Adhyaya 62: Instruction on the ‘Health Vow’ and the Rite of Solar Worship

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अथापरं महाराज व्रतम् आरोग्यसंज्ञितम् । कथयामि परं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ६२.१ ॥

Agastya nói: “Nay nữa, hỡi Đại vương, ta sẽ thuật về lời nguyện (vrata) mang danh ‘Ārogya’ (Sức khỏe) — một pháp hành tối thượng đầy công đức, được nói là diệt trừ mọi tội lỗi.”

Verse 2

तस्यैव माघमासस्य सप्तम्यां समुपोषितः । पूजयेद् भास्करं देवं विष्णुरूपं सनातनम् ॥ ६२.२ ॥

Vào ngày mồng bảy (saptamī) trong chính tháng Māgha ấy, sau khi đã giữ chay đúng pháp, người ta nên thờ phụng thần Bhāskara (Thái Dương), Đấng vĩnh hằng được hiểu là mang hình tướng của Viṣṇu.

Verse 3

आदित्य भास्कर रवे भानो सूर्य दिवाकर । प्रभाकरेति सम्पूज्य एवं सम्पूज्यते रविः ॥ ६२.३ ॥

Sau khi chí thành thờ phụng Ngài bằng các danh xưng: Āditya, