Shloka 71
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
स्वधर्मं यद्यहं त्यक्त्वा वर्त्तेयमकुलोभयम् / तर्हि गर्हय मां कामं निरुप्य मनसा स्वयम्
Transliteration
svadharmaṃ yadyahaṃ tyaktvā vartteyamakulobhayam / tarhi garhaya māṃ kāmaṃ nirupya manasā svayam
Translation
如果我背弃了自己的职责，做出了令家族蒙羞的事，那你经过深思熟虑后，可以随意以此责备我。
Word by Word
स्वधर्मम्one's own duty
स्वधर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वधर्म (प्रातिपदिक; स्व + धर्म)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य धर्मः)
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), ‘having abandoned’
वर्त्तेयम्I should live/act
वर्त्तेयम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत्/वर्त् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अकुल-उभयम्both (sides) without a family/lineage
अकुल-उभयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअकुल + उभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (अकुलं च तत् उभयम्)
तर्हिthen
तर्हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतर्हि (अव्यय)
Formपरिणाम/निगमनार्थक-अव्यय (then/thereupon)
गर्हयcensure (me)
गर्हय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगर्ह् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कामम्as you please / indeed
कामम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकामम् (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic/permission sense: ‘as much as you like/indeed’)
निरुप्यhaving considered
निरुप्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-उप (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), ‘having examined/considered’
मनसाwith (your) mind
मनसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
स्वयम्yourself
स्वयम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (reflexive adverb: ‘yourself’)