Sutra 37
Devanagari script
अभिजातोपरुद्धा भूमिः पशुव्रजोपरुद्धा वेति अभिजातोपरुद्धा भूमिः महाफलाप्यायुधीयोपकारिणी न क्षमा मोक्षयितुं व्यसनाबाधभयात्पशुव्रजोपरुद्धा तु कृषियोग्या क्षमा मोक्षयितुम् ॥ कZ_०८.४.३७ ॥
Transliteration
abhijātoparuddhā bhūmiḥ paśuvrajoparuddhā veti abhijātoparuddhā bhūmiḥ mahāphalāpyāyudhīyopakāriṇī na kṣamā mokṣayituṃ vyasanābādhabhayāt paśuvrajoparuddhā tu kṛṣiyogyā kṣamā mokṣayitum
Translation
土地可能被贵族（精英占有者）阻占，也可能被牛群阻占。被贵族阻占的土地——虽产出丰厚且有利于军事供给——因惧灾祸与骚扰而不易收回；而被牛群阻占的土地适于耕作，能够收回。
Word by Word
अभिजातwell-born, noble
अभिजात:
TypeAdjective
Rootअभि-√जन्
Formप्रथमा एकवचनम् (भूमिः इति विशेषणम्)
उपरुद्धाblocked, obstructed, under blockade
उपरुद्धा:
TypeParticiple
Rootउप-√रुध्
Formकृदन्तः (भूतकर्मणि क्त), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (भूमिः)
भूमिःland, territory
भूमिः:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्
पशुcattle, livestock
पशु:
TypeNoun
Rootपशु
Formसमासपूर्वपदम् (पशुव्रज)
व्रजherd, cattle-pen/settlement
व्रज:
TypeNoun
Rootव्रज
Formसमासोत्तरपदम्; पुंलिङ्ग (समूह/गोचर)
उपरुद्धाblocked, obstructed
उपरुद्धा:
TypeParticiple
Rootउप-√रुध्
Formकृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (भूमिः)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
इतिthus (as stated)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/निदर्शनार्थक अव्यय
अभिजातnoble
अभिजात:
TypeAdjective
Rootअभि-√जन्
Formप्रथमा एकवचनम् (भूमिः)
उपरुद्धाblockaded
उपरुद्धा:
TypeParticiple
Rootउप-√रुध्
Formक्त-कृदन्त, स्त्री प्रथमा एकवचनम्
भूमिःland
भूमिः:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्री प्रथमा एकवचनम्
महाफलाhigh-yielding, very productive
महाफला:
TypeAdjective
Rootमहा + फल
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (भूमिः)
अपिeven, although
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formसमुच्चय/अपवादार्थक अव्यय
आयुधीयmilitary, relating to weapons/armed forces
आयुधीय:
TypeAdjective
Rootआयुध
Formतद्धित (छन्द/प्रयोगे), नपुंसक/पुंलिङ्ग-विशेषण; उपकारिणी इति विशेषणम्
उपकारिणीuseful, serviceable (for military purposes)
उपकारिणी:
TypeParticiple
Rootउप-√कृ
Formवर्तमानकृदन्त (णिनि/शतृ-प्राय), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (भूमिः)
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
क्षमाfit/possible (to be released)
क्षमा:
TypeAdjective
Rootक्षम
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (भूमिः)
मोक्षयितुम्to release, to let go
मोक्षयितुम्:
TypeInfinitive
Root√मुच्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
व्यसनcalamity, misfortune
व्यसन:
TypeNoun
Rootव्यसन
Formसमासपूर्वपदम् (व्यसनाबाधभयात्)
आबाधaffliction, oppression
आबाध:
TypeNoun
Rootआ-√बाध्
Formसमासमध्यपदम् (व्यसन-आबाध-भय)
भयात्from fear, due to fear
भयात्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी एकवचनम् (हेतोः)
पशुव्रजcattle-herd area/settlement
पशुव्रज:
TypeNoun
Rootपशु+व्रज
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम् (भूमेः विशेषण-भावे)
उपरुद्धाblockaded
उपरुद्धा:
TypeParticiple
Rootउप-√रुध्
Formक्त-कृदन्त, स्त्री प्रथमा एकवचनम् (भूमिः)
तुbut, however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय
कृषिagriculture, cultivation
कृषि:
TypeNoun
Rootकृषि
Formसमासपूर्वपदम् (कृषियोग्या)
योग्याsuitable, fit
योग्या:
TypeAdjective
Rootयोग्य
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (भूमिः)
क्षमाfit/possible
क्षमा:
TypeAdjective
Rootक्षम
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (भूमिः)
मोक्षयितुम्to release
मोक्षयितुम्:
TypeInfinitive
Root√मुच्
Formतुमुन् (infinitive)
Entities Mentioned
A
abhijāta (nobles)P
paśuvraja (cattle herds/settlements)B
bhūmi (land)Ā
āyudhīya (military provisioning)FAQs
Because elites can retaliate politically or through harassment, creating governance instability; herds are administratively easier to relocate/convert.