Adhyaya 69: Agastya’s Vision of Varuṇa as Nārāyaṇa in Ilāvṛta

Verse 1

भद्राश्व उवाच । भगवन् त्वच्छरीरे तु यद्वृत्तं द्विजसत्तम । चिरजीवी भवांस्तन्मे वक्तुमर्हसि सत्तम ॥ ६९.१ ॥

Bhadrāśva thưa: “Bạch Đấng Thế Tôn, bậc tối thắng trong hàng dvija, xin ngài từ bi nói cho tôi biết điều đã xảy ra nơi chính thân thể ngài. Ngài là bậc trường thọ, thật xứng đáng, bạch bậc hiền tối thượng, để giảng giải điều ấy cho tôi.”

Verse 2

अगस्त्य उवाच । मच्छरीरमिदं राजन् बहुकौतूहलान्वितम् । अनेककल्पसंस्थायि वेदविद्याविशोधितम् ॥ ६९.२ ॥

Agastya thưa: “Tâu Đại vương, thân này của ta chứa đầy nhiều điều kỳ diệu; đã trụ qua nhiều kiếp (kalpa) và được gột luyện bởi minh triết Veda.”

Verse 3

अथन् महीमहं सर्वां गतवानस्मि पार्थिव । इलावृतं महावर्षं मेरोः पार्श्वे व्यवस्थितम् ॥ ६९.३ ॥

Rồi, tâu Đại vương, ta đã du hành khắp toàn cõi địa cầu; và đã thấy đại địa vực mang tên Ilāvṛta, tọa lạc nơi sườn núi Meru.

Verse 4

तत्र रम्यं सरो दृष्टं तस्य तीरे महाकुटी । तत्रोपवासशिथिलं दृष्टवानस्मि तापसम् । अस्थिचर्मावशेषं तु चीरवल्कलधारिणम् ॥ ६९.४ ॥

Tại đó, ta thấy một hồ nước mỹ lệ, và bên bờ của nó có một am thất lớn. Ở đó, ta trông thấy một vị khổ hạnh suy kiệt vì trai giới, khoác y rách và vải vỏ cây, thân chỉ còn xương với da.

Verse 5

तं दृष्ट्वाहं नृपश्रेष्ठ क एष नृपसत्तम । विश्वास्य प्रतिपत्त्यर्थं विधेयं मे नरोत्तम ॥ ६९.५ ॥

Thấy người ấy, ta thưa hỏi: “Ôi bậc vương giả tối thượng, người này là ai—hỡi đấng đứng đầu các bậc trị vì? Vì để gây dựng lòng tin và sự hiểu biết minh bạch, hỡi bậc nhân tối ưu, xin hãy làm điều cần làm cho ta.”

Verse 6

एवं चित्तयतो मह्यं स मां प्राह महामुनिः । स्थीयतां स्थीयतां ब्रह्मन्नातिथ्यं करवाणि ते ॥ ६९.६ ॥

Khi ta đang suy nghĩ như vậy, vị đại hiền ấy nói với ta: “Hãy ở lại, hãy ở lại, hỡi Bà-la-môn; để ta thực hiện lễ tiếp đãi khách cho ngươi.”

Verse 7

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रविष्टोऽहं कुटीं तु ताम् । तावत्पश्याम्यहं विप्रं ज्वलन्तमिव तेजसा ॥ ६९.७ ॥

Nghe lời ấy, ta bước vào am thất kia; và ngay lúc đó, ta thấy một vị Bà-la-môn rực sáng như thể bừng cháy bởi uy quang.

Verse 8

भूमौ स्थितं तु मां दृष्ट्वा हुंकारमकरोद् द्विजः । तद्धुंकारात् तु पातालं भित्त्वा पञ्च हि कन्यकाः ॥ ६९.८ ॥

Thấy ta đứng trên mặt đất, vị Bà-la-môn song sinh ấy thốt lên tiếng “huṃ” vang dội. Từ tiếng “huṃ” ấy, năm thiếu nữ đã xuyên phá Pātāla (cõi hạ giới) mà hiện ra.

Verse 9

निर्ययुः काञ्चनं पीठमेकां तासां प्रगृह्य वै । सा मां प्रादात् तदा अन्याऽदात् सलिलं करसंस्थितम् ॥ ६९.९ ॥

Họ đi ra; một người trong số họ nâng lấy một ngai vàng. Nàng liền dâng ngai ấy cho ta, còn người khác dâng nước được giữ trong lòng bàn tay.

