
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः (Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu)
本章以诸仙的正式发问开篇:他们请求详知众类众生的 utpatti(起源)、nidhana(终结)与 vistāra(全备细目)——如代提耶、达那婆、乾闼婆、乌罗伽、罗刹、诸蛇、鬼神(bhūta)、毗舍遮(piśāca)、婆苏、飞鸟乃至草木之生——显出编纂谱系与宇宙目录之旨。苏多答复时收束到一条典型的阿修罗血脉:迦叶波后裔中,底提所生之子,指出金床者希兰尼亚迦湿布与其弟希兰尼亚阿叉的诞生,并置于迦叶波在普什迦罗举行马祭(aśvamedha)的仪式背景中。章中以名义训诂作提示(希兰尼亚迦湿布“因彼业行而为人所记念”),继而铺陈其威力:他以极端苦行(久绝饮食、倒立修持)令梵天欢喜,遂获非凡恩赐;其后暗示代提耶对诸天(deva)的压制。全篇融汇祭仪场景、谱系节点与苦行所获“授权”,说明受赐之力如何周期性扰动宇宙秩序,为后续化身(avatāra)或复归之叙事奠基。
Verse 1
इति ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यामभागे तृतीय उपोद्धातपादे जयाभिव्याहारो नाम चतुर्थो ऽध्यायः ऋषिरुवाच दैत्यानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् / सर्पभूतापिशा चानां वसूनां पक्षिवीरुधाम्
如是,在《梵卵大摩诃往世书》中,由风神(Vāyu)宣说的中分(Madhyāma)第三引言品(Upoddhāta-pāda)里,有名为“胜利宣称”(Jayābhivyāhāra)的第四章。仙人说道:论及阿修罗族(Daitya)、达那婆(Dānava)、乾闼婆(Gandharva)、龙蛇族(Uraga)、罗刹(Rākṣasa)、诸蛇、鬼灵(bhūta)、毗舍遮(piśāca)、八位婆苏(Vasu),以及飞禽与草木。
Verse 2
उत्पत्तिं निधनं चैव विस्तारात्कथयस्व नः / एवमुक्तस्तदा सूतः प्रत्युवाचर्षिसत्तमम्
请为我们详述他们的出生与灭尽。如此请求之后,苏多(Sūta)便对最胜仙人作了回答。
Verse 3
सूत उवाच दितेः पुत्रद्वयं जज्ञे कन्या चैका महाबला / कश्यपस्यात्मजौ तौ तु सर्वेभ्यः पूर्वजौ स्मृतौ
苏多说道:底提生下两位儿子,又生一位大力的女儿。他们二人乃迦叶波之子,被记为众中最先的前辈。
Verse 4
सौत्ये ऽहन्यतिरा त्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिकाः / हिरण्यकशिपुर्नाम प्रथितं पृथगासनम्
在苏多祭日之时,迦叶波的马祭仪轨正隆重举行;其间显现出一座独立而著名的座位,名为“金床者”(希兰尼亚迦希布)。
Verse 5
दित्या गर्भाद्विनिः सृत्य तत्रासीनः समन्ततः / हिरण्य कशिपुस्तस्मात् कर्मणा तेन स समृतः
他从底提的胎中出来,便在彼处面向四方而坐;因此等作为,他被称念为“希兰尼亚迦希布”。
Verse 6
ऋषय ऊचुः हिरण्यकशिपोर्जन्म नाम चैव महात्मनः / प्रभावं चैव दैत्यस्य विस्ताराद्ब्रूहि नः प्रभो
诸仙人说道:主啊!请为我们详述大士希兰尼亚迦希布的出生、其名号,以及那位阿修罗的威势。
Verse 7
सूत उवाच कश्यपस्याश्वमेधो ऽभूत्पुण्ये वै पुष्करे तदा / ऋषिभिदेंवताभिश्च गन्धर्वैरुपशोभितः
苏多说道:当时在圣洁的普什迦罗圣地,迦叶波举行了马祭;其会场为诸仙、诸天与乾闼婆所增辉。
Verse 8
उत्सृष्टे स्वे च विधिना आख्यानादौ यथाविधि / आसनान्युपकॢप्तानि सौवर्णानि तु पञ्च वै
