति वासवः / प्रजापतिमुपादाय प्रजाभ्यो विधिवत्स्वयम्
在那里有无数珍宝,由婆娑婆(因陀罗)亲自守护;他携同生主(Prajāpati),亲自依仪轨为众生作安排。
Verse 43
इत्येते पर्वताः सप्त शाल्मले मणिभूषणाः / तेषां वर्षाणि वक्ष्यामि सर्पैव तु शुभानि वै
如此,在沙尔摩利洲,这七座山皆以宝珠为饰。现在我将述说它们的诸“婆沙”(varṣa,地域),确为吉祥,如蛇族一般。
Verse 44
कुमुदस्य स्मृतं श्वेतमुत्तमस्य च लोहितम् / बलाहकस्य जीमूतं द्रोणस्य हरितं स्मृतम्
据说,库穆达呈白色,乌त्त摩呈红色;婆罗诃迦呈“吉慕多”(云)之色,而德罗那则被记为绿色。
Verse 45
कङ्कस्य वैद्युतं नाम महिषस्य च मानसम् / ककुदः सुप्रदं नाम सप्तैतानि तु सप्तधा
冈迦名为“Vaidyuta”,摩希沙名为“Mānasa”。卡库达名为“Suprada”;此七名号,分为七类而传说。
Verse 46
वर्षाणि पर्वताश्चैव नदीस्तेषु निबोधत / ज्योतिः शान्तिस्तथा तुष्टा चन्द्रा शुक्रा विमोचनी
当知其中的诸“域”、群山与河流:名为“Jyoti”“Śānti”“Tuṣṭ┓Candr┓Śukrā”与“Vimocanī”。
Verse 47
निवृत्तिः सप्तमी तासां प्रतिवर्षं तु ताः स्मृताः / तासां समीपगाश्चान्याः शतशो ऽथ सहस्रशः
其中第七名为“Nivṛtti”;在每一方域中皆如是记述。其旁更有他河,或百或千,不可胜数。
Verse 48
न संख्यां परिसंख्यातुं शक्नुयात्को ऽपि मानवः / इत्येष संनिवेशो वः शाल्मलस्य प्रकीर्त्तितः
任一凡人都不能尽数计量其数目。如此,已为汝等宣说沙尔玛拉洲之布局。
Verse 49
प्लक्षवृक्षेण संख्यातस्तस्य मध्ये महा द्रुमः / शाल्मलिर्विपुलस्कन्धस्तस्य नाम्ना स उच्यते
其尺度以“普拉克沙树”为量;其中央有一株大树。其干广大,名为“Śālmali”,亦以此名而称。
Verse 50
शाल्मलस्तु समुद्रेण सुरोदेन समावृतः / विस्तराच्छाल्मलस्वैव समे न तु समन्ततः
娑摩罗洲为名为“苏罗达”的大海所环绕;其广袤与娑摩罗相等,然并非四方处处皆平齐。
Verse 51
उत्तरेषु तु धर्मज्ञाद्वीपेषु शृणुत प्रजाः / यथाश्रुतं यथान्यायं ब्रुवतो मे निबोधत
噢通达法义者,诸民当听:北方诸洲之事。我将依所闻、依正理而说;请细心领会我所言。
Verse 52
कुशद्वीपं प्रवक्ष्यामि चतुर्थं तु समासतः / सुरोदकः परिवृतः कुशद्वीपेन सर्वतः
今我略说第四洲——俱舍洲。名为“苏罗达迦”的大海从四面环绕俱舍洲。
Verse 53
शाल्मलस्य तु विस्ताराद्द्विगुणेन समन्ततः / सप्तैव च गिरींस्तत्र वर्ण्यमानान्निबोधत
此洲较娑摩罗洲之广袤,四方皆为其两倍;并当知彼处将要叙述的七座山岳。
Verse 54
कुशद्वीपे तु विज्ञेयः पर्वतो विद्रुमश्च यः / द्वीपस्य प्रथमस्तस्य द्वितीयो हेमपर्वतः
在俱舍洲,当知有名为“毗德鲁摩”的山;此为该洲第一山。第二座为“诃摩山”。
Verse 55
तृतीयो द्युतिमान्नाम जीमूतसदृशो गिरिः / चतुर्थः पुष्पवान्नाम पञ्चमस्तु कुशेशयः
第三座山名为“Dyutimān”,如云般相似;第四名“Puṣpavān”,第五名“Kuśeśaya”。
Verse 56
षष्ठो हरिगिरिर्नाम सप्तमो मन्दरः स्मृतः / मन्दा इति ह्यपा नाम मन्दरो दारणादयम्
第六座名为“Harigiri”,第七座被称作“Mandara”;有一条名为“Mandā”的河,而“Mandara”以承载支撑之力而著称。
Verse 57
तेषामन्तरविषकंभो द्विगुणः प्रविभागतः / उद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं वेणुमण्डलम्
它们之间的间隔按两倍之量分布:第一方域名“Udbhida”,第二方域名“Veṇumaṇḍala”。
Verse 58
तृतीयं वै रथाकारं चतुर्थं लवणं समृतम् / पञ्चमं धृतिमद्वर्षं षष्ठं वर्षं प्रभाकरम्
第三方域名“Rathākāra”,第四方域称“Lavaṇa”;第五为“Dhṛtimad”方域,第六为“Prabhākara”方域。
Verse 59
सप्तमं कपिलं नाम सर्वे ते वर्ष भावकाः / एतेषु देवगन्धर्वाः प्रजास्तु जगदीश्वराः
第七方域名为“Kapila”;这些皆为诸方域之地。其中有天神与乾闼婆;众生万民皆在“Jagadīśvara”(世间主宰)之统摄下。
Verse 60
विहरन्ति रमन्ते च हृष्यमाणास्तु सर्वशः / न तेषु दस्यवः संति म्लेच्छ जातय एव च
众人四处游乐,处处欢喜;其地无盗贼达修,亦无弥勒叉诸族。
Verse 61
गौरप्रायो जनः सर्वः क्रमाच्च म्रियते तथा / तत्रापि नद्यः सप्तैव धूतपापाशिवा तथा
其地众人多为白皙之色,亦依次而终。彼处亦唯有七河,能涤罪而致吉祥。
Verse 62
पवित्रा संततिश्चैव विद्युद्दंभा मही तथा / अन्यास्ताभ्यो ऽपरिज्ञाताः शतशो ऽथ सहस्रशः
又有“净流”“相续”“电幢”与“大地”等(诸河)。此外尚有无数他河,或百或千,皆未尽知。
Verse 63
अभिगच्छन्ति ताः सर्वा यतो वर्षति वासवः / घृतोदेन कुशद्वीपो बाह्यतः परिवारितः
诸河皆趋向因陀罗降雨之处。俱舍洲外缘为“酥海”(Ghṛtoda)所环绕。
Verse 64
विज्ञेयः स तु विस्तारात्कुशद्वीपसमेन तु / इत्येष सन्निवेशो वः कुशद्वीपस्य कीर्त्तितः
当知其广袤与俱舍洲等同。至此,俱舍洲之形制布局已为汝等宣说。
Verse 65
क्रैञ्चद्वीपस्य विस्तारं वक्ष्याम्यहमतः परम् / कुशद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणः स तु वै स्मृतः
如今我将宣说鸶岛(Kraiñca-dvīpa)的广大;经传所记,它的范围为库沙岛的两倍。
Verse 66
घृतोदकसमुद्रो वै क्रैञ्च द्वीपेन संयुतः / तस्मिन्द्वीपे नगश्रेष्ठः क्रैञ्चस्तु प्रथमो गिरिः
鸶岛与酥油之水的大海相连环绕;在那岛上,群山之最为“鸶”山,居首之峰。
Verse 67
क्रैञ्चात्परो वामनको वामनादन्धकारकः / अन्धकारात्परश्चापि दिवावृन्नाम पर्वतः
在鸶山之后是“矮者”(Vāmanaka),在其后是“幽暗者”(Andhakāraka);再其后有名为“蔽昼”(Divāvṛt)的山。
Verse 68
दिवावृतः परश्चापि द्विविदो गिरिसत्तमः / द्विविदात्परतश्चापि पुण्डरीको महागिरिः
在“蔽昼”之后有群山之最“二分”(Dvivida);在“二分”之后又有名为“白莲”(Puṇḍarīka)的巨山。
Verse 69
पुण्डरीकात्परश्चापि प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः / एते रत्नमयाः सप्त क्रैञ्चद्वीपस्य पर्वताः
在“白莲”之后称为“鼓声”(Dundubhisvana)。这七座皆为鸶岛的宝石之山。
Verse 70
बहुपुष्पफलोपेतनानावृक्षलतावृताः / परस्परेण द्विगुणा विस्तृता हर्षवर्द्धनाः
那里繁花硕果,众多树木藤蔓环绕;彼此相较倍加广阔,令人欢喜增长。
Verse 71
वर्षाणि तत्र वक्ष्यामि नामतस्तान्निबोधत / क्रैञ्चस्य कुशलो देशो वामनस्य मनोनुगः
我将宣说那里的诸“伐尔沙”(varṣa)之名,请谛听:属于克赖ஞ்ச的“库沙拉”之地,以及属于伐摩那的“摩诺努伽”。
Verse 72
मनोनुगात्परश्चोष्णस्तृतीयं वर्षमुच्यते / उष्णात्परः पीवरकः पीवरादन्धकारकः
在“摩诺努伽”之后,称第三伐尔沙为“乌什那”(Uṣṇa);在乌什那之后为“毗伐罗迦”(Pīvaraka),在毗伐罗迦之后为“安达迦罗迦”(Andhakāraka)。
Verse 73
अन्धकारात्परश्चापि मुनिदेशः स्मृतो बुधैः / मुनिदेशात्परश्चैव प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः
在“安达迦罗迦”之后,智者们记述有“牟尼德沙”(Munideśa);在牟尼德沙之后,又称为“敦杜毗斯瓦那”(Dundubhisvana)。
Verse 74
सिद्धचारणसंकीर्णो गौरप्रयो जनः स्मतः / तत्रापि नद्यः सप्तैव प्रतिवर्ष स्मृताः शुभाः
那片国土充满悉达与查罗那众;其民多被记为肤色皎白。其间每一伐尔沙亦各有七条吉祥之河被传述。
Verse 75
गौरी कुमुद्वती चैव संध्या रात्रिर्मनोजवा / ख्यातिश्च पुण्डरीका च गङ्गाः सप्तविधाः स्मृताः
高丽、库穆德瓦蒂、桑迪亚、拉特里、摩诺加瓦、克雅蒂与本陀利迦——此七者被忆为圣恒河的七种形相。
Verse 76
तासां सहस्रशश्चान्या नद्यो यास्तु समीपगाः / अभिगच्छन्ति ताः सर्वा विपुलाः सुबहूदकाः
其近旁尚有千千万万别的河流;它们皆宽广丰沛,水量充盈,悉皆汇入其中。
Verse 77
क्रैञ्चद्वीपः समुद्रेण दधिमण्डौदकेन तु / आवृतः सर्वतः श्रीमान्क्रैञ्चद्वीपसमेन तु
鸀鷀洲(Krañcadvīpa)四面为“酪浆之海”所环绕;此吉祥之洲,周匝皆以与其等量之广度相围。
Verse 78
प्लक्षद्वीपादयो ह्येते समासेन प्रकीर्त्तिताः / तेषां निसर्गोद्वीपानामानुपूर्व्येण सर्वशः
从普罗叉洲等起,此诸洲已略说;至于这些依自性而成的诸岛,其一切将按次第详述。
Verse 79
न शक्यो विस्तराद्वक्तुं दिव्यवर्षशतैरपि / निसर्गो यः प्रजानां तु संहारो यश्च तासु वै
纵以百百天年亦难尽述——其中众生之生起与其毁灭(saṃhāra)之相,皆不可详言。
Verse 80
शाकद्वीपं प्रवक्ष्यामि यथावदिह निश्चयात् / शृणुध्वं तु यथातथ्यं ब्रुवतो मे यथार्थवत्
我将在此以坚定之心,如实宣说娑迦洲(Śākadvīpa)。诸位当聆听我所言真实而契合义理之语。
Verse 81
क्रैञ्चद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणास्तस्य विस्तरः / परिवार्य समुद्रं स दधिमण्डोदकं स्थितः
娑迦洲的广袤为鸀鷀洲(Kraiñcadvīpa)的两倍。其四周环绕着以酪精之水(dadhimaṇḍa)为体的大海。
Verse 82
तत्र पुण्या जनपदाश्चिरात्तु म्रियते जनः / कुत एव च दुर्भिक्षं जराव्याधिभयं कुतः
彼处皆为福德之国,众生寿命绵长,久而后终。彼处何来饥馑?又何来老病之惧?
