Home›Arthashastra›Vinayaadhikaarika›Adhyaya 3›Sutra 11
←Previous Sutra
Next Sutra→

Sutra 11

Devanagari script

वानप्रस्थस्य ब्रह्मचर्यं भूमौ शय्या जटाजिनधारणमग्निहोत्राभिषेकौ देवतापित्रतिथिपूजा वन्यश्चाहारः ॥ कZ_०१.३.११ ॥

Transliteration

vānaprasthasya brahmacaryaṃ bhūmau śayyā jaṭājinadhāraṇam agnihotrābhiṣekau devatāpitratithipūjā vanyaścāhāraḥ

Translation

对林栖者（vānaprastha）而言，规定的戒行是：守梵（禁欲）；睡地；披结发并穿鹿皮；维持火供（agnihotra）与仪式沐浴；祭祀神祇、祖先与宾客；并以林中所得之食为生。

Word by Word
वानप्रस्थस्यof the forest-dweller (vānaprastha)
वानप्रस्थस्य:
TypeNoun
Rootवानप्रस्थ
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; ‘वानप्रस्थ’ (वनं प्रस्थः/वनप्रस्थः) इति समासान्त-प्रातिपदिकम्
ब्रह्मचर्यम्celibacy / continence
ब्रह्मचर्यम्:
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विधेय/अनुष्ठेय-वस्तु (सूची-रूपेण)
भूमौon the ground
भूमौ:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन
शय्याbed; sleeping-place
शय्या:
TypeNoun
Rootशय्या
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (अर्थतः ‘शय्या (भवति)’—भूमौ इति अधिकरणेन)
जटाmatted hair
जटा:
TypeNoun
Rootजटा
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रातिपदिक (समासाङ्ग)
अजिनanimal skin (hide)
अजिन:
TypeNoun
Rootअजिन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रातिपदिक (समासाङ्ग)
धारणम्wearing; bearing; keeping on
धारणम्:
TypeNoun
Rootधृ
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कृदन्त-भाववाचक (धृ + ल्युट्)
जटाजिनधारणम्wearing matted hair and a skin garment
जटाजिनधारणम्:
TypeNoun
Rootधृ
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘जटा’ + ‘अजिन’ (द्वन्द्व) + ‘धारण’ (तत्पुरुष)
अग्निहोत्रम्the Agnihotra rite (daily fire-offering)
अग्निहोत्रम्:
TypeNoun
Rootअग्निहोत्र
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘अग्नये होत्रम्’
अभिषेकौablutions; ritual bathing/sprinkling
अभिषेकौ:
TypeNoun
Rootअभिषेक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा द्विवचन; (अग्निहोत्राभिषेकौ इत्यत्र द्वन्द्वस्य द्विवचन-रूपम्)
अग्निहोत्राभिषेकौAgnihotra and ablutions
अग्निहोत्राभिषेकौ:
TypeNoun
Rootअग्निहोत्र/अभिषेक
Formप्रथमा द्विवचन; नित्यकर्म-द्वय-सूचना
देवताdeities
देवता:
TypeNoun
Rootदेवता
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रातिपदिक (समासाङ्ग)
पितृancestors (manes)
पितृ:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग; प्रातिपदिक (समासाङ्ग)
अतिथिguest
अतिथि:
TypeNoun
Rootअतिथि
Formपुंलिङ्ग; प्रातिपदिक (समासाङ्ग)
पूजाworship; honoring; service
पूजा:
TypeNoun
Rootपूजा
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; (समासे उत्तरपदम्)
देवतापित्रतिथिपूजाworship/honoring of deities, ancestors, and guests
देवतापित्रतिथिपूजा:
TypeNoun
Rootपूजा
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘देवता-पितृ-अतिथि’ (द्वन्द्व) + ‘पूजा’ (तत्पुरुष: तेषां पूजा)
वन्यःforest-produced; wild
वन्यः:
TypeAdjective
Rootवन्य
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘वनसम्बन्धी/वनात् प्राप्तः’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
आहारःfood; diet
आहारः:
TypeNoun
Rootआहार
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
वन्यश्चाहारःand (his) food is forest-produce
वन्यश्चाहारः:
TypeNoun
Rootआहार
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘वन्यः च आहारः’ इति वाक्य-सन्ध्या संयुक्तम्
Entities Mentioned
V
vānaprastha
A
atithi
D
devatā
P
pitṛ

FAQs

To standardize the forest-dweller stage as a disciplined, low-burden mode of life that preserves moral order, reduces social friction, and reinforces the state’s legitimacy by aligning private conduct with publicly recognized norms.

It illustrates how states use clearly defined social roles and codes of conduct (professional ethics, civic duties, regulated lifestyles in institutions) to sustain social trust, reduce enforcement costs, and maintain legitimacy through predictable norms.

No ruler or official is directly named; the implied governance function is the state’s role in codifying and upholding recognized life-stage obligations so that social discipline supports public order and welfare.

←Previous Sutra
Next Sutra→