依各自仪轨,于叙事之初如法成办,遂备置五座金制宝座。
Verse 9
कुलस्पदापि? त्रीण्यत्र कूर्चः फलकमेव च / मुख्यर्त्विजस्तु चत्वारस्तेषां तान्युपकल्पयन्
此处又设三处族位,并备一束草座与一木板;为四位主祭司悉皆预备。
Verse 10
कॢप्त तत्रासनं चैकं होतुरर्थे हिरण्यम् / निषसाद सगर्भो ऽत्र तत्रासीनः शशंस च
其处为诵祭官(hotṛ)设一金座;萨迦尔婆在此就坐,安住座上而宣诵赞词。
Verse 11
आख्यानमानुपूर्व्येण महर्षिः कश्यपो यथा / तं दृष्ट्वा ऋषयस्तस्य नाम कुर्वन्ति वर्द्धितम्
如大圣迦叶波依次第宣说此传;诸仙见之,遂使其名号增盛而显扬。
Verse 12
हिरण्यकशिपुस्तस्मात्कर्मणा तेन स स्मृतः / हिरण्यक्षो ऽनुजस्तस्य सिंहिका तस्य चानुजा
因此业行,他被称为“金座者”(Hiraṇyakaśipu);其弟为“金目者”(Hiraṇyākṣa),其妹为“辛希迦”(Siṃhikā)。
Verse 13
राहोः सा जननी देवी विप्र चित्तेः परिग्रहः / हिरण्यकशिपुर्दैत्यश्चचार परमं तपः
那位女神是罗睺之母,亦为毗婆罗质多之配偶;而阿修罗希兰尼亚迦湿布修行了至上的苦行。
Verse 14
शतं वर्षसहस्राणां निराहारो ह्यधःशिराः / वरयामास ब्रह्माणं तुष्टं दैत्यो वरेण तु
他一连十万年断食,倒悬垂首;随后那阿修罗向已欢喜的梵天祈求赐福。
Verse 15
सर्वामरत्वमवधं सर्वभूतेभ्य एव हि / योगद्देवान् विनिर्जित्य सर्वदेवत्वमास्थितः
他祈求完全的不死之身,令一切众生皆不能杀害;又凭瑜伽之力战胜诸天,自居于统摄众神之位。
Verse 16
कारये ऽहमिहैश्वर्यं बलवीर्यसमन्वितः / दानवास्त्वसुराश्चैव देवाश्च सह चारणैः
我将凭借力量与勇猛在此建立王权与威势;诸但那婆、阿修罗,乃至与查罗那同在的诸天(皆将受制)。
Verse 17
भवन्तु वशगाः सर्वे मत्समीपानुभोजनाः / आर्द्रशुष्कैरवध्यश्च दिवा रात्रौ तथैव च / एवमुक्तस्तदा ब्रह्मानुजज्ञे सांतरं वरम्
愿众生皆受我制,近我而享受;愿我不为湿物或干物所杀,亦不在昼或夜被害——他如此言说,梵天便赐予了带有界限的恩赐。
Verse 18
ब्रह्मोवाच / महानयं वरस्तात वृतो दितिसुत त्वया / एही दानीं प्रतिज्ञानं भविष्यत्येवमेव तु
梵天说道:“狄提之子啊,你所择之愿极为宏大。如今前来;你的誓愿必将如是成就。”
Verse 19
दत्त्वा चाभिमतं तस्मै तत्रेवान्तरधादथ / सो ऽपि दैत्यस्तदा सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
赐予他所愿之恩后,梵天即在彼处隐没。那时那位阿修罗遍观一切世界,动者与不动者皆在其中。
Verse 20
महिम्ना व्याप्य संतस्थे बहुमूर्त्तिरमित्रजित् / स एव तपति व्योम्नि चन्द्रसूर्यत्वमास्थितः
那位克敌者具多种形相,以其威德遍满一切而安住。亦是他在虚空中炽然照耀,取月与日之位。
Verse 21
स एव वायुर्भूत्वा च ववौ जगति सर्वदा / स गोपालो ऽविपालश्च कर्षकश्च स एव ह
他亦化为风,在世间恒常吹拂。他亦为牧牛者戈帕拉,亦为畜群之护者,亦为耕作者。
Verse 22
स ज्ञाता सर्वलोकेषु मन्त्रव्याख्याकरस्तथा / नेता गोप्ता गोपयिता दीक्षितो याजकः स तु
