Shloka 44
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
वायव्यमस्त्रं विदधे रुषाप्लुतो निवारयन्मङ्गलबाणवर्षम् / स चापि राजातिबलो मनस्वी ससर्ज रामाय तु पर्वतास्त्रम्
Transliteration
vāyavyamastraṃ vidadhe ruṣāpluto nivārayanmaṅgalabāṇavarṣam / sa cāpi rājātibalo manasvī sasarja rāmāya tu parvatāstram
Translation
他怒气翻涌，施展“风神之神兵”，阻止吉祥箭雨；那位力大心坚的国王又向罗摩放出“山岳神兵”。
Word by Word
वायव्यम्wind-related
वायव्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवायव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम्
अस्त्रम्missile/weapon
अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विदधेhe employed/arranged
विदधे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
रुषाwith anger
रुषा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरुष् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
आप्लुतःoverwhelmed/filled
आप्लुतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआप्लुत (कृदन्त; आ+प्लु धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
निवारयन्preventing
निवारयन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+वृ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे ‘while preventing’
मङ्गलauspicious
मङ्गल:
—
TypeAdjective
Rootमङ्गल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/विशेषणप्रयोग; समासपूर्वपद
बाणarrow
बाण:
—
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
वर्षम्shower of auspicious arrows
वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: मङ्गल-बाण-वर्षम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
अपिalso
अपि:
—
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-निपात (also/even)
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अतिबलःvery strong
अतिबलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअतिबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: अति-बलः (very strong)
मनस्वीhigh-minded
मनस्वी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमनस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ससर्जhe discharged
ससर्ज:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
रामायfor/against Rama
रामाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)
पर्वतmountain
पर्वत:
—
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासपूर्वपद
अस्त्रम्the mountain-weapon
अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: पर्वत-अस्त्रम्