Verse 83
तत्रापि पर्वताः शभ्राः सप्तैव मणिभूषणाः / रत्नाकरास्तथा नद्यस्तेषां नामानि मे शृणु
彼处亦有七座皎洁光明、以宝珠为饰之山;又有宝藏与诸河。其名当听我宣说。
Verse 84
देवर्षिगन्धर्वयुतः प्रथमो मेरुरुच्यते / प्रागायतः स सौवर्णो ह्युदयो नाम पर्वतः
第一座山与天仙圣仙(devarṣi)及乾闼婆同在,称为须弥(Meru)。其向东方延展,金光灿然,名为“乌达耶”(Udaya)。
Verse 85
वृष्ट्यर्थं जलदास्तत्र प्रभंवति च यान्ति च / तस्यापरेण सुमहाञ्जलधारो महागिरिः
为降雨之故,彼处云雨之众生起而往来。其西有一巍巍大山,水流瀑注,诸水成带。
Verse 86
यतो नित्यमुपादत्ते वासवः परमं जलम् / ततो वर्षं प्रभवति वर्षाकाले प्रजास्विह
瓦萨瓦(因陀罗)恒常从彼处取受至上之水;由此在雨季之时,为此间众生而生起降雨。
Verse 87
तस्योत्तरे रैवतको यत्र नित्यं प्रतिष्ठितम् / रेवती दिवि नक्षत्रं पितामहकृतो विधिः
其北有赖伐多迦之地;彼处天穹之中,“勒伐底”宿恒常安住——此乃祖父神(梵天)所立之法度。
Verse 88
तस्यापरेण सुमहान् श्यामो नाम महागिरिः / तस्माच्छ्यामत्वमापन्नाः प्रजाः पूर्वमिमाः किल
其西有一巍峨大山,名为“沙耶摩”。相传因此缘故,此间众生在往昔得成黝黑之色。
Verse 89
तस्यापरेण सुमहान्नाजतो ऽस्तगिरिः स्मृतः / तस्यापरे चांबिकेयो दुर्गशैलो महागिरिः
其西有一极其宏大的落日之山,名曰“那阇多”。其更西处又有“安毗迦耶”,即名为“难近山”(杜尔迦·舍伊拉)之大山。
Verse 90
अंबिकेयात्परो रम्यः सर्वौंषधिसमन्वितः / केसरी केसरयुतो यतो वायुः प्रजापतिः
越过安比迦耶,有一片秀丽之地,具足一切药草;在缀以花蕊之“凯萨利”山旁,风神伐由——众生之主(Prajāpati)居于其处。
Verse 91
उदयात्प्रथमं वर्षं महात्तज्जलदं स्मृतम् / द्वितीयं जलधारस्य सुकुमारमिति स्मृतम्
自乌达耶起,第一分域称为“摩诃塔阇阇罗陀”;而属“持水流”者的第二分域,被称作“苏库玛罗”。
Verse 92
रैवतस्य तु कौमारं श्यामस्य च मणीवकम् / अस्तस्यापि शुभं वर्षं विज्ञेयं कुसुमोत्तरम्
赖伐多之分域名为“考玛罗”,沙摩之分域名为“摩尼瓦迦”;而阿斯塔的吉祥分域,当知名为“库苏莫塔罗”。
Verse 93
अम्बिकेयस्य मोदाकं केसरस्य महाद्रुमम् / द्वीपस्य परिमाणं तु ह्रस्वदीर्घत्वमेव च
安比迦耶之分域名为“摩陀迦”,凯萨罗之分域名为“摩诃树”。而此岛之尺度,其短与长,亦如是记述。
Verse 94
क्रैञ्चद्वीपेन विख्यातं तस्य केतुर्महाद्रुमः / शाको नाम महोत्सेधस्तस्य पूज्या महानुगाः
此地以“克兰恰洲”闻名;其旗帜之瑞相(ketu)为“摩诃大树”。其高峻之地名“沙迦”;其伟大随从亦当受礼敬。
Verse 95
तत्र पुण्या जनपदाश्चातुर्वर्ण्यसमन्विताः / नद्यश्चापि महापुण्या गङ्गाः सप्तविधास्तथा
彼处有诸多圣洁国土,具足四姓之制;亦有极其清净的诸河——恒河分为七类如是。
Verse 96
सुकुमारी कुमारी च नलिनी वेणुका च या / इक्षुश्च वेणुका चैव गभस्तिः सप्तमी तथा
其名为:苏库玛丽、库玛丽、那梨尼、韦努迦;又有伊克舒、韦努迦,而第七名为伽婆斯提。
Verse 97
नद्यश्चान्याः पुण्यजलाः शीततोयवहाः शुभाः / सहस्रशः समाख्याता यतो वर्षति वासवः
又有诸余河流,其水具福德、清凉而吉祥;因瓦萨瓦(因陀罗)于彼降雨,故称其数以千计。
Verse 98
न तासां नामधेयानि परिमाणं तथैव च / शक्यं वै परिसंख्यातुं पुण्यास्ताः सरिदुत्तमाः
彼等诸最胜圣河,其名号与其广量,实不可尽数而计。
Verse 99
ताः पिबन्ति सदा हृष्टा नदीर्जनपदास्तु ते / शांशपायनविस्तीर्णो द्वीपो ऽसौ चक्रसंस्थितः
彼诸国土之民常怀欢喜饮彼诸河之水;而此洲广大如商沙巴耶那之延展,形制如轮而安住。
Verse 100
नदीजलैः प्रतिच्छन्नः पर्वतैश्चाभ्रसन्निभैः / सर्वधातुविचित्रैश्च मणिविद्रुमभूषितैः
那片国土为江河之水所覆,又被如云之山环绕;诸般矿藏斑斓辉映,并以宝珠与毗陀卢摩(红珊瑚)为饰。
Verse 101
नगरैश्चैव विविधैः स्फीतैर्जनपदैरपि / वृक्षैः पुष्पफलोपेतैः समन्ताद्धनधान्यवान्
其地有种种城邑与富庶乡邦;四方树木花果具足,并且财宝与谷粮充盈。
Verse 102
क्षीरोदेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः / शाकद्वीपस्य विस्तारात्समेन तु समंन्ततः
此洲四面为“乳海”(Kṣīroda)所环绕;而娑迦洲(Śākadvīpa)的广袤亦向四方均等铺展。
Verse 103
तस्मिञ्जनपदाः पुण्याः पर्वताः सरितः शुभाः / वर्णाश्रमसमाकीर्णा देशास्ते सप्त वै स्मृताः
