
Krauñcadvīpa-varṇana (Parvata–Varṣa–Nadī–Samudra-vibhāgaḥ)
Ancient-Geography (Purāṇic Cosmography) / Environmental Topography
Trong khung giáo huấn Varāha–Pṛthivī, chương này là một bài học vũ trụ-địa lý, nêu cấu trúc trật tự của địa cầu như biểu tượng của sự quân bình nơi cõi đất. Người thuyết (đoạn bản thảo ghi là Rudra) mô tả Krauñcadvīpa là châu lục thứ tư, quan hệ tỷ lệ với Kuśadvīpa và đại dương bao quanh châu lục ấy. Văn bản liệt kê bảy ngọn núi chính như châu báu và so sánh độ cao tương đối, trình bày hệ thống các yếu tố làm vững bền địa hình. Tiếp đó là bảy varṣa (tiểu vùng) và bảy con sông lớn với các tên gọi thay thế/miêu tả, cùng nhắc đến những sông nhỏ khác. Phần kết xác định biển ghṛta (bơ tinh luyện) bao bọc Krauñcadvīpa, củng cố chủ đề Purāṇa về thế giới nhiều tầng lớp với mô thức sinh thái được sắp đặt.
Verse 1
रुद्र उवाच । अथ क्रौञ्चं भवति चतुर्थं कुशद्वीपाद् द्विगुणमानतः समुद्रः क्रौञ्चेन द्विगुणेनावृतः । तस्मिंश्च सप्तैव प्रधानपर्वताः । प्रथमः कौञ्चो विद्युर्लतो रैवतो मानसः सैव पावकः । तथैवान्धकारः सैवाच्छोदकः । देवावृत्तो स च सुरापो भण्यते । ततो देविष्ठः स एव काञ्चनशृङ्गो भवति । देवनन्दात्परो गोविन्दः, द्विविन्द इति । ततः पुण्डरीकः सैव तोषाशयः । एते सप्त रत्नमयाः पर्वताः क्रौञ्चद्वीपे व्यवस्थिताः । सर्वे च परस्परेणोच्छ्रयाः । तत्र वर्षाणि तथा क्रौञ्चस्य कुशलो देशः सैव माधवः स्मृतः वामनस्य मनोऽनुगः सैव संवर्तकस्ततोऽष्णवान् सोमप्रकाशः । ततः पावकः सैव सुदर्शनः । तथा चान्धकारः सैव सम्मोहः । ततो मुनिदेशः स च प्रकाशः । ततो दुन्दुभिः सैवानर्थ उच्यते । तत्रापि सप्तैव नद्यः
Rudra nói: “Nay dvīpa mang tên Krauñca trở thành dvīpa thứ tư, có bề rộng gấp đôi Kuśadvīpa; và được bao bọc bởi đại dương mang tên Krauñca, có kích thước gấp đôi (dvīpa ấy). Trong đó có bảy núi chính: trước hết là Kauñca; rồi Vidyullatā; Raivata; Mānasa; cũng vậy Pāvaka; cũng vậy Andhakāra; và cũng vậy Acchodaka. Lại có Devāvṛtta, được gọi là Surāpa. Kế đó là Devīṣṭha, chính là Kāñcanaśṛṅga. Qua khỏi Devananda là Govinda, gọi là Dvivinda. Rồi đến Puṇḍarīka, cũng như Toṣāśaya. Bảy núi như châu báu ấy an lập tại Krauñcadvīpa, tất cả đều vươn cao tương đối với nhau. Tại đó cũng kể các varṣa (xứ phần): Kuśala-deśa; Mādhava; Mano’nuga của Vāmana; Saṃvartaka; Aṣṇavān; Somaprakāśa; rồi Pāvaka, cũng gọi Sudarśana; và Andhakāra, cũng gọi Saṃmoha; rồi Munideśa, gọi là Prakāśa; rồi Dundubhi, cũng được gọi Anartha. Ở đó cũng có bảy con sông.”
Verse 2
गौरी कुमुद्वती चैव सन्ध्या रात्रिर्मनोजवा ख्यातिश्च पुण्डरीका च गङ्गा सप्तविधाः स्मृताः । गौरी सैव पुष्पवहा कुमुद्वती ताम्रवती रोधसन्ध्या सुखावहा च मनोजवा च क्षिप्रोदा च ख्यातिः सैव गोबहुला पुण्डरीका चित्रवेगा शेषाः क्षुद्रनद्यः ॥ क्रौञ्चद्वीपो घृतोदेनावृतः । घृतोदा शाल्मलेनेति
Gaurī, Kumudvatī, Sandhyā, Rātri, Manojavā, Khyāti, Puṇḍarīkā và Gaṅgā được ghi nhớ là bảy con sông. Gaurī cũng gọi là Puṣpavahā; Kumudvatī cũng là Tāmravatī; Rodhasandhyā cũng là Sukhāvahā; Manojavā cũng là Kṣiprodā; Khyāti cũng là Gobahulā; Puṇḍarīkā cũng là Citravegā; các dòng còn lại là suối nhỏ. Krauñcadvīpa được bao bọc bởi biển Ghṛtoda (biển bơ ghee); và danh xưng ‘Ghṛtoda’ được nói là liên hệ với Śālmaladvīpa.
The passage primarily teaches an ordered model of Earth (Pṛthivī) through systematic geography—continents, mountains, regions, and rivers—implying that terrestrial stability depends on structured landforms and regulated waters. The instructional logic frames environmental order as a prerequisite for sustaining life and cosmic balance rather than presenting a direct social-legal injunction.
No explicit calendrical markers (tithi, nakṣatra, māsa, or seasonal timings) appear in the cited material. The content is descriptive cosmography rather than a ritual schedule.
It models balance through enumerated structures: seven principal mountains (as stabilizing features), seven varṣas (organized land divisions), and seven rivers (hydrological circulation), all enclosed by a concentric ocean. This mapping presents Earth as a regulated system in which landforms and waterways collectively maintain coherence.
No royal genealogies or human historical lineages are referenced in the cited verses. The only explicit speaker attribution in the manuscript excerpt is Rudra, while the broader work’s pedagogical frame is typically presented as Varāha instructing Pṛthivī.