Verse 10

गृहीत्वा अन्यां तु मे पादौ क्षालितुं चोपचक्रमे । अन्ये द्वे व्यजने गृहीत्वा मत्पक्षाभ्यां व्यवस्थिते ॥ ६९.१० ॥

Nhưng một người khác nắm lấy đôi chân ta và bắt đầu rửa; còn hai người nữa cầm phất trần, đứng chầu ở hai bên cánh của ta.

Verse 11

ततो हुंकारमकरोत् पुनरेव महातपाः । तच्छब्दादन्तरं हैमद्रोणीं योजनविस्तृताम् । गृह्याजगाम मकरोत्प्लवं सरसि पार्थिव ॥ ६९.११ ॥

Bấy giờ vị đại khổ hạnh lại phát ra tiếng huṅkāra vang dội. Từ khoảng trống do âm thanh ấy tạo nên, ngài nắm lấy một chiếc máng vàng như chiếc thuyền, dài rộng đến một yojana, rồi tiến đến; ôi đại vương, ngài khiến nó trở thành vật nổi trên hồ.

Verse 12

तस्यां तु कन्याः शतशो हेमकुम्भकराः शुभाः । आययुस्तमथो दृष्ट्वा स मुनिः प्राह मां नृप ॥ ६९.१२ ॥

Tại đó, quả thật hàng trăm thiếu nữ cát tường, tay mang những bình vàng, tiến đến. Rồi khi thấy ngài, vị hiền triết ấy nói với ta, ôi đại vương.

Verse 13

स्नानार्थं कल्पितं ब्रह्मन्निदं ते सर्वमेव तु । द्रोणीं प्रविश्य चेमां त्वं स्नातुमर्हसि सत्तम ॥ ६९.१३ ॥

Ôi Bà-la-môn, tất thảy những điều này đã được sắp đặt cho việc tắm gội của ngài. Xin bước vào chiếc máng (droṇī) này; ôi bậc tối thượng trong loài người, ngài xứng đáng được tắm.

Verse 14

ततोऽहं तस्य वचनात् तस्यां द्रोण्यां नराधिप । विशामि तावत् सरसि सा द्रोणी प्रत्यमज्जत ॥ ६९.१४ ॥

Rồi theo lời chỉ dạy của người ấy, hỡi bậc quân vương, ta bước vào chiếc vật chứa như cái máng ấy; vừa khi ta vào hồ, chiếc droṇī liền chìm xuống.

Verse 15

द्रोण्यां जले निमग्नोऽहमिति मत्वा नरेश्वर । उन्मग्नोऽहं ततो लोकमपूर्वं दृष्टवांस्ततः ॥ ६९.१५ ॥

Nghĩ rằng: “Ta đã chìm trong nước ở trong chiếc droṇī”, hỡi chúa tể loài người, rồi ta trồi lên; sau đó ta thấy một thế giới chưa từng có.

Verse 16

सुहर्म्यकक्ष्यायतनं विशालं रथ्यापथं शुद्धजनानुकीर्णम् । नीत्युत्तमैः सेवितमात्मविद्भिर् नृभिः पुराणैर्नयमार्गसंस्थैः ॥ ६९.१६ ॥

Nơi ấy có những lâu đài cao vút và khu cư trú rộng lớn; đường phố, lối đi đầy người tâm ý thanh tịnh. Đó là nơi lui tới của những bậc hành trì tối thượng—những người tự tri—mang phong thái cổ xưa, an trú trên con đường trị đạo và chánh hạnh.

Verse 17

संसारचर्यापरिघाभिरुग्रं गम्भीरपातालतलस्थमाद्यम् । सितैर्नृभिः पाशवराग्रहस्तैः द्विपाश्वसङ्घैर्विविधैरुपेतम् ॥ ६९.१७ ॥

Sâu trong cõi pātāla, cảnh giới nguyên sơ ấy được nói là đáng sợ, bị bao quanh bởi những hàng rào sắt của nẻo luân hồi (saṃsāra). Có những người sắc mặt nhợt nhạt, tay cầm dây thòng lọng, cùng nhiều toán nhóm đứng chầu ở hai bên.

