Shloka 75
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
अधुनैवाश्रमादस्मात्तपसे धृतमानसः / तत्रगत्वा महाभाग कृत्वाश्रमापदं शुभम्
Transliteration
adhunaivāśramādasmāttapase dhṛtamānasaḥ / tatragatvā mahābhāga kṛtvāśramāpadaṃ śubham
Translation
即刻从此道场出发，坚心修苦行；福德之人啊，到彼处后建立吉祥的修行住处。
Word by Word
अधुनाnow
अधुना:
Kālādhi karaṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
एवindeed/just
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
आश्रमात्from the hermitage
आश्रमात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative), एकवचन
अस्मात्from this
अस्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (ablative), एकवचन; निर्देश (this)
तपसेfor austerity
तपसे:
Prayojana/Sampradāna (प्रयोजन/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (dative), एकवचन
धृत-मानसःone with resolute mind
धृत-मानसः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधृत (कृदन्त; धृ धातु) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (धृतं मानसं यस्य)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb: there)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः (महान् भागः यस्य)
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः
आश्रम-आपदम्the hermitage arrangement/establishment
आश्रम-आपदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + आपद्/आपद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (आपद्), द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (आश्रमस्य आपद्/व्यवस्था/व्यवहारः)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying आश्रम-आपदम्)