Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 40
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
राजा तं स बलाल्लोभात्पातयामास मन्दधीः / सा धेनुस्तं मृतं दृष्ट्वा गवां लोकं जगाम ह
Transliteration
rājā taṃ sa balāllobhātpātayāmāsa mandadhīḥ / sā dhenustaṃ mṛtaṃ dṛṣṭvā gavāṃ lokaṃ jagāma ha
Translation
那愚钝的国王因贪欲而以强力将他推倒。那头圣牛见他已死，便前往众牛之界。
Word by Word
राजाthe king
राजा:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
बलात्by force; forcibly
बलात्:
हेतु/अपादान (Hetu/Apādāna)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
लोभात्from greed
लोभात्:
हेतु/अपादान (Hetu/Apādāna)
TypeNoun
Rootलोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
पातयामासcaused to fall; struck down
पातयामास:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formणिच् (causative) + लिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मन्दधीःdull-witted
मन्दधीः:
कर्ता-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootमन्दधी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः मन्द + धी (कर्मधारय)
साshe
सा:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
धेनुःthe cow
धेनुः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
मृतम्dead
मृतम्:
कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मृ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
गवाम्of the cows
गवाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
लोकम्world; realm
लोकम्:
कर्म/गति-लक्ष्य (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
जगामwent
जगाम:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
हindeed; (emphatic)
ह:
अव्यय (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle), कथन-प्रबोधक