他为诸世界所知,亦为咒语之阐释者。他亦为引导者、护持者、守秘者,亦为受灌顶之人,亦为主持祭祀之祭官。
Verse 23
तस्य देवाः सुराः सर्वे तदासन्सोमपायिनः / एवंप्रभावो दैत्यो ऽसावतो भूयो निबोधत
当时一切天神与诸苏罗皆成饮苏摩者。那位代底耶威势如此;故当再听其后。
Verse 24
तस्मै सर्वे नमस्कारं कुर्वन्तीज्यः स एव च / हिरण्यकशिपोर्दैत्यैः श्लोको गीतः पुरा त्विह
众人皆向他致敬礼拜;他本为应受供奉者。此处叙述昔日由希兰耶迦湿布之代底耶所歌之偈。
Verse 25
हिरण्यकशिपू राजा यां यामाशां निरैक्षत / तस्यै तस्यै तदा देवा नमश्चक्रुर्महर्षिभिः
希兰耶迦湿布王望向哪一方,诸天与大圣仙便在那一方对他行礼致敬。
Verse 26
तस्यासीन्नरसिंहस्तु मृत्युर्विष्णुः पुरा किल / नरात्तु यस्माज्जन्मास्य नरमूर्त्तिश्च यत्प्रभुः
相传自古,为他而来者乃毗湿奴化作死亡之相,示现为人狮(那罗辛哈)。因其降生出于“人”(nara),而主之形亦具人相。
Verse 27
तस्मात्स नरसिंहो वै गीयते वेदवादिभिः / सागरस्य च वेलायामुच्छ्रित स्तपसो विभुः
因此,宣说吠陀者歌咏那罗辛哈。彼大能主以苦行而高举,于大海之滨显现光辉。
Verse 28
शरीरं तस्य देवस्य ह्यासीद्देवमयं प्रभो / नाम्ना सुदर्शनं चैव विश्रुतश्च महाबलः
主啊,那位神灵的身体确实是神圣的;他以苏达尔沙那(Sudarshana)之名闻名,力大无穷。
Verse 29
ततः स बाहुयुद्धेन दैत्येन्द्रं तं महाबलम् / नखैर्बिभद संक्रुद्धो नार्द्राः शुष्का नखा इति
随后,他在徒手搏斗中愤怒地用指甲撕裂了那位强大的阿修罗王,因为指甲既非湿润之物,亦非干燥之物。
Verse 30
हिरण्याक्षसुताः पञ्च विक्रान्ताः सुमहाबलाः / शंबरः शकुनिश्चैव कालनाभस्तथैव च
希兰亚克沙(Hiranyaksha)有五个英勇且力大无穷的儿子:香巴拉(Shambara)、沙库尼(Shakuni)以及卡拉纳巴(Kalanabha)。
Verse 31
महानाभः सुविक्रान्तो सुत संतापनस्तथा / हिरण्यक्षसुता ह्येते देवैरपि दुरासदाः
非常英勇的马哈纳巴(Mahanabha)以及儿子桑塔帕纳(Santapana)。希兰亚克沙的这些儿子甚至连众神都难以战胜。
Verse 32
तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च दैतेयाः सगणाः स्मृताः / स शतानि सहस्राणि निहतास्तारकामये
他们的子孙,也就是那些阿修罗(Daityas)及其随从,成百上千地在塔拉卡玛雅(Tarakamaya)战争中被杀。
Verse 33
हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः सुमहाबलाः / प्रह्लादः पूर्वजस्तेषामनुह्ना दस्तथापरः
希兰尼亚迦湿布有四位大力之子;其中普罗诃罗陀为长子,其后有阿努诃罗陀与达等诸子。
Verse 34
संह्रादश्चैव ह्रादश्च ह्रादपुत्रौ निबोधत / सुंदो निसुन्दश्च तथा ह्रादपुतौ बभूवतुः
桑赫罗陀与赫罗陀——当知赫罗陀有二子,名为孙达与尼孙达。
Verse 35
ब्रह्यघ्नौ तौ महावीरौ मूकस्तु ह्राददायकः / मारीचः सुन्दपुत्रस्तु ताडकायामजायत
那二者(孙达与尼孙达)乃犯下“梵杀罪”的大勇士;穆迦为赫罗陀之从者。孙达之子摩利遮则生于塔达迦。
Verse 36
दण्डके निहतः सो ऽथ राघवेण बलीयसा / मूको विनिहतश्चापि कैराते सव्यसाचिना
