Adhyaya 78: Names of the Four Directional Mountain-Kings and Their Lakes (Rudra’s Geographical Description)

Verse 1

रुद्र उवाच । तथा चतुर्णां वक्ष्यामि शैलेन्द्राणां यथाक्रमम् । अनुविध्यानि रम्याणि विहङ्गैः कूजितानि च ॥ ७८.१ ॥

Rudra nói: “Vậy ta sẽ lần lượt thuật về bốn bậc chúa tể của núi non—những dãy và miền đất khả ái, lại vang vọng tiếng chim hót.”

Verse 2

अनेकपक्षियुक्तात्मशृङ्गाणि सुबाहूनि च । देवानां दिव्यनारीभिः समं क्रीडामयानि च ॥ ७८.२ ॥

“Có những miền đầy chim muông, có các đỉnh cao như chóp núi, lại có những phần nhô ra cân xứng như ‘cánh tay’ tuyệt mỹ; đó là nơi vui chơi cùng chư thiên và các thiên nữ.”

Verse 3

किन्नरोद्गीतघुष्टानि शीतमन्दसुगन्धिभिः । पवनैः सेव्यमानानि रमणीयतराणि च ॥ ७८.३ ॥

“Vang dội tiếng ca của các Kinnara, lại được những làn gió mát, êm, thơm dìu dắt; vì thế càng thêm mỹ lệ và khả ái.”

Verse 4

चतुर्द्दिक्षु विराजन्ते नामतः शृणुतानघाः । पूर्वे चैत्ररथं नाम दक्षिणे गन्धमादनम् । प्रभावेण सुतोयानि नवखण्डयुतानि च ॥ ७८.४ ॥

“Chúng rực rỡ ở bốn phương—hãy nghe danh xưng của chúng, hỡi những bậc vô tội. Phía đông gọi là Caitraratha; phía nam là Gandhamādana. Nhờ uy lực ấy, còn có những dòng nước tốt lành, và các miền được cấu thành bởi chín phần.”

Verse 5

वनषण्डांस्तथाक्रम्य देवता ललनायुताः । यत्र क्रीडन्ति चोद्देशे मुदा परमया युताः ॥ ७८.५ ॥

Sau khi lần lượt đi qua những cụm rừng cây, các chư thiên—cùng các thiếu nữ tùy tùng—vui đùa tại nơi ấy, tràn đầy niềm hỷ lạc tối thượng.

Verse 6

अनुबन्धानि रम्याणि विहगैः कूजितानि च । रत्नोपकीर्णतीर्थानि महापुण्यजलानि च ॥ ७८.६ ॥

Ở đó có những dải cảnh quan nối tiếp thật mỹ lệ, vang đầy tiếng chim hót; lại có các bến tắm linh thiêng (tīrtha) rải rác châu báu, cùng những dòng nước mang công đức lớn lao.

Verse 7

अनेकजलयन्त्रैश्च नादितानि महान्ति च । शाखाभिर्लम्बमानाभी रुवत्पक्षिकुलालिभिः ॥ ७८.७ ॥

Lại có nhiều guồng nước lớn vang rền; cành cây rủ xuống, và bầy chim cùng đàn ong kêu rộn rã khắp nơi.

Verse 8

कमलोत्पलकह्लारशोभितानि सरांसि च । चतुर्षु तेषु गिरिषु नानागुणयुतेषु च ॥ ७८.८ ॥

Lại có những hồ nước được điểm trang bởi sen, sen xanh (utpala) và thủy tiên trắng (kahlāra); và trong bốn ngọn núi ấy nữa—đều đầy đủ muôn vẻ công đức, phẩm tính khác nhau.

Verse 9

अरुणोदं तु पूर्वेण दक्षिणे मानसṃ स्मृतम् । असितोदं पश्चिमे च महाभद्रं तथोत्तरे । कुमुदैः श्वेतकपिलैः कहलारैर्भूषितानि च ॥ ७८.९ ॥

Phía đông là Aruṇoda; phía nam được ghi nhớ là Mānasa. Phía tây là Asitoda, và phía bắc là Mahābhadra. Tất cả đều được trang sức bằng sen kumuda—trắng và vàng nâu—cùng các hoa kahlāra nữa.

Verse 10

अरुणोदयस्य ये शैलाः प्राच्याः वै नामतः स्मृताः । तान् कीर्त्यमानांस्तत्त्वेन शृणुध्वं गदतो मम ॥ ७८.१० ॥

Hãy nghe từ ta khi ta đang nói: các dãy núi phương Đông, được ghi nhớ theo danh xưng là thuộc về Aruṇodaya; hãy hiểu đúng bản tướng của chúng, như đang được thuật lại.

Verse 11

विकङ्को मणिशृङ्गश्च सुपात्रश्चोपलो महान् । महानीलोऽथ कुम्भश्च सुबिन्दुर्मदनस्तथा ॥ ७८.११ ॥

“(Các núi ấy là) Vikaṅka, Maṇiśṛṅga, Supātra và Upala vĩ đại; lại có Mahānīla, rồi Kumbha, Subindu, và cũng vậy Madana.”

