षोडशद्रोणं जाङ्गलानां वर्षप्रमाणमध्यर्धमानूपानां देशवापानामर्धत्रयोदशाश्मकानाम् त्रयोविंशतिरवन्तीनाममितमपरान्तानां हैमन्यानां च कुल्यावापानां च कालतः ॥ कZ_०२.२४.०५ ॥
ṣoḍaśadroṇaṃ jāṅgalānāṃ varṣapramāṇamadhyardhamānūpānāṃ deśavāpānāmardhatrayodaśāśmakānām trayoviṃśatiravantīnām amitam aparāntānāṃ haimanyānāṃ ca kulyāvāpānāṃ ca kālataḥ
降雨量(varṣa-pramāṇa)的标准为:在干旱(jāṅgala)地区为十六德罗那(droṇa);在沼泽/湿地(ānūpa)地区为八又二分之一;在 Deśa 与 Vāpa 地区为十二又二分之一;在 Aśmaka 为十三又二分之一;在 Avanti 为二十三;而在 Aparānta 则不固定(可变)。至于冬季作物以及通过渠道/沟渠灌溉的播种(kulyā-vāpa),应按季节/时令来评定。
To calibrate taxation, sowing schedules, irrigation priorities, and famine-risk planning to local ecological realities rather than a single empire-wide norm.
It signals high variability/uncertainty, requiring flexible assessment instead of rigid targets—an administrative cue to rely on observation-based decisions.