Home›Srimad Bhagavatam›Navama Skandha›Adhyaya 2›Shloka 15
←Previous Verse
Next Verse→

Srimad Bhagavatam — Navama Skandha, Shloka 15

Śrāddhadeva Manu’s Sons: Pṛṣadhra’s Curse and Renunciation; Genealogies of Nariṣyanta and Diṣṭa

Devanagari script

कवि: कनीयान् विषयेषु नि:स्पृहो विसृज्य राज्यं सह बन्धुभिर्वनम् । निवेश्य चित्ते पुरुषं स्वरोचिषं विवेश कैशोरवया: परं गत: ॥ १५ ॥

Transliteration

kaviḥ kanīyān viṣayeṣu niḥspṛho visṛjya rājyaṁ saha bandhubhir vanam niveśya citte puruṣaṁ sva-rociṣaṁ viveśa kaiśora-vayāḥ paraṁ gataḥ

Translation

摩奴最幼之子迦毗，不贪恋感官享乐；未及盛年便舍弃王国，与同伴入林。常将自照的至上人格神（Purusha）安置心中，遂得圆满成就。

Synonyms
कविःthe sage/poet (seer)
कविः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कनीयान्younger; smaller
कनीयान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकनीयस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण (comparative)
विषयेषुin sense-objects
विषयेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन
निःस्पृहःdesireless
निःस्पृहः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिः + स्पृह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्ग-निषेधार्थ विशेषण (‘without desire’)
विसृज्यhaving given up
विसृज्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवि + सृज् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त/अव्यय)
Formल्यबन्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having abandoned’
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sahartha (सहार्थ/सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक उपपद (with)
बन्धुभिःwith relatives
बन्धुभिः:
Sahartha (सहार्थ/सहकारी)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/सह), बहुवचन
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायां कर्म
निवेश्यhaving placed
निवेश्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनि + विश् (धातु) + णिच् + ल्यप् (कृदन्त/अव्यय)
Formल्यबन्त अव्यय (Causative gerund), ‘having placed/installed’
चित्तेin the mind
चित्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
पुरुषम्the Person (Supreme Person)
पुरुषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
स्वरोचिषम्self-luminous
स्वरोचिषम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्व + रोचिष् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (स्वा रोचिः यस्य)
विवेशentered
विवेश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + विश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कैशोरवयाः(being) of youthful age
कैशोरवयाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकैशोर + वयस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (कैशोरं वयः यस्य) — ‘in youthful age’ (age-qualifier)
परम्the supreme (state)
परम्:
Gati/Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/गति-लक्ष्य), एकवचन
गतःhaving attained
गतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकालिक कृदन्त (Past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having gone/attained’
Characters & Entities
K
Kavi
P
Puruṣa (Supreme Person)

FAQs

This verse presents Kavi as niḥspṛha—free from hankering for sense-objects—and shows that genuine detachment supports wholehearted absorption in the Supreme Person.

Because he was indifferent to worldly enjoyment and chose the forest life to fully fix his consciousness on the self-effulgent Supreme Person, leading to liberation.

Cultivate deliberate detachment from excessive sense indulgence and regularly place the mind on Bhagavān through steady remembrance, prayer, and disciplined spiritual practice.

←Previous Verse
Next Verse→