Verse 18

विचित्रपद्मोत्पलसंवृतानि सरांसि नानाविहगाकुलानि । अम्भोजपत्रस्थितभृङ्गनादैरुद्गीतवन्तीव लयैरनेकैः । कैलासशृङ्गप्रतिमानि तीरे श्वनेकरत्नोत्पलसंचितानि । गृहाणि धन्याध्युषितानि नीचै रूपासितानि द्विजदेवविप्रैः ॥ ६९.१८ ॥

Các hồ nước được phủ kín bởi những đóa sen và hoa súng (utpala) muôn sắc, lại đầy ắp chim chóc nhiều loài. Với tiếng ong vo ve đậu trên lá sen, chúng như đang cất lên khúc hát theo nhiều nhịp điệu. Trên bờ là những ngôi nhà tựa đỉnh Kailāsa, chất đầy những đóa utpala như châu báu; các cư xá ấy khiêm nhường tọa lạc, có người hữu phúc cư trú, và được tô điểm bởi các bậc hiền triết Bà-la-môn—được xem như “thiên thần” giữa hàng nhị sinh.

Verse 19

कैलासशृङ्गप्रतिमानि तीरे श्वनेकरत्नोत्पलसंचितानि । गृहाणि धन्याध्युषितानि नीचै रूपासितानि द्विजदेवविप्रैः ॥ ६९.१९ ॥

Trên bờ sông có những ngôi nhà tựa như các đỉnh Kailāsa, chất đầy những đóa sen gắn châu báu đủ loại. Các ngôi nhà ấy thấp gần mặt đất, do những người phúc đức và may mắn cư ngụ, và được trang nghiêm, phụng sự bởi các Bà-la-môn—những bậc được xem là “thần thánh” trong hàng nhị sinh.

Verse 20

पद्मानि भृङ्गावनतानि चेलु-स्तेषां पुनर्गुरुभारादजस्रम् । जलेषु येषां सुस्वरास्यो द्विजाति-र्वेदोदितानाह विचित्रमन्त्रान् ॥ ६९.२० ॥

Những đóa sen bị bầy ong làm cong xuống nên lay động; rồi lại, không ngừng, chúng vươn lên vì sức nặng đè ép. Trong làn nước ấy, một bậc nhị sinh với giọng tụng êm dịu đã xướng đọc những thần chú kỳ diệu như Veda đã truyền dạy.

Verse 21

सिताब्जमालार्चितगात्रवन्ति वासोत्तरियाणि खगप्रवारैः । सरांस्यनेकानि तथा द्विजास्तु पठन्ति यज्ञार्थविधिं पुराणम् ॥ ६९.२१ ॥

Thân thể họ được tôn thờ bằng những vòng hoa sen trắng; y phục và khăn choàng được các loài chim bậc nhất mang đến. Cũng vậy, bên nhiều hồ nước, các bậc nhị sinh tụng đọc Purāṇa trình bày nghi thức và mục đích của tế lễ (yajña).

Verse 22

भ्रमन्नहं तेषु सरःस्वपश्यं वृन्दान्यनेकानि सुराङ्गनानाम् । विद्याधराणां च तथैव कन्याः स्नानाय तं देशमुपागताश्च ॥ ६९.२२ ॥

Khi lang thang nơi ấy, ta thấy trong các hồ kia nhiều đoàn thể các tiên nữ; đồng thời, các thiếu nữ của Vidyādhara cũng đã đến vùng ấy để tắm gội.

Verse 23

ततः कदाचिद् भ्रमता नृपोत्तम प्रदृष्टमन्यत्सुसरः सुतोयम् । प्राग् दृष्टमेकं तु तथैव तीरे कुटीं प्रपश्यामि यथा पुराहम् ॥ ६९.२३ ॥

Rồi vào một lúc nào đó, khi còn đang phiêu du, hỡi bậc vương tối thượng, người con có giọng nói êm đẹp này lại thấy một điều khác: trên bờ, ta nhìn thấy một am cốc ẩn tu đúng như ta đã từng thấy trước kia.

Verse 24

यावत् कुटीं तां प्रविशामि राजन् तपस्विनं तं स्थितमेकदेशे । दृष्ट्वाभिगम्याभिवदामि यावत् स्मयन्नुवाचाप्रतिमप्रभावः ॥ ६९.२४ ॥

Tâu Đại vương, khi tôi bước vào am thất ấy, tôi thấy vị khổ hạnh đứng ở một chỗ. Tôi tiến đến, vừa định đảnh lễ, thì Ngài—bậc có uy lực vô song—mỉm cười và cất lời.

