Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 59
Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord
Devanagari script
इत्युक्त्वा तु गते तस्मिन्रामो वेगेन विस्मितः / पतितं द्विजपुत्रं तं कृपया व्यवपद्यत
Transliteration
ityuktvā tu gate tasminrāmo vegena vismitaḥ / patitaṃ dvijaputraṃ taṃ kṛpayā vyavapadyata
Translation
他言毕离去后，罗摩惊异不已，急忙怀着慈悲走近那倒下的婆罗门之子。
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-समाप्तिसूचक (quotative)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययकृदन्त; ‘having said’
तुthen/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana (अधिकरण; सप्तमी-absolute)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) सप्तमी एकवचन नपुंसक/पुं; लोके ‘गते’ = ‘when (he) had gone’ (locative absolute)
तस्मिन्in/when he (was gone)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
रामःRāma
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वेगेनwith suddenness/haste
वेगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; करण/हेतुवत् ‘with speed/impulse’
विस्मितःastonished
विस्मितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + स्मि (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘astonished’
पतितम्fallen
पतितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसक द्वितीया एकवचन; विशेषण of ‘द्विजपुत्रम्’
द्विज-पुत्रम्the brāhmaṇa’s son
द्विज-पुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘द्विजस्य पुत्रः’
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
कृपयाwith compassion
कृपया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; हेतौ/साधने ‘out of compassion’
व्यवपद्यतapproached/attended
व्यवपद्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + अव + पद् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; अर्थ: ‘approached/attended’