Sutra 5
Devanagari script
प्रभूतं मे मित्रबलं शक्यं मूले यात्रायां चाधातुम्ण् अल्पः प्रवासो मन्त्रयुद्धाच्च भूयो व्यायामयुद्धम्ण् मित्रबलेन वा पूर्वमटवीं नगरस्थानमासारं वा योधयित्वा पश्चात्स्वबलेन योद्धयिष्यामिण् मित्रसाधारणं वा मे कार्यम्ण् मित्रायत्ता वा मे कार्यसिद्धिह्ण् आसन्नमनुग्राह्यं वा मे मित्रम्ण् अत्यावापं वास्य इति मित्रबलकालः ॥ कZ_०९.२.०५ ॥
Transliteration
prabhūtaṃ me mitrabalaṃ śakyaṃ mūle yātrāyāṃ cādhātum; alpaḥ pravāso mantrayuddhāc ca bhūyo vyāyāmayuddham; mitrabalena vā pūrvam aṭavīṃ nagarasthānam āsāraṃ vā yodhayitvā paścāt svabalena yoddhayiṣyāmi; mitrasādhāraṇaṃ vā me kāryam; mitrāyattā vā me kāryasiddhiḥ; āsannam anugrāhyaṃ vā me mitram; atyāvāpaṃ vāsya sādayiṣyāmi—iti mitrabalakālaḥ
Translation
当我拥有充足的盟军，并能将其同时部署于本营与出征途中；当离家时间很短；当争斗将更多依赖肉搏而非谋略；当我计划先让盟军在森林、要塞城镇或攻城突击中作战，然后再由我军接战；当我的目标与盟友共有，或胜利取决于盟友；当盟友近在咫尺且应予扶持；以及当我将急迫地催促其出力服役时——这些就是动用盟军的时机。
Word by Word
प्रभूतम्abundant, substantial
प्रभूतम्:
TypeAdjective
Rootप्रभूत
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; विशेषणम् (मित्रबलम् इति)
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी एकवचनम् (मम)
मित्रबलम्ally-force, allied troops
मित्रबलम्:
TypeNoun
Rootमित्र-बल
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया
शक्यम्possible, feasible
शक्यम्:
TypeAdjective
Rootशक्य
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; विधेयविशेषणम् (अस्ति इति अध्याहारः)
मूलेat the base, in the home base
मूले:
TypeNoun
Rootमूल
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी
यात्रायाम्in the campaign/expedition
यात्रायाम्:
TypeNoun
Rootयात्रा
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् सप्तमी
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्ययम्
आधातुम्to place, to station, to deploy
आधातुम्:
TypeVerb (infinitive)
Rootआ-धा
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तम्; कर्तरि; अर्थः ‘स्थापयितुम्/नियोजयितुम्’
अल्पःsmall, short
अल्पः:
TypeAdjective
Rootअल्प
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; विशेषणम् (प्रवासः इति)
प्रवासःabsence from home; journey/sojourn
प्रवासः:
TypeNoun
Rootप्रवास
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा
मन्त्रयुद्धात्from counsel-war/strategy-based warfare
मन्त्रयुद्धात्:
TypeNoun
Rootमन्त्र-युद्ध
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् पञ्चमी
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्ययम्
भूयःmore, rather
भूयः:
TypeAdverb
Rootभूयस्/भूयः
Formअव्ययम्; तुलनार्थे ‘अधिकम्’
व्यायामयुद्धम्battle of exertion; physical warfare
व्यायामयुद्धम्:
TypeNoun
Rootव्यायाम-युद्ध
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा (विधेयम्)
मित्रबलेनwith/through the ally-force
मित्रबलेन:
TypeNoun
Rootमित्र-बल
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् तृतीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
पूर्वम्first, beforehand
पूर्वम्:
TypeAdverb
Rootपूर्व
Formअव्ययम्; काल/क्रमवाचकम्
अटवींforest region
अटवीं:
TypeNoun
Rootअटवी
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया
नगरस्थानम्city-site; urban position/settlement
नगरस्थानम्:
TypeNoun
Rootनगर-स्थान
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया
आसारम्approach/outlet; (here) a target position/outpost
आसारम्:
TypeNoun
Rootआसार
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
योधयित्वाhaving fought/engaged; having caused to fight
योधयित्वा:
TypeVerb (absolutive)
Rootयुध् (णिच्)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (ल्यप्); णिच्-प्रयोगः ‘योधयति’ = युद्धं कारयति; पूर्वकाले कृत्य
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeAdverb
Rootपश्चात्
Formअव्ययम्; क्रमवाचकम्
स्वबलेनwith one’s own force
स्वबलेन:
TypeNoun
Rootस्व-बल
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् तृतीया
योद्धयिष्यामिI will fight
योद्धयिष्यामि:
TypeVerb
Rootयुध्
Formलृट् (भविष्यत्कालः) परस्मैपदम्; उत्तमपुरुषः एकवचनम्
मित्रसाधारणम्common/shared with the ally
मित्रसाधारणम्:
TypeAdjective
Rootमित्र-साधारण
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; विशेषणम् (कार्यम् इति)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी एकवचनम्
कार्यम्task, business, objective
कार्यम्:
TypeNoun
Rootकार्य
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा
मित्रायत्ताdependent on the ally
मित्रायत्ता:
TypeAdjective
Rootमित्र-आयत्त
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; विशेषणम् (कार्यसिद्धिः इति)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी एकवचनम्
कार्यसिद्धिःaccomplishment of the task; success
कार्यसिद्धिः:
TypeNoun
Rootकार्य-सिद्धि
Formस्त्रीलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा
आसन्नम्near, at hand, readily available
आसन्नम्:
TypeAdjective
Rootआसन्न
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; विशेषणम् (मित्रम् इति)
अनुग्राह्यम्to be favoured; to be supported
अनुग्राह्यम्:
TypeAdjective (gerundive)
Rootअनु-ग्रह्य
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; यत्-प्रत्ययान्त (भावे/कर्मणि); ‘अनुग्रहणीयम्’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
मेmy
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी एकवचनम्
मित्रम्ally, friend
मित्रम्:
TypeNoun
Rootमित्र
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया
अत्यावापम्excessive expenditure/over-commitment
अत्यावापम्:
TypeNoun
Rootअति-आवाप
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; ‘अत्यधिक-आवापः’ (अत्यधिक-प्रक्षेप/निवेश)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
अस्यof this; of him
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी एकवचनम् (अस्य = of this/for him)
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्ययम्
मित्रबलकालःthe time/occasion for (using) ally-force
मित्रबलकालः:
TypeNoun
Rootमित्र-बल-काल
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; शीर्षक/निदेशः
Entities Mentioned
A
ally (mitra)F
forests (aṭavī)F
fortified towns (nagarasthāna)O
own troops (svabala)FAQs
Risk transfer and burden-sharing: allies absorb early attrition in difficult theatres (forest/forts), preserving one’s own core forces for decisive phases.