Verse 25

तापस उवाच । किं मां विप्र न जानीषे प्राग्दृष्टमपि सत्तम । येन त्वं मूढवल्लोकमिममप्यनुपश्यसि ॥ ६९.२५ ॥

Vị khổ hạnh nói: “Này Bà-la-môn, chẳng lẽ ông không nhận ra ta—người ông đã từng gặp trước đây, hỡi bậc thiện tối thượng? Do vô minh nào mà ông như kẻ mê lầm, đến cả thế gian này cũng không thấy rõ?”

Verse 26

दृष्टं मत्कमिदं देवैर्भुवनं यन्न दृश्यते । त्वत्प्रियार्थं मया लोको दर्शितः स द्विजोत्तम ॥ ६९.२६ ॥

Thế giới này thuộc về ta đã được chư thiên thấy, tuy thường tình không thể thấy. Vì muốn làm ông hoan hỷ, hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh, ta đã hiển bày cõi ấy cho ông.

Verse 27

सम्पदं पश्य लोकस्य मदीयस्य महामुने । दधिक्षीरवहा नद्यस्तथा सर्पिर्मयान् ह्रदान् ॥ ६९.२७ ॥

“Hỡi Đại Muni, hãy nhìn sự phú túc của thế giới ta: những dòng sông chảy bằng sữa chua và sữa, và cũng có những hồ ao kết thành bơ tinh luyện (ghee).”

Verse 28

गृहाणां हेमरत्नानां स्तम्भान् हेममयान् गृहे । रत्नोत्पलचितां भूमिं पद्मरागसमप्रभाम् । पारिजातप्रसूनाढ्यां सेवितां यक्षकिन्नरैः ॥ ६९.२८ ॥

Ngài miêu tả những cung thất bằng vàng và châu báu, với các cột trong nhà hoàn toàn bằng vàng; mặt đất khảm những đóa sen bằng bảo thạch, rực sáng như ánh hồng ngọc. Nơi ấy dồi dào hoa pārijāta và là chốn lui tới của Yakṣa và Kinnara.

Verse 29

एवमुक्तस्तदा तेन तापसेन नराधिप । विस्मयापन्नहृदयस्तमेवाहं तु पृष्टवान् ॥ ६९.२९ ॥

Tâu Đại vương, khi được vị khổ hạnh ấy nói với ta như vậy, lòng ta tràn đầy kinh ngạc, rồi ta liền hỏi ngài thêm nữa.

Verse 30

भगवंस्तव लोकोऽयं सर्वलोकवरोत्तमः । सर्वलोकाः मया दृष्टा ब्रह्मशक्रादिसंस्थिताः ॥ ६९.३० ॥

Bạch Đấng Thế Tôn, cõi giới của Ngài đây là tối thượng trong mọi thế giới. Con đã thấy tất cả các thế giới—nơi Phạm Thiên (Brahmā), Đế Thích (Śakra/Indra) và các bậc khác an trụ.

Verse 31

अयं त्वपूर्वो लोको मे प्रतिबाति तपोधन । सम्पदैश्वर्यतेजोभिर्हर्म्यरत्नचयैस्तथा ॥ ६९.३१ ॥

Nhưng thế giới này đối với con lại hiện ra như điều chưa từng có, hỡi bậc tích tụ kho báu của khổ hạnh—đầy đủ phú quý, quyền uy và quang huy, lại có cung điện cùng những đống châu báu.

Verse 32

सरोभिः सूदकैः पुण्यैर्जलजैश्च विशेषतः । अत्यद्भुतमिदं लोकं दृष्टवानस्मि ते मुने ॥ ६९.३२ ॥

Bạch hiền giả, với những hồ thiêng, những dòng nước thánh, và đặc biệt các loài sinh trưởng từ nước, con đã thấy thế giới này thật vô cùng kỳ diệu.

Verse 33

इत्थंभूतं कथं लोको भवांश्चेत्थं व्यवस्थितः । कथयस्वैतस्य हेतुं मे कश्च त्वं मुनिपुंगव ॥ ६९.३३ ॥

Thế giới này vì sao lại thành ra như vậy? Và vì sao ngài an trụ trong trạng thái ấy? Xin nói cho con nguyên nhân, và cũng xin cho biết ngài là ai, bậc tối thượng trong hàng hiền thánh.

Verse 34

कथमिलावृते वर्षे सरस्तीरे महामुने । दृष्टवानस्मि सोऽहं त्वं सरस्तत् सा कुटी मुने । हेमहार्म्याकुले लोके किं वा स्थानं तु ते कुटिः ॥ ६९.३४ ॥

Làm sao mà tại Ilāvṛta-varṣa, bên bờ hồ, hỡi bậc đại hiền, ta đã thấy ngài—và thấy cả am thất bên hồ ấy, hỡi hiền giả? Trong thế giới chen chúc những lâu đài vàng, am tranh của ngài rốt cuộc ở địa vị hay chỗ đứng nào?