他(摩利遮)在檀陀迦林中为强大的罗伽婆(圣罗摩)所诛;而穆迦亦在基罗陀之地为“善射者”萨维亚萨钦(阿周那)所灭。
Verse 37
संह्रादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले / उत्पन्ना महता चैव तपसा भाविताः स्वयम्
在那魔族桑赫罗陀的族系中,诞生了名为“尼瓦塔迦瓦恰”的一族;他们以宏大苦行自我淬炼,遂具大威力。
Verse 38
अरयो देवतानां ते जंभस्य शतदुन्दुभिः / तथा दक्षो सुरश्चण्डश्चत्वारो देत्यनायकाः
他们是诸天的仇敌:阇婆(Jambha)之子“百鼓”(Śatadundubhi);又有达叉(Dakṣa)与苏罗旃陀(Suracaṇḍa),共四位阿修罗统帅。
Verse 39
बाष्कलस्य सुता ह्येते काल नेमेः सुताञ्छृणु / ब्रह्मजित्क्रतुजिच्चैव देवान्तकनरान्तकौ
这些是婆湿迦罗(Bāṣkala)之子;再听迦罗涅弥(Kālanemi)之子——梵胜(Brahmajit)、祭胜(Kratujit),以及天灭(Devāntaka)与人灭(Narāntaka)。
Verse 40
कालनेमिसुता ह्येते शभोस्तु शृणुत प्रजाः / राजाजश्चैव गोमश्च शंभोः पुत्रौ प्रकीर्त्तितौ
这些是迦罗涅弥之子;诸民啊,再听沙婆(Śabha)之子——罗阇阇(Rājāja)与瞿摩(Goma),被称颂为商婆(Śambhu)之子。
Verse 41
विरोजनस्य पुत्रश्च बलिरेकः प्रतापवान् / बलेः पुत्रशतं जज्ञे राजानः सर्व एव ते
毗罗遮那(Virocana)之子婆利(Bali)独具威势;婆利生出一百个儿子——他们全都是国王。
Verse 42
तेषां प्रधानाश्चत्वारो विक्रान्ताः सुमहाबलाः / सहस्रबाहुः श्रेष्ठो ऽभूद्बाणो राजा प्रतापवान्
他们之中有四位为首,勇猛而具大力;千臂者(Sahasrabāhu)最为卓越,而威光赫赫的国王婆那(Bāṇa)亦在其中。
Verse 43
कुंभगर्त्तो दयो भोजः कुञ्चिरित्येवमा दयः / शकुनी पूतना चैव कन्ये द्वे तु बलेः स्मृते
昆婆伽尔塔、达雅、婆阇与昆奇尔——此等皆称为“达雅”。又有沙库尼与普陀那;并记述婆利有两位女儿。
Verse 44
बलेः पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / बालेया नाम विख्याता गणा विक्रान्तपौरुषाः
婆利的儿子与孙子,先有百百,继而千千;他们以“婆利耶”之名著称,皆为勇武无畏之众。
Verse 45
बाणस्य चैन्द्रधन्वा तु लोहिन्यामुदपद्यत / दितिर्विहितपुत्रा वै तोषयामास कश्यपम्
婆那之子名“因陀罗弓”,由罗希尼所生。得子如愿的底提,使迦叶仙人心生欢喜。
Verse 46
तां कश्यपः प्रसन्नात्मा सम्यगाराधितस्त्वथ / वरेण छन्दयामास सा च वव्रे वरं तत
于是迦叶因受如法供奉而心怀欢悦,便令她自择一愿;她随即选择了一项恩赐。
Verse 47
अथ तस्यै वरं प्रादात्प्रार्थितो भगवान्पुनः / उक्ते वरे तु मा तुष्टा दितिस्तं समभाषत
随后,至尊应其所求赐予她一愿;然而愿已宣示,底提仍不满足,便又对他说道。
Verse 48
मारीचं कण्यपं देवी भर्त्तारं प्राञ्जलिस्तदा / हतपुत्रास्मि भगवन्नादित्यैस्तव सूनुभिः
当时,女神底提合掌对其夫摩利支·迦叶说道:“世尊啊,你的诸子阿底提耶杀害了我的儿子;我已痛失子嗣。”
Verse 49
शक्रहन्तारमिच्छमि पुत्रं दीर्घतपो ऽर्जितम् / साहं तपश्चरिष्यामि गर्भमाधातुमर्हसि
“我渴求一个以长久苦行为所得、能诛杀释迦罗(因陀罗)的儿子。我将修行苦行;请你赐我得以怀胎。”
Verse 50
पुत्रमिन्द्रवधे युक्तं त्वं मै वै दातुमर्हसि / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा मारीचः कश्यपस्तदा
“你理当赐我一个足以诛杀因陀罗的儿子。”听到她这番话,当时摩利支·迦叶……
Verse 51
प्रत्युवाच महातेजा दितिं परमदुः खितः / एवं भवतु गर्भे तु शुचिर्भव तपोधने
于是,大威光的摩利支·迦叶满怀悲痛,对底提答道:“就依你所愿;但你这苦行之富者,在怀胎之时务必保持清净。”
Verse 52
जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शक्रहन्तारमाहवे / पूर्णं वर्षसहस्रं तु शुचिर्यदि भविष्यसि
“若你能清净自持,圆满一千年,你便将在战场上诞下能诛杀释迦罗(因陀罗)的儿子。”
Verse 53
पुत्रं त्रिलोकप्रवरं मन्मथं जनयिष्यसि / एवमुक्त्वा महातेजास्तथा समभावत्तदा
你将诞下三界中最卓越的儿子——摩那摩他(Manmatha)。说罢,那位大威光的圣仙当时便安然寂定。
Verse 54
तामालभ्य स्वभवनं जगाम भगवानृषिः / गते भर्त्तरि सा देवी दितिः परमहर्षिता
圣仙触之以示加持,遂回到自己的住处。丈夫离去后,天女底提(Diti)欢喜至极。
Verse 55
कुशप्लवनमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् / शक्रस्तु समुपश्रुत्य संवादं तं तयोः प्रभुः
她来到库沙普拉瓦那林(Kuśaplavan),修行极其严酷的苦行。与此同时,天帝释迦(Śakra)听到了他们二人的对话。
Verse 56
कुशप्लवनमागम्य दितिं वाक्यमभाषत / शुश्रूषां ते करिष्यामि मानुज्ञां दातुमर्हसि
他来到库沙普拉瓦那林,对底提说道:“我愿侍奉于你;请赐我允准。”
Verse 57
समिधश्चाहरिष्यामि पुष्पाणि च फलानि च / यथा त्वं मन्यसे वत्स सुश्रूषाभिरतो भव
我也将带来祭火用的柴薪(samidh)、花与果。随你所愿,噢,亲爱的(vatsa),请安住于侍奉之中。
Verse 58
सर्वकर्मसु निष्णात आत्मनो हितमाचर / वरं श्रुत्वा तु त द्वाक्यं मातुः शक्रः प्रहर्षितः
当于诸业皆娴熟,行持自利之道。帝释闻母之胜言,心生大欢喜。
Verse 59
शुश्रूषाभिरतो भूत्वा कलुषेणान्तरात्मना / शुश्रूषते तु तां शक्रः सर्वकालमनुव्रतः
虽勤于侍奉,内心却怀浊念;然帝释仍恒常随顺誓愿,时时侍奉于她。
Verse 60
फलपुष्पाण्युपादाय समिधश्च दृढव्रतः / गात्रसंवाहनं काले श्रमापनयने तथा
他持坚固誓愿,携来果与花及祭火之柴;并于适时为其按摩肢体,以除疲劳。
Verse 61
शक्रः सर्वेषु कालेषु दितिं परिचचार ह / किञ्चिच्छिष्टे व्रते देवी तुष्टा शक्रमुवाच ह
帝释于一切时常侍奉底提。誓行将毕之际,女神欢喜,遂对帝释说道。
Verse 62
प्रतीताहं ते सुरश्रेष्ठ दशवर्षाणि पुत्रक / अवशिष्ठानि भद्रं ते भ्रातरं द्रक्ष्यसे ततः
天众之最、吾子啊!十年之间我已悦纳于你。愿汝吉祥;待余期圆满之时,你便将见到你的兄弟。
Verse 63
तमहं त्वत्कृते पुत्र सह धास्ये जयैषिणम् / त्रैलोक्यविजयं पुत्र भोक्ष्यसे सह तेन वै