其中有清净的邦国、群山与吉祥的河流;那些充满四姓与四住期(梵行等)秩序的国土,被记为七处。
Verse 104
न संकरश्च तेष्वस्ति वर्णाश्रमकृतः क्वचित् / धर्मस्य चाव्यभीचारादेकान्तसुखिताः प्रजाः
他们之中从无因四姓四住期而起的杂乱混杂;由于对正法毫不偏离的奉行,众生皆得安然圆满之乐。
Verse 105
न तेषु लोभो माया वा हीर्षासूयाकृतः कुतः / विपर्ययो न तेष्वस्ति कालात्स्वाभाविकं परम्
他们之中无贪欲、无幻妄,嫉妒与怨尤从何而生?他们之中无颠倒;超越时劫者,乃自性之至上境。
Verse 106
करावाप्तिर्न तेष्वस्ति न दण्डो न च दण्ड्यकाः / स्वधर्मेणैव धर्म ज्ञास्ते रक्षन्ति परस्परम्
他们那里不征税赋,无刑罚,也无受罚之人。通达法者唯以自身之法而彼此护持。
Verse 107
एतावदेव शक्यं वै तस्मिन्द्वीपे प्रभाषितुम् / एतावदेव श्रोतव्यं शाकद्वीपनिवासिनाम्
关于那一洲岛,所能述说者唯此而已。关于娑迦洲之居民,所当听闻者亦唯此而已。
Verse 108
पुष्करं सप्तमं द्वीपं प्रवक्ष्यामि निबोधत / पुष्करेण तु द्वीपेन वृतः क्षीरोदको बहिः
今当宣说第七洲——补湿迦罗洲,请谛听。补湿迦罗洲之外,有乳海(Kṣīroda)环绕其外。
Verse 109
शाकद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणेन संमततः / पुष्करे पर्वतः श्रीमानेक एव महाशिलः
补湿迦罗洲被认为是娑迦洲面积的两倍。补湿迦罗洲中唯有一座吉祥巍峨之山,名为摩诃石罗(Mahāśilā)。
Verse 110
चित्रैर्मणिमयैः शृङ्गैः शिलाजालैः समुच्छ्रितः / द्वीपस्य तस्य पूर्वर्द्धे चित्रसानुः स्थितो महान्
以奇丽的宝石峰峦与层层石网高耸而起;在那岛屿的东半部,伟大的“奇特山脊”(Citrāsānu)巍然安住。
Verse 111
स मण्डलसहस्राणि विस्तीर्णः पञ्चविंशतिः / उर्द्धं चैव चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि महीतलात्
其广袤达二万五千个“曼荼罗”,又自地表上升三万二千之高。
Verse 112
द्वीपर्धस्य परिक्षिप्तः पर्वतो मानसोत्तरः / स्थितो वेलासमीपे तु नवचन्द्र इवोदितः
环绕岛屿半部的“摩那索多罗”(Mānasottara)山,近海而立,宛如新月初升。
Verse 113
योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः / तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः
其高五万由旬,广亦如是;四面周匝,圆满成轮。
Verse 114
स एव द्वीपपश्चार्द्धे मानसः पृथिवीधरः / एक एव महासारः सन्निवेशो द्विधा कृतः
在岛屿的西半部,同样有名为“摩那斯”(Mānas)的持地之山;同一伟大精髓的布局,被分作两处。
Verse 115
स्वादूदकेनोदधिना सर्वतः परिवारितः / पुष्करद्वीपविस्ताराद्विस्तीर्णो ऽसौ समन्ततः
普什迦罗洲四面为甘甜之水的大海所环绕;因其广大,向诸方周遍伸展。
Verse 116
तस्मिन्द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ / अभितो मानसस्याथ पर्वतस्य तु मण्डले
在此洲中,记有两处清净吉祥之国土;它们环绕于摩那萨山的周围圈域。
Verse 117
महावीतं तु यद्वर्ष बाह्यतो मानसस्य तत् / त्स्यैवाभ्यन्तरेणापि धातकीखण्डमुच्यते
摩那萨山之外的那一方域称为“摩诃毗多”;而其内侧之地亦名为“达塔姬分段”。
Verse 118
दशवर्षसहस्राणि तत्र जीवति मानवाः / अरोगाः सुखबाहुल्या मानसीं सिद्धिमास्थिताः
彼处人类寿至一万年;无病安乐,福乐丰盈,并得心灵成就(意成就)。
Verse 119
मससायुश्च रूपं च तस्मिन्वर्षद्वये स्मृतम् / अधमोत्तमा न तेष्वस्ति तुल्यास्ते रूपशीलतः
在那两方域中,寿命与形貌皆被说为相同;其中无卑无尊,容色与德行皆齐等。
Verse 120
न तत्र दस्युर्दमको नेर्ष्यासूया भयं तथा / निग्रहो न च दण्डो ऽस्ति न लोभो न परिग्रहः
彼处无盗贼,亦无压制者;无嫉妒与诽谤,亦无恐惧。无拘禁,无刑罚;无贪欲,亦无执取占有。
Verse 121
सत्यानृतं न तत्रास्ति धर्माधर्मौं तथैव च / वर्णाश्रमौ वा वार्ता वा पाशुपाल्यं वणिक्पथः
彼处无真亦无伪,无正法亦无非法。无种姓与住期之制;无农事;无牧养;亦无商旅之道。
Verse 122
त्रयी विद्या दण्डनीतिः शुश्रूषा शिल्पमेव च / वर्षद्वये सर्वमेतत्पुष्करस्य न विद्यते
彼处无三吠陀之学,亦无刑政之法;无侍奉之事,亦无工艺之业。在普什迦罗那延续两年的境域中,此等皆不见。
Verse 123
न तत्र वर्षं नद्यो वा शीतोष्णं वापि विद्यते / उद्भिदान्युदकान्यत्र गिरिप्रस्रवणानि च
彼处无雨亦无河流,亦无寒暑之别;然有含水之草木,并有山间泉涌流注。
