Shloka 8
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
ततो ऽनुमान्य नृपतीन्निजराज्याय सानुगान् / अनुजज्ञे नरपतिः समस्ताननुयायिनः
Transliteration
tato 'numānya nṛpatīnnijarājyāya sānugān / anujajñe narapatiḥ samastānanuyāyinaḥ
Translation
随后，他礼敬诸王及其随从，准许他们返回各自的国土，并遣散了自己所有的随行之众。
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (then/thereupon)
अनुमान्यhaving approved/honored
अनुमान्य:
Kriyā (क्रिया) सहायक/पूर्वक्रिया
TypeVerb
Rootअनु + मन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having approved/after honoring’
नृपतीन्kings
नृपतीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
निजराज्यायfor (their) own kingdom
निजराज्याय:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootनिज-राज्य (प्रातिपदिक); निज + राज्य
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदान
सानुगान्together with their followers
सानुगान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस-अनुग (प्रातिपदिक); स + अनुग
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; नृपतीन् इति विशेषण; ‘with followers/retinue’
अनुजज्ञेgave permission
अनुजज्ञे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + ज्ञा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद; ‘gave leave/consented’
नरपतिःthe king
नरपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनरपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
समस्तान्all (of them)
समस्तान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण of (नृपतीन्) understood
अनुयायिनःfollowers/attendants
अनुयायिनः:
Karta (कर्ता) / Viśeṣaṇa (appositive)
TypeNoun
Rootअनुयायिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; apposition to (समस्तान्) in sense—‘those who were followers’; पाठे प्रथमा बहुवचनम्