孩子啊,为了你,我将与那渴求胜利者同持;孩子啊,你必与他一同享受征服三界之胜果,确然无疑。
Verse 64
नाहं पुत्राभिजानामि मद्भक्तिगतमानसम् / एवमुक्त्वा दितिः शक्रं मध्यं प्राप्ते दिवाकरे
我不认得那心神沉入对我奉爱之中的儿子。如此说罢,当日轮至正午之时,底提便对释迦罗说道。
Verse 65
निद्रयापहृता दवी शिरः कृत्वा तु जानुनि / केशान्कृत्वा तु पादस्थान्सा सुष्वाप च देवता
那女神为睡意所夺,将头枕于膝上,使发垂向足端;于是那神圣者沉沉入睡。
Verse 66
अधस्ताद्यत्तु नाभेर्वै सर्वं तदशुचि स्मृतम् / ततस्तामशुचिं ज्ञात्वा सोंतरं तदमन्यत
凡在脐下者,皆被记为不净。知其不净之后,他便思量另择内入之途。
Verse 67
दृष्ट्वा तु कारणं सर्वं तस्य बुद्धिरजायत / गर्भं निहन्तु वै देव्या स हि दोषो ऽत्र दृश्यते
见尽诸缘之后,他心中生起计念:“当毁女神之胎;因为此处正显现此过失。”
Verse 68
ततो विवेश दित्या वै ह्युपस्थेनोदरं वृषा / प्रविश्य चापि तं दृष्ट्वा गभमिन्द्रो महौजसम्
于是因陀罗进入了蒂蒂的子宫。进去之后,他看见了那个光芒四射的胎儿。
Verse 69
भीतस्तं सप्तधा गभ बिभेद रिपुमात्मनः / म गर्भो भिद्यमानस्तु वज्रणशतपर्वणा
因陀罗心怀恐惧,将那个身为他敌人的胎儿分成了七份。胎儿被那百节的金刚杵劈开了。
Verse 70
रुरोद सुस्वरं भीमं वेपमानः पुनः पुनः / मारोद मारोद इति गर्भं शक्रो ऽभ्यभाषत
胎儿颤抖着,一次又一次发出可怕的哭声。因陀罗对胎儿说:“Ma roda(别哭),Ma roda”。
Verse 71
तं गर्भं सप्तधा कृत्वा ह्येकैकं सप्तधा पुनः / कुलिशेन बिभेदेन्द्रस्ततो दितिरबुध्यता
因陀罗将那胎儿分成七份,每一份又再分成七份,用金刚杵劈开。这时,蒂蒂醒了。
Verse 72
न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत् / निष्पपात ततो वज्री मातुर्वचनगौरवात्
“别杀,别杀,”蒂蒂这样说道。于是,出于对母亲话语的尊重,手持金刚杵者(因陀罗)出来了。
Verse 73
प्राञ्जलिर्वज्रसहितो दितिं शक्रो ऽभ्यभाषत / अशुचिर्देवि सुप्तासि पादयोर्गतमूर्द्धजा
因陀罗合掌执金刚对底提说道:“女神啊,你已不净;你正沉睡,发丝垂落至足边。”
Verse 74
तदं तरमनुप्राप्य गर्भं हेतारमाहवे / भिन्नवानहमेतं ते बहुधा क्षन्तुमर्हसि
趁那间隙,我逼近那作为战祸之因的胎儿,将其分裂为多段;愿你多多宽恕于我。
Verse 75
तस्मिंस्तु विफले गर्भे दितिः परमदुःखिता / सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत्
当那胎孕化为虚无时,底提悲痛至极;她便以恳求之辞对那难以抗拒的千眼者说道。
Verse 76
ममापराधाद्गर्भो ऽयं यदि ते विफलीकृतः / नापराधो ऽस्ति देवेश तव पुत्र महाबल
若因我的过失使你的这胎孕化为虚无,天主啊,大力之子啊,你并无过错。
Verse 77
शत्रोर्वधे न दोषो ऽस्ति भेतव्यं न च ते विभो / प्रियं तु कृतमिच्छामि श्रेयो गर्भस्य मे कुतः
诛灭仇敌并无过失,威能者啊,你也无需畏惧;但我愿你所行能成为可喜之事——那么我这胎孕的福祉又在何处?
