Sutra 13
Devanagari script
पथिकोत्पथिकाश्च बहिरन्तश्च नगरस्य देवगृहपुण्यस्थानवनश्मशानेषु सव्रणमनिष्टोपकरणमुद्भाण्डीकृतमाविग्नमतिस्वप्नमध्वक्लान्तमपूर्वं वा गृह्णीयुः ॥ कZ_०२.३६.१३ ॥
Transliteration
pathikotpathikāś ca bahir antaś ca nagarasya devagṛhapuṇyasthānavanaśmaśāneṣu savraṇam aniṣṭopakaraṇam udbhāṇḍīkṛtam āvignam atisvapnam adhvaklāntam apūrvaṃ vā gṛhṇīyuḥ
Translation
城内外的旅人及走旁路者——在寺庙、圣地、森林与火葬场——若被发现有伤、携带可疑器具、货物打成包裹、神色不安、过度嗜睡、旅途疲惫，或显得陌生可疑者，应予拘捕。
Word by Word
पथिकtravellers, wayfarers
पथिक:
TypeNoun
Rootपथिन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन (कर्तरि)
उत्पथिकाःthose who go by byways/side-roads; suspicious wanderers
उत्पथिकाः:
TypeNoun
Rootउत्पथिक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन (कर्तरि); उपसर्ग-पूर्वक (उत्+पथ)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
बहिःoutside
बहिः:
TypeIndeclinable
Rootबहिः
Formदेशवाचक अव्यय
अन्तःinside
अन्तः:
TypeIndeclinable
Rootअन्तः
Formदेशवाचक अव्यय
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
नगरस्यof the city
नगरस्य:
TypeNoun
Rootनगर
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (सम्बन्धे)
देवगृहin temples
देवगृह:
TypeNoun
Rootदेव + गृह
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन (अधिकरणे) — समासाङ्ग (देवस्य गृहं)
पुण्यस्थानin holy places
पुण्यस्थान:
TypeNoun
Rootपुण्य + स्थान
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन (अधिकरणे) — समासाङ्ग (पुण्यं स्थानम्)
वनin forests
वन:
TypeNoun
Rootवन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन (अधिकरणे)
श्मशानेषुin cremation grounds
श्मशानेषु:
TypeNoun
Rootश्मशान
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन (अधिकरणे)
सव्रणम्having a wound
सव्रणम्:
TypeAdjective
Rootस + व्रण
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; विशेषणम् (गृह्णीयुः इत्यस्य कर्म)
अनिष्टundesirable, suspicious
अनिष्ट:
TypeAdjective
Rootअनिष्ट
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; समासपूर्वपद (अनिष्ट-उपकरणम् इति)
उपकरणम्equipment/implements (of suspicious kind)
उपकरणम्:
TypeNoun
Rootउप + कृ (करण)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; अनिष्ट इति विशेषणेन सह
उद्भाण्डीकृतम्made into/treated as a container (disguised/converted into a ‘vessel’ form)
उद्भाण्डीकृतम्:
TypeParticiple
Rootउद् + भाण्ड + कृ
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्मणि-प्रयोगभावः; ‘भाण्डी’ (भाण्ड/पात्र) इति भावे
आविग्नम्agitated, alarmed
आविग्नम्:
TypeAdjective
Rootआ + विग्न
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; विशेषणम्
अतिस्वप्नम्sleeping excessively; very drowsy
अतिस्वप्नम्:
TypeAdjective
Rootअति + स्वप्न
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; विशेषणम् (अति-स्वप्नः = अत्यधिक-निद्रा)
अध्वक्लान्तम्wearied by travel
अध्वक्लान्तम्:
TypeAdjective
Rootअध्वन् + क्लान्त
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; विशेषणम् (अध्वना क्लान्तः)
अपूर्वम्unknown/new (not seen before)
अपूर्वम्:
TypeAdjective
Rootअपूर्व
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
गृह्णीयुःthey should seize/apprehend (them)
गृह्णीयुः:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formलोट् (आज्ञार्थे); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुष; बहुवचन
Entities Mentioned
T
travelersT
templesH
holy placesF
forestsC
cremation groundsC
city watch (implicit)FAQs
They are liminal, crowded, or secluded spaces where offenders can hide, exchange goods, or evade identification; policing concentrates where concealment is easiest.
They function as triggers for stop-and-question/apprehension—administrative heuristics for rapid screening under limited information.