Srimad Bhagavatam — Navama Skandha, Shloka 8
Lord Rāmacandra’s Charity, Sītā’s Departure, and the Lord’s Return to Vaikuṇṭha
Devanagari script
कदाचिल्लोकजिज्ञासुर्गूढो रात्र्यामलक्षित: । चरन्वाचोऽशृणोद् रामो भार्यामुद्दिश्य कस्यचित् ॥ ८ ॥
Transliteration
kadācil loka-jijñāsur gūḍho rātryām alakṣitaḥ caran vāco ’śṛṇod rāmo bhāryām uddiśya kasyacit
Translation
舒迦提婆·高斯瓦弥续言：有一次，罗摩为探知民意，夜间乔装潜行，不为人识。其时，他听见一人谈及其妻悉多女神，言辞不善。
Synonyms
कदाचित्once, at some time
कदाचित्:
कालाधिकरण (Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootकदा + चित् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
लोकजिज्ञासुःdesiring to know (the state of) the people
लोकजिज्ञासुः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootलोक-जिज्ञासु (प्रातिपदिक; लोक + जिज्ञासु)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुष-समास (desirous to know the people/world)
गूढःhidden, in disguise
गूढः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootगूढ (प्रातिपदिक; √गुह् + क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्त (hidden)
रात्र्याम्at night
रात्र्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location-time)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्
अलक्षितःunnoticed
अलक्षितः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootअ-लक्षित (प्रातिपदिक; √लक्ष् + क्त, नञ्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्त (unnoticed)
चरन्walking, roaming
चरन्:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeVerb
Root√चर् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; रामः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
वाचःwords, speech
वाचः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम् (वाचः = वाचस्-शब्दस्य द्वितीया-बहुवचनम्)
अशृणोत्heard
अशृणोत्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
रामःRāma
रामः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
भार्याम्wife
भार्याम्:
कर्म (Karma/Object of ‘pointing to’)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
उद्दिश्यreferring to, pointing out
उद्दिश्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeVerb
Rootउद्-√दिश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; पूर्वक्रिया (having indicated/with reference to)
कस्यचित्of someone
कस्यचित्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; अनिश्चितार्थक-सर्वनाम (indefinite pronoun)
Characters & Entities
R
RāmaS
SītāFAQs
To understand the feelings and opinions of the citizens directly, Lord Rāma went out unnoticed at night and listened to public talk.
It shows that an ideal ruler carefully monitors the welfare and sentiments of the people, even personally, to uphold dharma in the kingdom.
Act responsibly in one’s roles by listening sincerely to feedback, staying humble, and aligning decisions with dharma rather than ego.