Sutra 34
Devanagari script
कोशमूलो हि दुर्गसंस्कारो दुर्गरक्षणं जनपदमित्रामित्रनिग्रहो देशान्तरितानामुत्साहनं दण्डबलव्यवहारश्च ॥ कZ_०८.१.३४ ॥
Transliteration
kośamūlo hi durgasaṃskāro durgarakṣaṇaṃ janapadamitrāmitranigraho deśāntaritānāmutsāhanaṃ daṇḍabalavyavahāraśca
Translation
因为国库是以下诸事之根本：修筑并供给要塞、守卫要塞、控制乡土、制约友邦与敌邦、供养远离故土驻守者，以及在实践中运用强制之力（军队/刑罚）。
Word by Word
कोश-मूलःhaving the treasury as the foundation / rooted in the treasury
कोश-मूलः:
TypeNoun (compound)
Rootकोश; मूल
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; समासः—कोशस्य मूलम् (आधारः)
हिindeed, for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः; हेतौ/निश्चये
दुर्ग-संस्कारःpreparation/fortification of the fort
दुर्ग-संस्कारः:
TypeNoun (compound)
Rootदुर्ग; संस्कार
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; दुर्गस्य संस्कारः (निर्माण-परिष्कार-व्यवस्था)
दुर्ग-रक्षणम्protection/defence of the fort
दुर्ग-रक्षणम्:
TypeNoun (compound)
Rootदुर्ग; रक्षण
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; दुर्गस्य रक्षणम्
जनपद-मित्र-अमित्र-निग्रहःcontrol/containment of the countryside, allies, and enemies
जनपद-मित्र-अमित्र-निग्रहः:
TypeNoun (compound)
Rootजनपद; मित्र; अमित्र; निग्रह
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; जनपदस्य मित्रस्य अमित्रस्य च निग्रहः (नियमन/दमन)
देश-अन्तरितानाम्of those who are in another region / far away
देश-अन्तरितानाम्:
TypeNoun/Adjective (compound)
Rootदेश; अन्तरित
Formषष्ठी-बहुवचन; ‘देशेन अन्तरित’ = देशान्तरित (देशान्तर-गत/विप्रकृष्ट-देशस्थित) — तेषाम्
उत्साहनम्encouragement, stimulation
उत्साहनम्:
TypeNoun
Rootउत्साहन
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; भाववाचक
दण्ड-बल-व्यवहारःapplication/administration of punishment and military force
दण्ड-बल-व्यवहारः:
TypeNoun (compound)
Rootदण्ड; बल; व्यवहार
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; दण्डस्य बलस्य च व्यवहारः (प्रयोग/प्रशासन)
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
Entities Mentioned
K
kośaD
durgaJ
janapadaM
mitraA
amitraD
daṇḍaB
balaFAQs
A fiscal-military state logic: revenue capacity underwrites defense infrastructure, force projection, and political control.