Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 56
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
Devanagari script
न तदश्नन्ति पितरो यश्च वाच्यं समश्नुते / स्त्रीशूद्रायान्नमेतद्वै श्राद्धोच्छिष्टं न दापयेत्
Transliteration
na tadaśnanti pitaro yaśca vācyaṃ samaśnute / strīśūdrāyānnametadvai śrāddhocchiṣṭaṃ na dāpayet
Translation
此等食物，祖灵（Pitṛ）不受享；同样，食用可责之物（禁物）者亦然。不可将室罗陀（śrāddha）之余食施与妇女与首陀罗。
Word by Word
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
तत्that (offering)
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
अश्नन्तिeat/partake
अश्नन्ति:
Kriyā (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
वाच्यम्what is to be recited (mantra)
वाच्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवाच्य (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘वच्’ धातोः भाव्य/कर्तव्य-अर्थे (that which is to be spoken/recited)
समश्नुतेpartakes (along with)/consumes
समश्नुते:
Kriyā (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्गः—सम्
स्त्रीशूद्रायto a woman or a śūdra
स्त्रीशूद्राय:
Sampradāna (सम्प्रदान/recipient)
TypeNoun
Rootस्त्री + शूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—स्त्रीशूद्र (द्वन्द्व)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण/demonstrative)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र द्वितीया (अन्नम् एतत्)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle: indeed)
श्राद्धोच्छिष्टम्leftover from śrāddha
श्राद्धोच्छिष्टम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootश्राद्ध + उच्छिष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—श्राद्धस्य उच्छिष्टम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
दापयेत्should cause (it) to be given
दापयेत्:
Kriyā (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative: ‘cause to give’)