Home›Arthashastra›Adhyakshaprachara›Adhyaya 15›Sutra 42
←Previous Sutra
Next Sutra→

Sutra 42

Devanagari script

पञ्चद्रोणे शालीनां द्वादशाढकं तण्डुलानां कलभभोजनमेकादशकं व्यालानाम् दशकमौपवाह्यानां नवकं साम्नाह्यानामष्टकं पत्तीनां सप्तकं मुख्यानां षट्कं देवीकुमाराणाम् पञ्चकं राज्ञामखण्डपरिशुद्धानां वा तुअण्डुलानां प्रस्थः ॥ कZ_०२.१५.४२ ॥

Transliteration

pañcadroṇe śālīnāṃ dvādaśāḍhakaṃ taṇḍulānāṃ kalabhabhojanam ekādaśakaṃ vyālānām daśakam aupavāhyānāṃ navakaṃ sāmnāhyānām aṣṭakaṃ pattīnāṃ saptakaṃ mukhyānāṃ ṣaṭkaṃ devīkumārāṇām pañcakaṃ rājñām akhaṇḍa-pariśuddhānāṃ vā taṇḍulānāṃ prasthaḥ

Translation

由五德罗那（droṇa）的śālī稻谷，标准出米为十二阿陀迦（āḍhaka）米。固定熟饭配给（以普拉斯塔（prastha）计，取自整粒且清洁良好的米）为：象厩（kalabha）11，猛兽（vyāla）10，役用/驮运动物（aupavāhya）9，共同供养者（sāmnāhya）8，步兵（pattī）7，主管/工头（mukhya）6，王后与王子（devī-kumāra）5，国王亦为5。

Word by Word
पञ्चद्रोणेin (a measure of) five droṇas
पञ्चद्रोणे:
TypeNoun
Rootद्रोण
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; परिमाण-अधिकरण (in the measure of five droṇas)
शालीनाम्of śāli (fine paddy/rice)
शालीनाम्:
TypeNoun
Rootशालि
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
द्वादशाढकम्twelve āḍhakas
द्वादशाढकम्:
TypeNoun
Rootआढक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; परिमाण (twelve āḍhakas)
तण्डुलानाम्of rice-grains (husked rice)
तण्डुलानाम्:
TypeNoun
Rootतण्डुल
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
कलभभोजनम्(the ration) for a young elephant (calf)
कलभभोजनम्:
TypeNoun
Rootभोजन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘कलभस्य भोजनम्’
एकादशकम्eleven (units/measure)
एकादशकम्:
TypeNoun
Rootएकादशक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; परिमाण (a set/measure of eleven)
व्यालानाम्of wild/ferocious animals
व्यालानाम्:
TypeNoun
Rootव्याल
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
दशकम्ten (units/measure)
दशकम्:
TypeNoun
Rootदशक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; परिमाण (a set/measure of ten)
औपवाह्यानाम्of riding/transport animals
औपवाह्यानाम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootउपवाह्य
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन; ‘उपवाह्य’ + अण् (औपवाह्य)
नवकम्nine (units/measure)
नवकम्:
TypeNoun
Rootनवक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; परिमाण (a set/measure of nine)
साम्नाह्यानाम्of those to be assembled/collected (a class of animals)
साम्नाह्यानाम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootसम्-आह्नाय (साम्नाह्य)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन; ‘साम्नाह्य’ (to be brought/collected together)
अष्टकम्eight (units/measure)
अष्टकम्:
TypeNoun
Rootअष्टक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; परिमाण (a set/measure of eight)
पत्तीनाम्of foot-soldiers
पत्तीनाम्:
TypeNoun
Rootपत्ति
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
सप्तकम्seven (units/measure)
सप्तकम्:
TypeNoun
Rootसप्तक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; परिमाण (a set/measure of seven)
मुख्यानाम्of chiefs/leading persons
मुख्यानाम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootमुख्य
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन; ‘मुख्य’ = प्रधान
षट्कम्six (units/measure)
षट्कम्:
TypeNoun
Rootषट्क
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; परिमाण (a set/measure of six)
देवीकुमाराणाम्of the queen’s sons (princes)
देवीकुमाराणाम्:
TypeNoun
Rootदेवीकुमार
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन; ‘देव्याः कुमाराः’
पञ्चकम्five (units/measure)
पञ्चकम्:
TypeNoun
Rootपञ्चक
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; परिमाण (a set/measure of five)
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
अखण्डपरिशुद्धानाम्of (rice) that is whole and thoroughly cleaned
अखण्डपरिशुद्धानाम्:
TypeAdjective (as noun-qualifier)
Rootअखण्ड-परिशुद्ध
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन; ‘अखण्ड’ (unbroken/whole) + ‘परिशुद्ध’ (fully purified)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formनिपात; विकल्पार्थक
तण्डुलानाम्of rice-grains (husked rice)
तण्डुलानाम्:
TypeNoun
Rootतण्डुल
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (repeated; governs प्रस्थः)
प्रस्थःa prastha (measure)
प्रस्थः:
TypeNoun
Rootप्रस्थ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; परिमाण (standard measure)
Entities Mentioned
Ś
śālī (paddy)
T
taṇḍula (rice)
D
droṇa
Ā
āḍhaka
P
prastha
K
kalabha
V
vyāla
A
aupavāhya
P
pattī
M
mukhya
D
devī-kumāra
R
rājan (king)

FAQs

A formal ration hierarchy ties consumption to role and institutional need, enabling predictable budgeting and preventing discretionary favoritism or leakage.

It indicates a quality standard for official rations, supporting uniform provisioning and reducing scope for adulteration or substitution.

←Previous Sutra
Next Sutra→