Sutra 27
Devanagari script
खन्यध्यक्षः शङ्खवज्रमणिमुक्ताप्रवालक्षारकर्मान्तान् कारयेत्पणनव्यवहारं च ॥ कZ_०२.१२.२७ ॥
Transliteration
khanyadhyakṣaḥ śaṅkha-vajra-maṇi-muktā-pravāla-kṣāra-karmāntān kārayet paṇana-vyavahāraṃ ca
Translation
矿务总监应使海螺、金刚石、宝石、珍珠、珊瑚及碱类的生产/加工作坊运转，并应规范其买卖交易。
Word by Word
खन्यध्यक्षःthe superintendent of mines
खन्यध्यक्षः:
TypeNoun
Rootअधि-√ईक्ष् (ईक्षते) / अध्यक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; खन्याः अध्यक्षः = खन्यध्यक्षः
शङ्खconch-shells
शङ्ख:
TypeNoun
Rootशङ्ख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचनार्थे समासाङ्ग (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्गम्)
वज्रdiamonds
वज्र:
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे भेदः), द्वितीया-बहुवचनार्थे समासाङ्ग (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्गम्)
मणिgems
मणि:
TypeNoun
Rootमणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचनार्थे समासाङ्ग (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्गम्)
मुक्ताpearls
मुक्ता:
TypeNoun
Rootमुक्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचनार्थे समासाङ्ग (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्गम्)
प्रवालcorals
प्रवाल:
TypeNoun
Rootप्रवाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे भेदः), द्वितीया-बहुवचनार्थे समासाङ्ग (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्गम्)
क्षारalkalis (salts)
क्षार:
TypeNoun
Rootक्षार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचनार्थे समासाङ्ग (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्गम्)
कर्मान्तान्workshops (industrial establishments)
कर्मान्तान्:
TypeNoun
Rootकर्मान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-बहुवचन; ‘workshops/industrial establishments’
कारयेत्should cause (them) to be made / should arrange (their production)
कारयेत्:
TypeVerb
Root√कृ (करोति) [णिच्]
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोगः (causative) = ‘cause to be done/arrange’
पणनselling (commerce)
पणन:
TypeNoun
Rootपणन (प्रातिपदिक) < √पण् (to trade/bargain)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘selling/commerce’
व्यवहारम्transactions (dealings)
व्यवहारम्:
TypeNoun
Rootव्यवहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘transaction/dealing’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
Entities Mentioned
K
khanyadhyakṣa (Superintendent of Mines)W
workshops (karmānta)T
traders in gems/pearls/coral/alkaliFAQs
They are high-value or strategically important commodities; centralized oversight reduces smuggling, ensures quality control, and secures revenue.