Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Dashama Skandha, Shloka 5

Kṛṣṇa Teases Rukmiṇī; Her Devotional Reply and the Lord’s Assurance

तस्मिनन्तर्गृहे भ्राजन्मुक्तादामविलम्बिना । विराजिते वितानेन दीपैर्मणिमयैरपि ॥ ३ ॥ मल्लिकादामभि: पुष्पैर्द्विरेफकुलनादिते । जालरन्ध्रप्रविष्टैश्च गोभिश्चन्द्रमसोऽमलै: ॥ ४ ॥ पारिजातवनामोदवायुनोद्यानशालिना । धूपैरगुरुजै राजन् जालरन्ध्रविनिर्गतै: ॥ ५ ॥ पय:फेननिभे शुभ्रे पर्यङ्के कशिपूत्तमे । उपतस्थे सुखासीनं जगतामीश्वरं पतिम् ॥ ६ ॥

tasmin antar-gṛhe bhrājan- muktā-dāma-vilambinā virājite vitānena dīpair maṇi-mayair api

鲁克米妮王后的内室极其华美:垂挂着璀璨珍珠串的华盖,宝石放光如灯。茉莉等花鬘处处悬垂,引来蜂群嗡鸣;格窗孔隙间,皎洁月光清净地洒入。大王啊,沉香(aguru)薰烟从窗孔袅袅逸出,携带着天界帕利迦塔林芬芳的微风,使室内宛如花园。其时王后侍奉她的夫君——诸世界的主宰——他安坐斜卧于床上,枕衾华贵,床榻洁白柔软如乳沫。

pārijāta-vana-āmoda-vāyunāby the fragrant breeze from the pārijāta grove
pārijāta-vana-āmoda-vāyunā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpārijāta (प्रातिपदिक) + vana (प्रातिपदिक) + āmoda (प्रातिपदिक) + vāyu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन); tatpuruṣa chain: pārijāta-vana = pārijāta-grove; āmoda-vāyu = breeze carrying fragrance; overall: ‘by the fragrant breeze from the pārijāta-grove’
udyāna-śālināhaving a garden
udyāna-śālinā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootudyāna (प्रातिपदिक) + śālin (प्रातिपदिक)
FormInstrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: udyāna-śālin = possessing a garden; agreeing with (antaḥ-gṛha) contextually
dhūpaiḥwith incense
dhūpaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdhūpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन)
aguru-jaiḥmade from aguru (aloeswood)
aguru-jaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaguru (प्रातिपदिक) + ja (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa: aguru-ja = produced from aloe/agarwood; agreeing with dhūpaiḥ
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (सम्बोधन/8), Singular (एकवचन)
jāla-randhra-vinirgataihissuing out through lattice-openings
jāla-randhra-vinirgataih:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjāla (प्रातिपदिक) + randhra (प्रातिपदिक) + vinirgata (वि-निर्-गम् धातु, क्त)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa: jāla-randhra = lattice-openings; vinirgata = gone out/issuing forth; agreeing with dhūpaiḥ

According to Śrīla Śrīdhara Svāmī, Rukmiṇī’s palace was quite famous then, as now, and these descriptions give a glimpse into its opulence. Śrīla Viśvanātha Cakravartī adds that the word amalaiḥ in this verse may also be read aruṇaiḥ, which would indicate that when this pastime took place the moon had just risen, bathing the entire palace in beautiful ruddy moonshine.

K
King Parīkṣit

FAQs

In this verse, Śukadeva describes the palace atmosphere as perfumed by the breeze from a pārijāta grove, highlighting the divine, paradise-like opulence surrounding Kṛṣṇa’s household in Dvārakā.

Śukadeva Gosvāmī is narrating to King Parīkṣit; the address ‘O King’ maintains the direct teacher-disciple narration frame while describing the scene in Kṛṣṇa’s inner chambers.

It encourages cultivating a clean, devotional environment—through purity, pleasing fragrance, and remembrance—so the mind naturally turns toward the Lord, as the palace setting supports constant God-centered awareness.