Verse 35

एवमुक्तः स भगवात् मया । असौ मुनिपुङ्गवः । प्राह मह्यं यथावृत्तं यत् तु राजेन्द्र तच्छृणु ॥ ६९.३५ ॥

Được ta thưa hỏi như vậy, bậc đáng tôn kính ấy—bậc tối thượng trong hàng hiền sĩ—đã kể cho ta đúng như sự việc đã xảy ra; và nói: “Hỡi bậc vương giả tối thượng, hãy lắng nghe điều ấy.”

Verse 36

तापस उवाच । अहं नारायणो देवो जलरूपी सनातनः । येन व्याप्तमिदं विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ ६९.३६ ॥

Vị khổ hạnh nói: “Ta là Nārāyaṇa, bậc Thiên Thần, vĩnh cửu, mang hình tướng của nước; do Ta mà toàn thể vũ trụ này được thấm nhuần, cả ba cõi cùng với mọi loài động và bất động.”

Verse 37

या सा त्वाप्याकृतिस्तस्य देवस्य परमेष्ठिनः । सोऽहं वरुण इत्युक्तः स्वयं नारायणः परः ॥ ६९.३७ ॥

“Chính hình tướng mà ngươi đã nhận biết là thuộc về Đấng Tối Thượng (Parameṣṭhin) ấy—ta đây là vị được gọi là ‘Varuṇa’; quả thật, ta chính là Nārāyaṇa tự thân, bậc siêu việt.”

Verse 38

त्वया च सप्त जन्मानि अहमारााधितः पुरा । तेन त्रैलोक्यनाशेऽपि त्वमेकस्त्वभिलक्षितः ॥ ६९.३८ ॥

“Xưa kia, trong bảy đời, ngươi đã phụng thờ và làm Ta hoan hỷ; vì thế, dẫu ba cõi có đến lúc hoại diệt, chỉ riêng ngươi được đặc biệt nhận dấu, được nhận biết.”

Verse 39

एवमुक्तस्तदा तेन निद्रामीलितलोचनः । पतितोऽहं धरापृष्ठे तत्क्षणात् पुनरुत्थितः ॥ ६९.३९ ॥

Khi ấy, được Ngài nói như vậy, với đôi mắt khép hờ vì cơn buồn ngủ, ta ngã xuống mặt đất; và ngay trong khoảnh khắc ấy ta lại đứng dậy.

Verse 40

यावत्पश्याम्यहं राजन् तं ऋषिं तच्च वै पुरम् । तावन्मेरुगिरेर्मूर्ध्निं पश्याम्यात्मानमात्मना ॥ ६९.४० ॥

Tâu Đại vương, chừng nào ta còn nhìn thấy vị hiền triết ấy và chính thành ấy, thì chừng ấy ta cũng thấy chính mình—bằng nội ngã của ta—đang ở trên đỉnh núi Meru.

Verse 41

समुद्रान् सप्त पश्यामि तथैव कुलपर्वतान् । सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं दृष्टवानस्मि पार्थिव ॥ ६९.४१ ॥

Ta thấy bảy đại dương, và cũng thấy các dãy núi; tâu Đại vương, ta đã thấy Trái Đất được cấu thành bởi bảy châu lục.

Verse 42

अद्यापि तं लोकवरं ध्यायंस्तिष्ठामि सुव्रत । कदा प्राप्स्येऽथ तं लोकमिति चिन्तापरोऽभवम् ॥ ६९.४२ ॥

Ngay đến hôm nay, hỡi người giữ hạnh lành, ta vẫn đứng đây, chuyên tâm quán niệm cõi giới tối thắng ấy. Nghĩ rằng: “Bao giờ ta mới đạt đến cõi ấy?”, ta hoàn toàn chìm trong mối bận tâm này.

Verse 43

एवं ते कौतुकं राजन् कथितं परमेष्ठिनः । यद्वृत्तं मम देहे तु किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ६९.४३ ॥

Tâu Đại vương, như vậy điều Đại vương lấy làm kỳ lạ đã được giải bày—đúng như Parameṣṭhin đã thuật. Những gì xảy đến nơi thân ta cũng đã kể rồi. Đại vương còn muốn nghe điều chi nữa?