Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 26
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
पुत्रो भीमरथस्यापि जातो धीमान्प्रजेश्वरः / दिवोदास इति ख्यातो वाराणस्यधिपो ऽभवत्
Transliteration
putro bhīmarathasyāpi jāto dhīmānprajeśvaraḥ / divodāsa iti khyāto vārāṇasyadhipo 'bhavat
Translation
毗摩罗他亦有一子，聪慧而为民之主；名号“提婆陀娑”，遂为婆罗那西之君。
Word by Word
पुत्रःson
पुत्रः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भीमरथस्यof Bhīmaratha
भीमरथस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभीमरथ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: also)
जातःborn
जातः:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
धीमान्wise/intelligent
धीमान्:
समानााधिकरण/विशेषण (Appositive adjective)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त
प्रजेश्वरःlord of subjects
प्रजेश्वरः:
समानााधिकरण (Apposition)
TypeNoun
Rootप्रजा+ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (प्रजानाम् ईश्वरः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दिवोदासःDivodāsa
दिवोदासः:
समानााधिकरण (Apposition to पुत्रः)
TypeNoun
Rootदिवोदास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus/‘named’
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देशार्थक-अव्यय (quotative)
ख्यातःknown as
ख्यातः:
कर्तृ-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वाराणस्यधिपःruler of Vārāṇasī
वाराणस्यधिपः:
समानााधिकरण (Predicate/apposition)
TypeNoun
Rootवाराणसी+अधिप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (वाराणस्याः अधिपः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभवत्became/was
अभवत्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्