अभिजातोपरुद्धा भूमिरत्यन्तमहोपकारापि क्षमा मोक्षयितुं व्यसनाबाधभयात्पशुव्रजोपरुद्धा तु कोशवाहनोपकारिणी न क्षमा मोक्षयितुमन्यत्र सस्यवापोपरोधादिति ॥ कZ_०८.४.४० ॥
abhijātoparuddhā bhūmir atyantamahopakārāpi kṣamā mokṣayituṃ vyasanābādhabhayāt paśuvrajoparuddhā tu kośavāhanopakāriṇī na kṣamā mokṣayitum anyatra sasyavāpoparodhād iti.
被高门显贵(有权势者)占阻的土地——即便收益极大——也可以释放,以免灾祸与骚扰。但被畜群占阻、能通过产出与役力而有利于国库与运输的土地,不应释放——除非它妨碍播种与耕作。
Release land occupied by powerful elites if keeping it risks broader calamity/harassment; do not release land used by herds if it supports revenue and transport, unless it blocks sowing.
Because cattle occupation can be fiscally and logistically productive (kośa and vāhana), whereas elite occupation can trigger political/security risks if contested.