Sutra 4
Devanagari script
उत्तममध्यमावरेषु च कर्मसु तज्जातिकमध्यक्षं कुर्यात्सामुदयिकेष्ववक्लृप्तिकम् (अवकॢप्तिकम्) यमुपहत्य राजा नानुतप्येत ॥ कZ_०२.७.०४ ॥
Transliteration
uttamamadhyamāvareṣu ca karmasu tajjātikam adhyakṣaṃ kuryāt; sāmudayikeṣv avaklṛptikam (avakḷptikam) yam upahatya rājā nānutapyeta.
Translation
对于上等、中等和下等的事务，应任命与其类别相称的监督官；而对于集体/合并经营的事务（sāmudayika），应任命一名控制/调节官（avaklṛptika），使得若该官员因不法而受惩处，国王事后也不致懊悔（即任命有理可据，风险可控）。
Word by Word
उत्तम-मध्यम-अवरेषुin superior, middling, and inferior (classes)
उत्तम-मध्यम-अवरेषु:
TypeNoun/Adjective
Rootउत्तम/मध्यम/अवर
Formसप्तमी-बहुवचन; पुं/नपुं (विशेषण-प्रयोग); '...षु' = locative plural; त्रयाणां गुणवाचकानां समाहार/समुच्चयः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
कर्मसुin tasks/works (official duties)
कर्मसु:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formसप्तमी-बहुवचन; नपुंसकलिङ्ग
तत्-जातिकम्of the same class/category (as that work)
तत्-जातिकम्:
TypeAdjective
Rootतद् + जाति
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग (अध्यक्षम् इति विशेषयति)
अध्यक्षम्a superintendent/overseer
अध्यक्षम्:
TypeNoun
Rootअधि + ईक्ष् (→ अध्यक्ष)
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग
कुर्यात्should appoint/should make
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सामुदयिकेषुin collective (undertakings)
सामुदयिकेषु:
TypeAdjective
Rootसामुदयिक
Formसप्तमी-बहुवचन; पुं/नपुं; 'कर्मसु' इत्यस्य विशेषणम् (understood)
अवक्लृप्तिकम्one connected with ‘avaklṛpti’ (covert harmful/undermining practice); i.e., a special/undercover-type officer for such cases
अवक्लृप्तिकम्:
TypeAdjective
Rootअव + कृप्/कॢप् (→ अवक्लृप्ति)
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग (अध्यक्षम् इति विशेषयति); पाठान्तरम्: अवकॢप्तिकम्
यम्whom
यम्:
TypePronoun
Rootयद्
Formद्वितीया-एकवचन; पुंलिङ्ग; सम्बन्धः—‘अध्यक्षम्’ (whom)
उपहत्यhaving harmed/struck down
उपहत्य:
TypeGerund
Rootउप + हन्
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formप्रथमा-एकवचन; पुंलिङ्ग
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
अनुतप्येतshould regret/repent (here: should not regret)
अनुतप्येत:
TypeVerb
Rootअनु + तप्
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Entities Mentioned
A
adhyakṣa (superintendent)A
avaklṛptika (controller/settler)R
rājāFAQs
Role-fit and graded competence: oversight capacity must match the complexity/importance of the work (a staffing doctrine to reduce failure and fraud).
Appointments should be made so that accountability is clear and enforcement is legitimate—reducing political blowback and administrative uncertainty when disciplining officials.