Shloka 77
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
चिन्तयामास देवेशं ध्याने दृष्ट्वा जगद्गुरुम् / ध्येयावस्थि तचित्तात्मा निश्चलेद्रियदेहवान्
Transliteration
cintayāmāsa deveśaṃ dhyāne dṛṣṭvā jagadgurum / dhyeyāvasthi tacittātmā niścaledriyadehavān
Translation
他在禅定中见到诸天之主、世界之师，便专心忆念。其心安住于所观，身与诸根皆寂然不动。
Word by Word
चिन्तयामासhe contemplated/pondered
चिन्तयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्सभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
देवेशम्the Lord of the gods
देवेशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव-ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः)
ध्यानेin meditation
ध्याने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having seen’
जगत्-गुरुम्the teacher of the world
जगत्-गुरुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् + गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः गुरुः)
ध्येय-अवस्थिfixed on the object of meditation
ध्येय-अवस्थि:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootध्येय + अवस्थि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ध्येये अवस्थिः/अवस्थितः = ‘fixed in the object of meditation’)
तत्-चित्त-आत्माwhose mind-self was absorbed in Him
तत्-चित्त-आत्मा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतत् + चित्त + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (‘whose self/mind is that’, i.e., whose mind is absorbed in Him)
निश्चल-इन्द्रिय-देहवान्with senses and body unmoving
निश्चल-इन्द्रिय-देहवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिश्चल + इन्द्रिय + देहवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (‘having unmoving senses and body’)