Sutra 11
Devanagari script
कापटिकश्चात्र पूर्वावरुद्धस्तेषामर्थमानावक्षिप्तमेकैकममात्यमुपजपेत् असत्प्रवृत्तो अयं राजा साध्वेनं हत्वान्यं प्रतिपादयामः सर्वेषामेतद् रोचते कथं वा तव इति ॥ कZ_०१.१०.११ ॥
Transliteration
kāpaṭikaścātra pūrvāvaruddhas teṣām arthamānāvakṣiptam ekaikam amātyam upajapet: asatpravṛtto ’yaṃ rājā; sādhv enaṃ hatvā anyaṃ pratipādayāmaḥ; sarveṣām etad rocate—kathaṃ vā tava? iti.
Translation
在此，应让一名煽动者（佯装忠诚者）在已被控制之下，暗中逐一试探各位大臣，说：“此王行事不义；让我们以正当之名杀之，另立新君。此事人人称快——你意下如何？”
Word by Word
कापटिकःa deceitful (agent/person)
कापटिकः:
TypeNoun (adjectival)
Rootकापटिक
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अत्रhere; in this context
अत्र:
TypeIndeclinable (adverb)
Rootअत्र
Formदेश/प्रसङ्गवाचक-अव्ययम्
पूर्व-अवरुद्धःpreviously restrained/kept under control
पूर्व-अवरुद्धः:
TypeNoun (past participle used adjectivally)
Rootअवरुध्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; क्त-प्रत्ययान्त (अवरुद्ध) ; ‘पूर्व’ इति उपपद-विशेषणम्
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-बहुवचनम्
अर्थम्wealth; gain; purpose (here: money/benefit)
अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
आमानम्bait; inducement (lit. raw/uncooked; here: lure)
आमानम्:
TypeNoun
Rootआमान
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः (पाठानुसारम्)
अवक्षिप्तम्thrown down/placed (as a lure)
अवक्षिप्तम्:
TypeNoun (past participle)
Rootअव-क्षिप्
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; क्त-प्रत्ययान्त
एक-एकम्one by one; each individually
एक-एकम्:
TypeIndeclinable (distributive)
Rootएक
Formवितरणार्थक-अव्ययप्रयोगः (प्रत्येकम्)
अमात्यम्a minister; high official
अमात्यम्:
TypeNoun
Rootअमात्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
उपजपेत्should privately instigate/whisper to
उपजपेत्:
TypeVerb
Rootउप-√जप्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; लोट्-अर्थे विधिः (कर्तव्यता)
असत्-प्रवृत्तःengaged in wrongful conduct
असत्-प्रवृत्तः:
TypeNoun (past participle used adjectivally)
Rootप्र-√वृत्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; क्त-प्रत्ययान्त (प्रवृत्त) ; ‘असत्’ उपपद-विशेषणम्
अयम्this
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
राजाking
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
साधुproperly; rightly; indeed
साधु:
TypeIndeclinable (adverb)
Rootसाधु
Formप्रशंसार्थक/रीत्यर्थक-अव्ययम्
एनम्him
एनम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
हत्वाhaving killed
हत्वा:
TypeVerbal indeclinable (gerund)
Root√हन्
Formक्त्वान्त (absolutive)
अन्यम्another (person)
अन्यम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
प्रतिपादयामःwe shall install/establish (another)
प्रतिपादयामः:
TypeVerb
Rootप्रति-√पद् (caus.)
Formलट्, उत्तमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (प्रतिपादयति)
सर्वेषाम्of all (of them)
सर्वेषाम्:
TypePronoun/Adjective
Rootसर्व
Formषष्ठी-बहुवचनम् (सर्व-शब्दः)
एतत्this (proposal/idea)
एतत्:
TypePronoun
Rootएतद्
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः (अत्र: विषयवाचकं)
रोचतेis pleasing; appeals
रोचते:
TypeVerb
Root√रुच्
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्; कर्तरि प्रयोगः (अथवा भावे)
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable (interrogative)
Rootकथम्
Formप्रश्नार्थक-अव्ययम्
वाor; alternatively
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक/उपपद-अव्ययम्
तवof you; to you (your)
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formषष्ठी-एकवचनम्
इतिthus; saying
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formवाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक-अव्ययम्
Entities Mentioned
R
rājāA
amātyaK
kāpaṭika (agent-provocateur)FAQs
It is a controlled provocation to identify officials who are receptive to regicide/treason, enabling the state to isolate conspirators before they organize.
To keep the operation deniable and contained: the agent is already under state control, limiting independent action and preventing real escalation.