Home›Srimad Bhagavatam›Panchama Skandha›Adhyaya 24›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Srimad Bhagavatam — Panchama Skandha, Shloka 1

Rāhu, Eclipses, Antarikṣa, and the Seven Subterranean Heavens

Bila-svarga

Devanagari script

श्रीशुक उवाच अधस्तात्सवितुर्योजनायुते स्वर्भानुर्नक्षत्रवच्चरतीत्येके योऽसावमरत्वं ग्रहत्वं चालभत भगवदनुकम्पया स्वयमसुरापसद: सैंहिकेयो ह्यतदर्हस्तस्य तात जन्म कर्माणि चोपरिष्टाद्वक्ष्याम: ॥ १ ॥

Transliteration

śrī-śuka uvāca adhastāt savitur yojanāyute svarbhānur nakṣatravac caratīty eke yo ’sāv amaratvaṁ grahatvaṁ cālabhata bhagavad-anukampayā svayam asurāpasadaḥ saiṁhikeyo hy atad-arhas tasya tāta janma karmāṇi copariṣṭād vakṣyāmaḥ.

Translation

圣舒迦提婆·瞿斯瓦弥说：大王啊，有些《往世书》讲述者说，在太阳之下约一万由旬处，有一颗名为“斯瓦尔婆奴”(Svarbhānu，即罗睺Rāhu)的行星，如同星宿般运行。其主神为辛希迦(Siṁhikā)之子，乃阿修罗中最卑劣者；他本不配得天神或行星主宰之位，却因至上人格神的怜悯而获得不死与行星之身。稍后我将更详述他的出生与作为。

Synonyms
श्री-शुकःŚrī Śuka
श्री-शुकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + शुक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
अधस्तात्below
अधस्तात्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधस्तात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
सवितुःof the Sun
सवितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
योजन-अयुतेat (the distance of) ten-thousand yojanas
योजन-अयुते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'at a distance of ten-thousand yojanas'
स्वर्भानुःSvarbhānu (Rāhu)
स्वर्भानुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर्भानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नक्षत्र-वत्like a star
नक्षत्र-वत्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formतद्धितान्त-अव्यय (वत्); उपमानवाचक; 'like a star'
चरतिmoves
चरति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय
एकेsome (say)
एके:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; 'some (people)'
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; relative pronoun
असौthat (one)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/असौ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; demonstrative pronoun
अमरत्वम्immortality
अमरत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअमरत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ग्रहत्वम्status of a ग्रह (planet)
ग्रहत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootग्रहत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
अलभतobtained
अलभत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
भगवत्-अनुकम्पयाby the Lord’s mercy
भगवत्-अनुकम्पया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक) + अनुकम्पा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; instrumental
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थक (reflexive adverb)
असुर-अपसदःan outcast among the Asuras
असुर-अपसदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक) + अपसद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'the outcast of the asuras'
सैंहिकेयःSaiṁhikeya (son of Siṁhikā)
सैंहिकेयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिंहिका (प्रातिपदिक) + एय (तद्धित)
Formतत्पुरुष/तद्धितान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'son of Siṁhikā'
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
अतत्-अर्हःunworthy of that
अतत्-अर्हः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअतत् (अव्यय/निषेध) + अर्ह (प्रातिपदिक)
Formनञ्-तत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; qualifying saiṁhikeyaḥ
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तातdear one (O son)
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
जन्मbirth
जन्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कर्माणिdeeds
कर्माणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
उपरिष्टात्later (hereafter)
उपरिष्टात्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउपरिष्टात् (अव्यय)
Formकाल/देशवाचक-अव्यय; 'later/above'
वक्ष्यामःwe shall describe
वक्ष्यामः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन; परस्मैपद
Characters & Entities
Ś
Śukadeva Gosvāmī
S
Svarbhānu (Rāhu)
B
Bhagavān (the Supreme Lord)
S
Siṁhikā (implied by Saiṁhikeyā)

FAQs

This verse states that some authorities describe Svarbhānu (Rāhu) as moving like a star below the sun at a distance of ten thousand yojanas, having attained graha-status by the Lord’s compassion.

Śukadeva highlights a contrast: Rāhu is inherently degraded and unfit, yet by bhagavad-anukampā (the Lord’s mercy) he still obtained extraordinary status—showing the supremacy of divine will over mere qualification.

Do not presume entitlement based on birth or merit; cultivate humility and devotion, recognizing that real elevation comes by the Lord’s grace, not by ego or worldly qualification.

←Previous Verse
Next Verse→