Shloka 7
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
पश्यसिंहासने बाल्यादुपेत्य मृगपोतकः / पिबत्यंभः शनैर्ब्रह्मन्निःशङ्कं ते तपोवने
Transliteration
paśyasiṃhāsane bālyādupetya mṛgapotakaḥ / pibatyaṃbhaḥ śanairbrahmanniḥśaṅkaṃ te tapovane
Translation
婆罗门啊，请看：在你的苦行林中，一只幼鹿自幼走近宝座，毫无畏惧地缓缓饮水。
Word by Word
पश्यsee
पश्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सिंहासनेon the lion-throne
सिंहासने:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसिंहासन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (सिंहस्य आसनम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
बाल्यात्from childhood
बाल्यात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootबाल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
उपेत्यhaving approached
उपेत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Converb)
TypeVerb
Rootइ (धातु) + उप (उपसर्ग) → उपेत्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having approached)
मृगपोतकःa fawn
मृगपोतकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक) + पोतक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (मृगस्य पोतकः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पिबतिdrinks
पिबति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अम्भःwater
अम्भः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शनैःslowly
शनैः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: slowly, gradually)
ब्रह्मन्O Brahman (sage)
ब्रह्मन्:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
निःशङ्कम्fearlessly
निःशङ्कम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिःशङ्क (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: fearlessly)
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
तपोवनेin the grove of austerity
तपोवने:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (तपसः वनम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन