Home›Srimad Bhagavatam›Dashama Skandha›Adhyaya 40›Shloka 2
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 2

Akrūra’s Prayers (Akrūra-stuti): The Lord as Cause of Causes, Virāṭ, and the Goal of All Paths

Devanagari script

भूस्तोयमग्नि: पवनं खमादि- र्महानजादिर्मन इन्द्रियाणि । सर्वेन्द्रियार्था विबुधाश्च सर्वे ये हेतवस्ते जगतोऽङ्गभूता: ॥ २ ॥

Transliteration

bhūs toyam agniḥ pavanaṁ kham ādir mahān ajādir mana indriyāṇi sarvendriyārthā vibudhāś ca sarve ye hetavas te jagato ’ṅga-bhūtāḥ

Translation

大地、水、火、风、虚空及其根源——假我；大我（mahat-tattva）、总物质自然及其根源——主的普鲁沙扩展；以及心、诸根、根境与诸根的主宰天神——宇宙显现的一切因缘，皆从你超越之身的诸肢体而生。

Synonyms
भूःearth
भूः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘earth’
तोयम्water
तोयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘water’
अग्निःfire
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘fire’
पवनम्wind
पवनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘wind’
खम्space
खम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘space/ether’
आदिःand the rest
आदिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘etc./and so on’ used substantively
महान्Mahat (cosmic intellect)
महान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘the Mahat (cosmic intelligence)’
अज-आदिःAja and others
अज-आदिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘Aja and others’ (Aja = Brahmā)
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘mind’
इन्द्रियाणिsenses
इन्द्रियाणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘senses’
सर्व-इन्द्रिय-अर्थाःobjects of all senses
सर्व-इन्द्रिय-अर्थाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘objects of all the senses’
विबुधाःthe gods
विबुधाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘gods/wise beings’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction) ‘and’
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विबुधाः इत्यस्य विशेषणम् ‘all’
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; relative pronoun referring to the listed entities
हेतवःcauses
हेतवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘causes’
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; correlative ‘those’
जगतःof the world
जगतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; ‘of the universe’
अङ्ग-भूताःconstituting parts (limbs)
अङ्ग-भूताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक) + भूत (√भू धातु से क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘having become limbs/parts’
Characters & Entities
A
Akrura
S
Sri Krishna

FAQs

This verse teaches that earth, water, fire, air, and ether—and even subtler principles like mahat-tattva, mind, senses, and their objects—are all limbs of the Supreme Lord, showing His all-pervading nature.

In his prayers, Akrura glorifies Krishna as the ultimate source and support of all causes—material elements, cosmic principles, and even the demigods—thereby affirming Krishna’s supremacy beyond the universe.

It encourages seeing all aspects of life—body, mind, nature, and powers in the world—as connected to God, fostering humility, gratitude, and devotional consciousness in daily actions.

←Previous Verse
Next Verse→