Verse 78
भवन्तु मम पुत्राणां सप्त स्थानानि वै दिवि / वातस्कन्धानिमान्सप्त चरन्तु मम पुत्रकाः
愿我的诸子在天界确有七处居所;愿我的诸子行游于此七重风群之中。
Verse 79
मरुतस्ते तु विख्याता गतास्ते सप्तसप्तकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्धो द्वितीयश्चापि भास्करे
他们以“摩鲁特”而闻名,分作七七之队而去:第一风群在大地,第二风群在婆斯迦罗(太阳)。
Verse 80
सोमे तृतीयो विज्ञेयश्चतुर्थो ज्योतिषां गणे / ग्रहेषु पञ्चमस्चैव षष्ठः सप्तर्षिमण्डले
第三风群当知在苏摩(月);第四在众天体之列。第五在诸行星之间,第六在七仙星宿之环。
Verse 81
ध्रुवे तु सप्तमश्चैव वातस्कन्धाश्चसप्त ये / तानेते विचरन्त्वद्य कालेकाले ममात्मजाः
第七风群在德鲁瓦(北极星);愿这七重风群自今日起,由我的诸子随时随世而巡行。
Verse 82
वातस्कन्धाधिपा भूत्वा चरन्तु मम पुत्रकाः / पृथिव्यां प्रथमस्कन्ध आ मेघेब्यो य आवहः
愿我的诸子成为风群之主而行游。大地上有第一风群,能从云中携来(雨水等)而降下。
Verse 83
चरन्तु मम पुत्रास्ते सप्त ये प्रथमे गणे / द्वितीयश्चापि मेघेभ्य आसूर्यात्प्रवहस्ततः
愿我那属于第一众的七位儿子行游不息;而第二众自云层至日轮之下,被称为“普罗瓦哈(Pravaha)”。
Verse 84
वातस्कन्धो हि विज्ञेयो द्वितीयश्चरतां गणः / सूर्यादूर्ध्वमधः सोमादुद्वहो ऽथ स वै स्मृतः
第二支行游之众当知为“瓦塔斯坎达(Vataskandha)”;其位在日轮之上、月神苏摩之下,故称“乌德瓦哈(Udvaha)”。
Verse 85
वातस्कन्धस्तृतीयश्च पुत्राणां चरता गणः / सोमादूर्द्ध्वमधर्क्षेभ्यश्चतुर्थ संवहस्तु सः
诸子之第三支行游之众亦名“瓦塔斯坎达”;其在苏摩之上、群星之下,故称第四为“桑瓦哈(Samvaha)”。
Verse 86
चतुर्थो मम पुत्राणां गणस्तु चरतां विभो / ऋक्षेभ्यश्च तथैवोर्द्ध्वमा ग्रहाद्विवहस्तु यः
大能者啊,我诸子之第四支行游之众,在星宿之上并延展至诸行星之域(其下方);此众名为“维瓦哈(Vivaha)”。
Verse 87
वातस्कन्धः पञ्चमस्तु पुत्राणां चरतां गणः / ग्रहेभ्य ऊर्द्ध्वमार्षिभ्यः षष्ठो ह्यनुवहश्च यः
诸子之第五支行游之众名“瓦塔斯坎达”;而第六支在诸行星之上直至诸仙圣(七仙人)之域,称为“阿努瓦哈(Anuvaha)”。
Verse 88
वातस्कन्धस्तत्र मम पुराणां चरता गणः / ऋषिभ्य ऊर्द्ध्वमाध्रौवं सप्तमो यः प्रकीर्त्तितः
在那里有一支名为“瓦塔斯坎达”(Vātaskandha)的众群,巡行传持我的诸《往世书》;被称颂为第七队,超越诸仙人而上达“德鲁瓦界”(Dhruvaloka)。
Verse 89
वातस्कन्धः परिवहस्तत्र तिष्ठन्तु मे सुताः / एतान्सर्वाश्चरन्त्वन्ते कालेकाले ममात्मजाः
愿“瓦塔斯坎达”在那里回旋流行;愿我的诸子安住其处。于一切时节之末,我的子嗣当遍行此诸境界。
Verse 90
त्वत्कृतेन च नाम्ना वै भवतु मरुतस्त्विमे / ततस्तेषां तु नामानि मत्पुत्राणां शतक्रतो
凭你所赐之名,愿他们被称为“摩鲁特”(Marut);随后,噢“百祭者”(Śatakratu),请听我诸子之名。
Verse 91
तद्विधैः कर्मभिश्चैव समवेहि पृथक्पृथक् / शक्रज्योतिस्तथा सत्यः सत्यज्योतिस्तथापरः
当依其相应之业行,分别识知:名为“释迦光”(Śakrajyoti)者,其次“真实”(Satya)者,又有“真实之光”(Satyajyoti)者。
Verse 92
चित्रज्योतिश्च ज्योतिष्मान् सुतपश्चैत्य एव च / प्रथमो ऽयं गणः प्रोक्तो द्वितीयं तु निबोधत
“奇妙之光”(Citrajyoti)、“光辉者”(Jyotiṣmān)、“善苦行者”(Sutapa)与“圣祠者”(Caitya)——此为所说第一众;如今亦当知第二众。
Verse 93
ऋतजित्सत्यजिश्चैव सुषेणः सेनजित्तथा / सुतमित्रो ह्यमित्रश्च सुरमित्रस्तथापरः
有利达吉特、萨提亚吉特、苏舍那、塞那吉特;又有苏塔密特拉、阿密特拉与苏罗密特拉——皆为诸“伽那”之一。
Verse 94
गण एष द्वितीयस्तु तृतीयं च निबोधत / धातुश्च धनदश्चैव ह्युग्रो भीमस्तथैव च