Verse 124
उत्तराणां कुरूणां च तुल्यकालो जनस्तथा / सर्वर्त्तुसुसुखस्तत्र जराक्रमविवर्जितः
彼处之民与北俱卢同具其时性;四时皆安乐,远离衰老之渐次。
Verse 125
इत्येष धातकीखण्डे महा वीते तथैव च / आनुपूर्व्याद्विधिः कृत्स्नः पुष्करस्य प्रकीर्त्तितः
同样地,在达塔姬分地与摩诃毗多之中,普什迦罗的一切仪轨已按次第被宣说称颂。
Verse 126
स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः / विस्तारान्मण्डलाच्चैव पुष्करस्य समेन तु
普什迦罗被甘甜之水的大海所环绕;其广度与环带亦与普什迦罗相等。
Verse 127
एवं द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्त सप्तभिरावृताः / द्वीपस्यानन्तरो यस्तु सामुद्रस्तत्समस्तु सः
如是,诸洲为七重海所围;每一洲之后相邻之海,其量与该洲相等。
Verse 128
एवं द्वीपसमुद्राणां वृद्धिर्ज्ञेया परस्परात् / अपां चैव समुद्रेकात्सामुद्र इति संज्ञितः
如是,当知洲与海彼此递增;又因出于水之大海,故名为“萨牟陀罗”(sāmudra)。
Verse 129
विशन्तिर्निवसंत्यस्मिन्प्रजा यस्माच्चतुर्विधाः / तस्माद्वर्षमिति प्रोक्तं प्रजानां सुखदं यतः
由于四类众生进入并居住于此,故称为“伐尔沙”(varṣa);因为它能赐予众生安乐。
Verse 130
ऋष इत्येष रमणे वृषशक्तिप्रबन्धने / रतिप्रबधनात्मिद्धं वर्षं तत्तेषु तेन वै
在罗摩那之境,此称为“ऋष(Ṛṣa)”,为系缚“Vṛṣa之力”之因;故在彼众中,此方土被称为以调摄“爱欲之乐(rati)”为性之Varṣa。
Verse 131
शुक्लपक्षे चन्द्रवृद्ध्या समुद्रः पूर्यते सदा / प्रक्षीयमाणे बहुले क्षीयते ऽस्तमिते खगे
在白半月,随月轮增长,大海恒常充盈;在黑半月,月渐亏时,待天行之星沉没,海亦随之消减。
Verse 132
आपूर्यमाणो ह्युदधिः स्वत एवाभिपूर्यते / तथोपक्षीयमाणे ऽपि स्वात्मन्येवावकृष्यते
大海在充盈之时,自然自满;即使在消减之际,也回摄于自身本性之中。
Verse 133
उखास्थमग्निसंयोगादुद्रिक्तं दृश्यते यथा / महोदधिगतं तोयं स्वत उद्रिच्यते तथा
如同器中之液因与火相触而见沸涌,亦如是,大海之水亦自然而然涌起增高。
Verse 134
अन्यूनानतिरिक्तांश्च वर्न्द्वत्यापो ह्रसंति च / उदयास्तमये त्विन्दौ पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः
当月出与月没之时,于白半月与黑半月两期,水量不增不减;其消长皆均衡而行。
Verse 135
क्षयवृद्धत्वमुदधेः सोमवृद्धिक्षयात्पुनः / दशोत्तराणि पञ्चैव ह्यङ्गुलानि शतानि च
由于苏摩(月神)增减,海洋亦随之消长;其量据说为五百指量(aṅgula),再加十指量。
Verse 136
अपां वृद्धिः क्षयो दृष्टः सामुद्रीणां तु पर्वसु / द्विराप्कत्वात्स्मृता द्वीपाः सर्वतश्चोदकावृताः
在海洋的诸“节”(parva)中,可见水的增与减;诸洲岛被称为“dvirāpka”,因其四面皆为水所环绕。
Verse 137
उदकस्यायनं यस्मात्तस्मादुदधिरुच्यते / अपर्वाणस्तु गिरयः पर्वभिः पर्वताः स्मृताः
因其为水之归宿与行道,故称“乌达提”(udadhi,大海);无“节”(parva)者称“giri”,具“节”者记为“parvata”(山岳)。
Verse 138
प्लक्षद्वीपे तु गोमेदः पर्वतस्तेन चौच्यते / शाल्मलिः शाल्मले द्वीपे पूज्यते सुमहाव्रतैः
在普拉克沙洲(Plakṣadvīpa)有名为“戈梅达”(Gomeda)的山,故以此名称之;在娑尔摩利洲(Śālmaladvīpa),“娑尔摩利”(Śālmali)神树为持大誓者所礼敬。
Verse 139
कुशद्वीपे कुशस्तंबस्तस्यनाम्ना स उच्यते / क्रैञ्चद्वीपे गिरिः कैञ्चो मध्ये जनपदस्य ह
在库沙洲(Kuśadvīpa)有“库沙斯坦巴”(Kuśastamba),以其名而称;在克赖恩恰洲(Kraiñcadvīpa)有“凯恩恰”(Kaiñca)山,位于该国土中央。
Verse 140
शाकद्वीपे द्रुमः शाकस्तस्य नाम्ना स उच्यते / न्यग्रोधः पुष्करद्वीपे तत्रत्यैः स नमस्कृतः
在沙迦洲(Śākadvīpa)有名为“沙迦”的神圣之树;在普什迦罗洲(Puṣkaradvīpa)则有“尼耶伽罗陀”(榕树),为当地众生所礼敬。
Verse 141
महादेवः पूज्यते तु ब्रह्मा त्रिभुवनेश्वरः / तस्मिन्नि वसति ब्रह्मा साध्यैः सार्द्धं प्रजापतिः
在那里,人们礼拜大自在天(摩诃提婆),亦敬奉三界之主梵天。于彼世界,生主梵天与诸萨陀耶(Sādhya)同住。
Verse 142
उपासंते तत्र देवास्त्रयस्त्रिंशन्महर्षिभिः / स तत्र पूज्यते चैव देवेर्देवोतमोतमः
