Sutra 46
Devanagari script
यस्य वा प्रवीरपुरुषो हस्ती हयो वा म्रियेत गूढपुरुषैर्हन्येत ह्रियेत वा सत्त्रिणः परस्परोपहतं ब्रूयुः ॥ कZ_०९.६.४६ ॥
Transliteration
yasya vā pravīrapuruṣo hastī hayo vā mriyeta gūḍhapuruṣair hanyeta hriyeta vā sattriṇaḥ parasparopahataṃ brūyuḥ
Translation
若某人的一名主将、或其象、或其马死亡——或被密探暗杀、或被窃走——渗透者应宣称这是某一派对另一派所为（即相互伤害）。
Word by Word
यस्यof whom/whose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद्
Formषष्ठी-एकवचनम् (पुं/नपुं), सम्बन्धे
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
प्रवीरपुरुषःa foremost/valiant man (a key person)
प्रवीरपुरुषः:
TypeNoun
Rootपुरुष
Formप्रथमा-एकवचनम् पुं; विशेषणपूर्वपद ‘प्रवीर’
हस्तीan elephant
हस्ती:
TypeNoun
Rootहस्तिन्
Formप्रथमा-एकवचनम् पुं
हयःa horse
हयः:
TypeNoun
Rootहय
Formप्रथमा-एकवचनम् पुं
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
म्रियेतshould die / were to die
म्रियेत:
TypeVerb
Rootमृ
Formलिङ् (विधिलिङ्), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
गूढपुरुषैःby secret agents (spies)
गूढपुरुषैः:
TypeNoun
Rootपुरुष
Formतृतीया-बहुवचनम् पुं; ‘गूढ’ = गुप्त/छन्न
हन्येतshould be killed / were to be killed
हन्येत:
TypeVerb
Rootहन्
Formलिङ् (विधिलिङ्), कर्मणि-प्रयोगः, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
ह्रियेतshould be carried off / stolen / abducted
ह्रियेत:
TypeVerb
Rootहृ
Formलिङ् (विधिलिङ्), कर्मणि-प्रयोगः, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
सत्त्रिणःdependents/retainers living on provisions (those maintained)
सत्त्रिणः:
TypeNoun
Rootसत्त्रिन्
Formप्रथमा-बहुवचनम् पुं
परस्पर-उपहतम्mutually assaulted / harmed by one another
परस्पर-उपहतम्:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootउप-हन्
Formद्वितीया-एकवचनम् नपुं; ‘परस्पर’ (अव्यय) + ‘उपहत’ (क्त)
ब्रूयुःthey should say / should report
ब्रूयुः:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
Entities Mentioned
G
gūḍhapuruṣa (covert agents)S
sattrin (infiltrators)P
pravīrapuruṣa (key fighter)W
war elephants and horsesFAQs
They are high-value military assets; their loss quickly triggers accusations, panic, and leadership disputes.