此为第二组伽那;当知第三组:达图、达那达、乌格罗与毗摩。
Verse 95
वरुणश्च तृतीयं च मया प्रोक्तं निबोधत / अभियुक्ताक्षिकश्चैव साह्वायश्च गणः स्मृतः
第三组为伐楼那——当如我所说而知;又有阿毗由克塔克希迦与萨诃瓦耶,亦被记为伽那。
Verse 96
ईदृक् चैव तथान्यादृक् समरिद्द्रुमवृचक्षकाः / मितश्च समितश्चैव पञ्चमश्च तथा गणः
有伊德里克与阿尼亚德里克、萨马里德德鲁玛弗里恰克沙迦;又有米塔与萨米塔——此即第五组伽那。
Verse 97
ईदृक् च पुरुषश्चैव नान्यादृक् समचेतनः / संमितः समवृत्तिश्च प्रतिहर्ता च षड् गणाः
伊德里克与补卢沙,又有阿尼亚德里克与萨马切塔那;桑弥塔、萨马弗里蒂与普拉提哈尔塔——此为六组伽那。
Verse 98
यज्ञैश्चित्वास्तुवन्सर्वे तथान्ये मानुषा विशः / दैत्यदेवाः समाख्याताः सप्तैते सप्तसप्तकाः
众人以祭祀(yajña)奉献而赞颂,其他人类族群亦然。他们被称为“代提耶天众”;共七组,每组七位。
Verse 99
एते ह्येकोनपञ्चाशन्मरुतो नामतः स्मृताः / प्रसंख्यातास्तदा ताभ्यां दित्या शक्रेण चैव वै
他们按名号被记为四十九位风神(Marut)。当时,底提与释迦罗(因陀罗)一同清点其数。
Verse 100
कृत्वा चैतानि नामानि दितिरिन्द्रमुवाच ह / वातस्कन्धांश्चरन्त्वेते भ्रतरो मम पुत्रकाः
定下这些名号后,底提对因陀罗说道:“愿我的儿子们,彼此为兄弟,化作风之群队而行游。”
Verse 101
विचरन्तु च भद्रं ते देवैः सह ममात्मजाः / तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा महस्राक्षः पुरन्दरः
愿我的儿子们与诸天同游,吉祥安泰。听到她这番话,千眼的普兰达罗(因陀罗)……
Verse 102
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा मातर्भवतु तत्तथा / सर्व मेतद्यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः
他合掌说道:“母亲,愿如是成就。你所言一切必将实现,毫无疑虑。”
Verse 103
एवंभूता महात्मानः कुमारा लोकसंमताः / देवैः सह भविष्यन्ति यज्ञभाजस्तवात्म जाः
如此的圣贤童子,为世人所敬,将与诸天同在;作为你的亲生子嗣,他们将有资格分受祭祀(yajña)之供分。
Verse 104
तस्मात्ते मरुतो देवाः सर्वे चेन्द्रानुजा वराः / विज्ञेयाश्चामराः सर्वे दितिपुत्रास्तरस्विनः
因此,这些风神(Marut)皆为因陀罗的贤弟、殊胜诸天;当知他们尽皆不死,为底提之子,威力强盛。
Verse 105
एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने / जग्मतुस्त्रिदिवं त्दृष्टौ शक्रमाभूद्गतज्वरः
于是母子二人在苦行林中立定决意,前往三十三天;见到他们,释迦(因陀罗)的热病便消退了。
Verse 106
मरुतां च शुभं जन्म शृणुयाद्यः पठेच्च वा / वादे विजयमाप्नोति लब्धात्मा च भवत्युत
凡听闻或诵读风神(Marut)吉祥诞生者,必于论辩中得胜,且心灵圆满安定。
The Kaśyapa–Diti line within the broader progenitor network: Hiraṇyakaśipu and Hiraṇyākṣa are presented as key daitya nodes, alongside Siṃhikā (linked to Rāhu through maternity) and the marital connection to Vipracitti.
A tapas → Brahmā-prasāda → vara (boon) sequence: prolonged, severe austerity is narrated as the legitimating cause for exceptional boons, which then enable the daitya’s supremacy over devas and beings.
It anchors genealogy to a ritual-historical coordinate: the births and naming-etiologies are situated during Kaśyapa’s Aśvamedha at Puṣkara, turning the yajña into a contextual tag that organizes persons, events, and authority.