在那里,三十三天神与诸大圣仙同修供奉;而在彼处,诸神之神、至上中的至上者亦受礼拜。
Verse 143
जंबूद्वीपात्प्रवर्त्तन्ते रत्नानि विविधानि च / द्वीपेषु तेषु सर्वेषु प्रजानां क्रमतस्तु वै
诸般宝石由阎浮洲(Jambūdvīpa)流出;而在一切诸洲之中,众生的次第与秩序确然依序而立。
Verse 144
सर्वशो ब्रह्मवर्येण सत्येन च दमेन च / आरोग्ययुःप्रमाणाभ्यां प्रमाणं द्विगुणं ततः
以梵行、真实与自制遍行诸处;在那里,依健康与寿命为量,生命之度量遂增为两倍。
Verse 145
एतस्मिन्पुष्करद्वीपे यदुक्तं वर्षकद्वयम् / गोपायति प्रजास्तत्र स्वयंभूर्जड पण्डिताः
在此普什迦罗洲所说的两处“伐尔沙”之地,自生者梵天护持众生;愚者与智者皆居其中。
Verse 146
ईश्वरो दण्डसुद्यम्य ब्रह्मा त्रिभुवनेश्वरः / स विष्णोः सचिवो देवः स पिता स पितामहः
高举惩戒之杖的自在主——三界之主梵天——是毗湿奴的神圣辅臣;他既为父,亦为始祖。
Verse 147
भोजनं चाप्रयत्नेन तत्र स्वयमुपस्थितम् / षड्रसं सुमहावीर्यं भुञ्जते तु प्रजाः सदा
在那里不劳而食,饮食自然而至;具足六味、极具滋养之力,众生恒常享用。
Verse 148
परेण पुष्करस्यार्द्धे आवृत्यावस्थितो महान् / स्वादूदकः समुद्रस्तु समन्तात्परिवेष्ट्य तम्
在普什迦罗的另一半之外,有一片宏大的甘水海作为外覆;它从四面环绕其境。
Verse 149
परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः / काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वाह्येकशिलोपमा
在其更外处可见宏大的世界安立:一片金色大地,广阔加倍,通体宛如一整块巨石。
Verse 150
तस्यापरेण शैलश्च पर्यासात्पस्मिण्डलः / प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते
其彼方有一座环绕四方之山,为光明与非光明之界,故名“洛迦罗迦”(Lokāloka)。
Verse 151
आलोकस्तस्य चार्वक्तु निरालोकस्ततः परम् / योजनानां सहस्राणि दश तस्योच्छ्रयः समृतः
其此侧为“有光界”(Āloka),其后为“无光界”(Nirāloka);其高据说为一万由旬。
Verse 152
तावांश्च विस्तरस्तस्य पृथिव्यां कामगश्च सः / आलोको लोकवृत्तिस्थो निरालोको ह्यलौकिकः
其广度亦如是,并能在大地上随意行移;“有光界”属世间运行之域,而“无光界”则为超世之境。
Verse 153
लोकार्द्धे संमिता लोका निरालोकास्तु बाह्यतः / लोकविस्तारमात्रं तु ह्यलोकः सर्वतो बहिः
诸世界的范围仅及世界广度之半;其外为“无光界”;而“非世界”(Aloka)与世界广度等量,遍在四方之外。
Verse 154
परिच्छिन्नः समन्ताच्च उदकेनावृतस्तु सः / आलोकात्परतश्चापि ह्यण्डमा वृत्य तिष्ठति
它四面受限,并为水所覆;即使越过“有光界”,亦仍环绕宇宙之卵(aṇḍa)而安住。
Verse 155
अण्डस्यान्तस्त्विमे लोकाः सप्तद्वीपा च मेदिनी / भूर्लोको ऽथ भुवर्ल्लोकः स्वर्लोको ऽथ महस्तथा
在此宇宙之卵(梵卵)之内,有诸世界与七洲大地:地界(Bhūrloka)、空界(Bhuvarloka)、天界(Svarloka),以及摩诃界(Maharloka)。
Verse 156
जनस्तपस्तथा सत्यमेतावांल्लोकसंग्रहः / एतावानेव विज्ञेयो लोकान्तश्चैव यः परः
Jana界、Tapas界与Satya界——此即诸界之总摄。应知唯此;并当知其外更有超越的世界边际。
Verse 157
कुंभस्थायी भवेद्यादृवप्रतीच्यां दिशि चन्द्रमाः / आदितः शुक्लपक्षस्य वपुश्चाण्डस्य तद्विधम्
如月亮在西方、住于宝瓶宫,于白半月初始显现一般,此宇宙之卵(aṇḍa)的形体亦被说成如是。
Verse 158
अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः / तिर्यगूर्ध्वमधो वापि कारणस्याव्ययात्मनः
如此之宇宙卵,其数当知有千万亿、复有无数千计;在不坏之因(avyaya)之自性之下,横向、上方与下方皆遍布。
Verse 159
धरणैः प्राकृतैस्तत्तदावृतं प्रति सप्तभिः / दशाधिक्येन चान्योन्यं धारयन्ति परस्परम्
每一宇宙卵皆为七重自然之壳所包覆;诸壳相互支撑,而后一重较前一重增大十倍。
Verse 160
परस्परावृताः सर्वे उत्पन्नाश्च परस्परम् / अण्डस्यास्य समन्तात्तु सन्निविष्टो घनोदधिः
万有彼此覆护,亦互相生起;此梵宇之卵周遍四方,安住着浓厚的大海。
Verse 161
समन्तात्तु वनोदेन धार्यमाणः स तिष्टति / बाह्यतो घनतो यस्य तिर्यगूर्द्ध्वं तु मण्डलम्
它由四方水流所持而安住;其外因稠密而成一轮圆域,横向与上方皆遍。
Verse 162
धार्यमाणं समन्तात्तु तिष्ठते यत्तु तेजसा / अयोगुडनिभो वाह्नः समन्ता न्मण्डलाकृतिः