Verse 12

वेणुनद्धः सुमेदाश्च निषधो देवपर्वतः । इत्येते पर्वतवराः पुण्याश्च गिरयोऽपरे ॥ ७८.१२ ॥

“Veṇunaddha, Sumedā, Niṣadha và Devaparvata—đó được xem là những ngọn núi ưu việt; và còn có các đỉnh núi khác nữa, cũng được tôn là có công đức.”

Verse 13

पूर्वेण मन्दरात् सिद्धाः पर्वताश्च मदायुताः । सरसो मानसस्येह दक्षिणेन महाचलाः ॥ ७८.१३ ॥

Về phía đông của núi Mandara là các bậc Siddha và những ngọn núi đầy dẫy voi say cuồng; và tại đây, về phía nam của hồ Mānasarovar, là các dãy núi lớn.

Verse 14

ये कीर्तिता मया तुभ्यं नामतस्तान्निबोधत । शैलस्त्रिशिराश्चैव शिशिरश्चाचलोत्तमः ॥ ७८.१४ ॥

“Những danh xưng ta đã thuật cho các ngươi—hãy nhận biết đúng theo tên gọi: (các núi) Śaila, Triśiras, và cả Śiśira, bậc ưu tú trong hàng núi bất động.”

Verse 15

कपिश्च शतमक्षश्च तुरगश्चैव सानुमान् । ताम्राहश्च विषश्चैव तथा श्वेतोदनो गिरिः ॥ ७८.१५ ॥

(Có) các núi mang tên Kapi, Śatamakṣa, Turaga và cả Sānumān; lại có Tāmrāha và Viṣa; và cũng có núi Śvetodana.

Verse 16

समूलश्चैव सरलॊ रत्नकेतुश्च पर्वतः । एकमूलो महाशृङ्गो गजमूलोऽपि शावकः ॥ ७८.१६ ॥

Và (có) Sarala mang danh ‘Samūla’, cùng núi Ratnaketu; (có) Mahāśṛṅga mang danh ‘Ekamūla’, và cả Śāvaka mang danh ‘Gajamūla’.

Verse 17

पञ्चशैलश्च कैलासो हिमवानचलोत्तमः । उत्तराः ये महाशैलास्तान् वक्ष्यामि निबोधत ॥ ७८.१७ ॥

(Có) Pañcaśaila, Kailāsa và Himavān—bậc tối thượng trong các núi. Nay, về những đại sơn ở phương Bắc, ta sẽ thuật lại; hãy lắng nghe chăm chú.

Verse 18

कपिलः पिङ्गलो भद्रः सरसश्च महाचलः । कुमुदो मधुमांश्चैव गर्जनो मर्कटस्तथा ॥ ७८.१८ ॥

(Chúng được gọi là) Kapila, Piṅgala, Bhadra và Sarasa; lại có Mahācala; Kumuda và Madhumāṁś; cũng như Garjana và Markaṭa.

Verse 19

कृष्णश्च पाण्डवश्चैव सहस्रशिरसस्तथा । पारियात्रश्च शैलेन्द्रः शृङ्गवानचलोत्तमः । इत्येते पर्वतवराः श्रीमन्तः पश्चिमे स्मृताः ॥ ७८.१९ ॥

‘Kṛṣṇa’ và ‘Pāṇḍava’, cùng ‘Sahasraśiras’; lại có Pāriyātra—bậc chúa tể của núi non—và Śṛṅgavān, đỉnh núi tối thắng; ấy là những núi được ghi nhớ là rực rỡ, bậc nhất ở phương Tây.

Verse 20

महाभद्रस्य सरस उत्तरॆण द्विजोत्तमाः । ये पर्वताः स्थिताः विप्रास्तान् वक्ष्यामि निबोधत ॥ ७८.२० ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh (dvija), ở phía bắc hồ Mahābhadra có những dãy núi tọa lạc—hỡi các Bà-la-môn—ta sẽ lần lượt mô tả; hãy lắng nghe chăm chú.

Verse 21

हंसकूटो महाशैलो वृषहंसश्च पर्वतः । कपिञ्जलश्च शैलेन्द्र इन्द्रशैलश्च सानुमान् ॥ ७८.२१ ॥

“(Có) Haṃsakūṭa, ngọn đại sơn; Vṛṣahaṃsa, ngọn núi; Kapiñjala, chúa tể các núi; và Indraśaila, ngọn núi có nhiều sườn và đỉnh.”

Verse 22

नीलः कनकशृङ्गश्च शतशृङ्गश्च पर्वतः । पुष्करो मेघशैलोऽथ विरजाश्चाचलोत्तमः । जारुचिश्चैव शैलेन्द्र इत्येते उत्तराः स्मृताः ॥ ७८.२२ ॥

“(Các núi ấy là) Nīla, Kanakaśṛṅga và Śataśṛṅga; Puṣkara; Meghaśaila; Virajā, ngọn núi ưu thắng; và Jāruci, chúa tể các núi—đó là những ngọn núi được ghi nhớ thuộc phương bắc.”

Verse 23

इत्येतॆषां तु मुख्यानामुत्तरेषु यथाक्रमम् । स्थलीरन्तरद्रोण्यश्च सरांसि च निबोधत ॥ ७८.२३ ॥

Vậy, đối với những ngọn núi chủ yếu ấy, hãy biết—theo thứ tự ở các miền phương bắc—về những dải đất bằng, các lòng chảo/khép kín của thung lũng, và cả các hồ nữa.