Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 36
The City Equal to Amarāvatī: Creation of Households, Women, and Civic Splendor
Arjunopākhyāna Context
Devanagari script
सूक्ष्मोत्तरच्छदमुदारयशा मनोज्ञमध्या रुरोह कनकोत्तरविष्टरं तम् / तस्मिन्गृहे नृप तदीयपुरन्ध्रिवर्गः स्वासीनमाशु नृपतिर्विविधार्हणाभिः
Transliteration
sūkṣmottaracchadamudārayaśā manojñamadhyā ruroha kanakottaraviṣṭaraṃ tam / tasmingṛhe nṛpa tadīyapurandhrivargaḥ svāsīnamāśu nṛpatirvividhārhaṇābhiḥ
Translation
那位披着轻柔上衣、声名宏大、腰身俊美的国王登上镶金的宝座。在那殿中，国王既已安坐，后宫众女便立刻以种种供奉与阿尔伽（arghya）礼敬之。
Word by Word
sūkṣma-uttara-chadama fine upper covering/cloth
sūkṣma-uttara-chadam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsūkṣma (प्रातिपदिक) + uttara (प्रातिपदिक) + chada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद—‘रुरोह’ इत्यस्य
udāra-yaśāḥof noble fame
udāra-yaśāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootudāra (प्रातिपदिक) + yaśas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण—कर्तृपदस्य (सः/नरपतिः)
manojña-madhyāhaving a pleasing middle part
manojña-madhyā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmanojña (प्रातिपदिक) + madhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण—‘(शय्या/आस्तरणम्)’ इत्यन्तर्निहितस्य
rurohamounted, ascended
ruroha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ruh (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd/प्रथम), एकवचन; परस्मैपद
kanaka-uttara-viṣṭarama seat/couch with a golden covering
kanaka-uttara-viṣṭaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkanaka (प्रातिपदिक) + uttara (प्रातिपदिक) + viṣṭara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद—‘रुरोह’ इत्यस्य
tamthat (one)
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘viṣṭaram’ इत्यस्य पुनरुक्ति/निर्देश
tasminin that
tasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘gṛhe’ इत्यर्थे
gṛhein the house
gṛhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
nṛpaO king
nṛpa:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
tadīya-purandhrī-vargaḥthe group of his women (ladies)
tadīya-purandhrī-vargaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottadīya (प्रातिपदिक) + purandhrī (प्रातिपदिक) + varga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
svāsīnamseated comfortably
svāsīnam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu-āsīna (कृदन्त, √ās/आस्; past participle)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण—‘नृपतिम्’ (object)
āśuquickly
āśu:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय)
Formअव्यय—कालवाचक क्रियाविशेषण
nṛpatiḥthe king
nṛpatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
vividhārbhaṇābhiḥwith various honors/offerings
vividhārbhaṇābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvividha (प्रातिपदिक) + arhaṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण/सहभावे