由光辉之力四方支撑而住者,即是火;其状如铁丸,周遍成圆轮之形。
Verse 163
समन्ताद्धनवातेन धार्यमाणः स तिष्ठति / घनवातं तथाकाशो दधानः खलु तिष्ठति
它由四方稠密之风所持而安住;而虚空亦确然安住,承载着那稠密之风。
Verse 164
भूतादिश्च तथा काशं भूतादिश्चाप्यसौ महान् / महाश्च सो ऽप्यनन्तेन ह्यव्यक्तेन तु धार्यते
“众生之本”(Bhūtādi)承持虚空,而此“大”(Mahat)亦由Bhūtādi所持;即便此“大”,亦为无尽之“未显”(Avyakta)所支撑。
Verse 165
अनन्तमपरिव्यक्तं दशधा सूक्ष्ममेव च / अनन्तम कृतात्मानमनादिनिधनं च यत्
彼为无量而不显,复以十种而极微妙;此无尽者为成就之我,既无始亦无终。
Verse 166
अनित्यं परतो ऽघोरमनालंबमनामयम् / नैकयोजनसाहस्रं विप्रकृष्टमनावृतम्
彼超越无常,非怖畏者,无所依止而无病;远逾千由旬,极其遥远而无覆蔽。
Verse 167
तम एव निरालोकममर्य्यादमदैशिकम् / देवानामप्यविदितं व्यवहारविवर्जितम्
彼即是彼暗:无光、无界、无方所;诸天亦不知,远离一切世间行用。
Verse 168
तमसोंते च विश्यातमाकाशान्ते ह्यभास्वरम् / मर्यादायामनन्तस्य देवस्यायतनं महत्
在黑暗之尽与虚空之际,有彼不发光者;于无尽之神的界限中,彼处即其广大圣所。
Verse 169
त्रिदशानामगम्यं ततस्थानं दिव्यमिति श्रुतिः / महतो देवदेवस्य मर्यादा या व्यवस्थिताः
圣典言:彼处为三十天亦不可至,实为神圣;此乃伟大“神中之神”所安立之界限。
Verse 170
चन्द्रादित्यावधस्तात्तु ये लोकाः प्रथिता बुधैः / ते लोका इत्यभिहिता जगतस्च न संशयः
诸贤所传称在月与日之下的诸界,正名为“洛迦”;此即是此世界,无有疑惑。
Verse 171
रसातलतलाः सप्तसप्तैवोर्द्ध्वतलाश्च ये / सप्तस्कन्धस्तथा वायोः सब्रह्मसदना द्विजाः
诸婆罗门(dvija)啊:有如“拉萨塔拉”等七重下层界,亦有七重上层界;又有风神(Vāyu)的七“支”(skandha),并及梵天之居处。
Verse 172
आपातालाद्दिवं यावदत्र पञ्चविधा गतिः / प्रमाणमेतज्जगत एष संसारसागरः
从阿帕塔拉(Āpātāla)直至天界,此间有五种行道(gati);此即世界之尺度,此即轮回之海。
Verse 173
अनाद्यन्तां व्रजन्त्येव नैकजातिसमुद्भवाः / विचित्रा जगतः सा वै प्रकृतिर्ब्रह्मणः स्थिता
由诸多种类所生的众生,恒行于无始无终之流转;此世间奇妙之本性,安住于梵(Brahman)之中。
Verse 174
यच्चैह दैविकं वाथ निसर्गं बहुविस्तरः / अतीन्द्रियेर्महाभागैः सिद्धैरपि न लक्षितः
此间无论神圣或自然之广大造化,皆超越诸根;纵使大福德之成就者(siddha)亦未能尽见其相。
Verse 175
पृथिव्यंब्वग्निवायूनां नभसस्तमसस्तथा / मानसस्य तु देहस्य अनन्तस्य द्विजोत्तमाः
诸位最胜婆罗门啊!大地、水、火、风、虚空与黑暗,以及由心所成之身,皆是无尽者(阿难陀)的显现。
Verse 176
क्षयो वा परिणामो वा अन्तो वापि न विद्यते / अनन्त एष सर्वत्र एवं ज्ञानेषु पठ्यते
于彼无有毁灭、无有变异、亦无终尽;彼于一切处皆为无尽者——诸般智论皆如是诵说。
Verse 177
तस्य चोक्तं मया पूर्व तस्मिन्नामानुकीर्तने / यः पद्मनाभनाम्ना तु तत्कार्त्स्न्येन च कीर्त्तितः
在称诵彼之名号时,我先前已说过:彼以“莲脐者”(Padmanābha)之名,被完整无遗地赞颂。
Verse 178
स एव सर्वत्र गतः सर्वस्थानेषु पूज्यते / भूमौ रसातले चैव आकाशे पवने ऽनले
彼遍至一切处,于诸处皆受供奉:在大地、在罗娑多罗、在虚空、在风中、在火中。
Verse 179
अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न संशयः / तथा तमसि विज्ञेय एष एव महाद्युतिः
在一切大海之中,亦在天界之上——毫无疑惑;同样在黑暗中亦当了知:唯彼即是大光明者。
Verse 180
अनेकधा विभक्ताङ्गो महायोगी जनार्दनः / सर्वलोकेषु लोकेश इज्यते बहुधा प्रभुः
大瑜伽行者阇那尔达那以多种形态分现其肢体;在一切世界中,他作为诸世之主、至上之神,受人以多种方式礼敬。
Verse 181
एवं परस्परोत्पन्न धार्यन्ते च परस्परम् / आधाराधेयभावेन विकारास्ते ऽविकारिणः
如是,这些由彼此而生的变相也彼此支撑;以“所依与能依”的关系而立,虽为变异之相,终归依于不变之本体。
Verse 182
पृथ्व्यादयो विकारास्ते परिच्छिन्नाः परस्परम् / परस्परधिकाश्चैव प्रविष्टास्ते परस्परम्
地等诸变相彼此界定,又彼此增胜;它们相互渗入,互在其中而住。
Verse 183
यस्मात्सृषटास्तु ते ऽन्योन्यं तस्मात्स्थैर्यमुपागताः / प्रागासन्नविशेषास्तु विशेषो ऽन्यविशेषणात्
