Shloka 6

Arjuna Marries Subhadrā; Kṛṣṇa Honors Two Devotees in Mithilā (Śrutadeva and Bahulāśva)

Devanagari script

सोऽपश्यत्तत्र महतीं कन्यां वीरमनोहराम् । प्रीत्युत्फुल्ल‍ेक्षणस्तस्यां भावक्षुब्धं मनो दधे ॥ ६ ॥

Transliteration

so ’paśyat tatra mahatīṁ kanyāṁ vīra-mano-harām prīty-utphullekṣaṇas tasyāṁ bhāva-kṣubdhaṁ mano dadhe

Translation

他在那里看见了伟大的少女苏跋陀罗，令英雄也为之倾心。喜悦使他双目明亮，而他的心因情思激荡，专注于她。

Synonyms

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• महतīm: great, tall
• महतīm: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifies कन्याम्)

• कन्याम्: a maiden, girl
• कन्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• वीर-मनो-हराम्: captivating the hearts of heroes
• वीर-मनो-हराम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वीर (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वीराणां मनः हरति इति) विशेषण (qualifies कन्याम्)

• प्रीत्या: with affection
• प्रीत्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• उत्फुल्ल-ईक्षणः: having blossomed/bright eyes (from joy)
• उत्फुल्ल-ईक्षणः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उत्फुल्ल (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (उत्फुल्लं ईक्षणं यस्य) विशेषण (qualifies सः)

• तस्याम्: in her
• तस्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; सर्वनाम

• भाव-क्षुब्धम्: agitated by emotion
• भाव-क्षुब्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भाव (प्रातिपदिक) + क्षुब्ध (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (भावेन क्षुब्धम्) विशेषण (qualifies मनः)

• मनः: mind
• मनः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• दधे: placed, fixed (his mind)
• दधे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √धा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

FAQs

What is the meaning of Srimad Bhagavatam 10.86.6?

The verse describes a man seeing an extraordinary maiden; delighted, his eyes brighten and his mind becomes emotionally stirred as he focuses on her—setting the scene for the unfolding relationship and events in the narrative.

Who is speaking this verse in Bhagavata Purana Canto 10 Chapter 86?

Śukadeva Gosvāmī is narrating this section of the Tenth Canto to Mahārāja Parīkṣit.

What practical lesson can be taken from Bhagavatam 10.86.6?

It highlights how quickly the mind becomes absorbed by what it contemplates—encouraging seekers to consciously place attention on uplifting, devotional objects rather than merely sense-attractive ones.