由于它们相互依生,故而获得安住;先前本无差别,而差别由他者之规定与标相而显现。
Verse 184
पृथिव्याद्यास्तु वाद्यन्तापरिच्छिन्नास्त्रयस्तु ते / गुणोपचयसारेण परिच्छेदो विशेषतः
地等诸原理不以始终而受限;它们乃三种古那之显现。其界分,尤由古那积聚之精髓而定。
Verse 185
शेषाणां तु परिच्छेदः सौक्ष्म्यान्नेह विभाव्यते / भूतेभ्यः परतस्तेभ्यो व्यालोका सा धरा स्मृता
其余诸法之界限,由于极其微细,在此难以辨知。超越诸“bhūta”者,被忆念为名“Vyālokā”的大地(Dharā)。
Verse 186
भूतान्यालोक आकाशे परिच्छिन्नानि सर्वशः / पात्रे महति पात्राणि यथैवान्तर्गतानि तु
诸bhūta在“Vyālokā之虚空”中处处受限,如同大器之内含摄众小器。
Verse 187
भवन्त्यन्योन्यहीनानि परस्परसमाश्रयात् / तथा ह्यालोक आकाशे भेदास्त्वन्तर्गता मताः
由于彼此依持,诸者并不相互缺失;同样,在Vyālokā之虚空中,种种差别亦被认为内含其中。
Verse 188
कृत्त्नान्येतानि चत्वारि ह्यन्योन्यस्याधिकानि तु / यावदेतानि भूतानि तावदुत्पत्तिरुच्यते
此四者皆为圆满之理,且彼此更为广大相摄。诸bhūta延展至何处,生起(utpatti)便被说至何处。
Verse 189
तन्तुनामिव संतारो भूतेष्वन्तर्गतो मतः / प्रत्या ख्याय तु भूतानि कार्योत्पर्त्तिन विद्यते
如同丝线交织之网,此相续被认为内在于诸bhūta之中;若否定诸bhūta,则一切作用之生起亦无从成立。
Verse 190
तस्मात्परिमिता भेदाः स्मृताः कार्य्यात्मकास्तु ते / कारणात्मकास्तथैक स्युर्भेदा ये महदादयः
因此,作为“果”(kārya)的差别被记为有限;而如“大”(Mahat)等差别属“因”(kāraṇa)之性,究其实亦归于一体。
Verse 191
इत्येष संनिवेशो वै मया प्रोक्तो विभागशः / सप्तद्वीपसमुद्राड्यो याथातथ्यन वै द्विजाः
如是我已按分门别类宣说此等布局——具足七洲与诸海——诸位二生者啊,皆依真实而说。
Verse 192
विस्तरान्मण्डलाश्चैव प्रसंख्यानेन चैव हि / वैश्वरूप्रधानस्य परिणामैकदेशिकः
无论详述诸曼荼罗,或以数目推算,这也只是具宇宙形相之“主质”(Pradhāna)变现(pariṇāma)的一部分而已。
Verse 193
अधिष्ठितं भगवता यस्य सर्वमिदं जगत् / एवंभूतगणाः सप्त सन्निविष्टाः परस्परम्
此一切世界由至尊主宰所摄持;如是七类众群彼此相依,相互安置。
Verse 194
एतावान्संनिवेशस्तु मया शक्यः प्रभाषितुम् / एतावदेव श्रोतव्यं संनिवेशे तु पार्थेवे
我所能宣说的布局仅止于此;至于地界(pārthiva)的布局,也只当听闻到此为足。
Verse 195
सप्त प्रकृतयस्त्वेता धारयन्ति परस्परम् / तास्त्वहं परिमाणेन नं संख्यातुमिहोत्सहे
这七种本性(prakṛti)彼此支撑相持;我在此不敢按其量度加以计数。
Verse 196
असंख्याताः प्रकृतयस्तिर्य्यगूर्द्ध्वमधस्तथा / तारकासंनिवेशश्च यावद्दिव्यानुमण्डलम्
诸般本性(prakṛti)不可胜数,横向、上方与下方皆然;群星的布列亦延至神圣的天界环轮。
Verse 197
पर्य्या यसन्निवेशस्तु भूमेस्तदनु मण्डलः / अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि कृथिव्या वै विचक्षणाः
在大地层层布置之后,便是其环轮(曼荼罗)。从此起,诸位明达者,我将宣说大地的上方部分。
It maps Plakṣa-dvīpa in the concentric dvīpa–ocean system: giving relative size metrics (in relation to Jambūdvīpa), naming its boundary ocean (lavaṇodaka), and listing its principal mountains and regional divisions (varṣas).
The chapter uses comparative metrology: Plakṣa-dvīpa is described through doubling relations tied to Jambūdvīpa’s dimensions (extent and circumference/pariṇāha), reflecting the Purāṇic pattern of systematically scaled continents and seas.
It lists seven key mountains (e.g., Gomedaka, Candra, Nārada, Dundubhi, Somaka, Sumanā, Vaibhrāja) and attaches etiological notes—such as the Aśvins’ connection with medicinal herbs, Garuḍa’s retrieval motif, and Varāha’s slaying of Hiraṇyākṣa—embedding geography within sacred narrative memory.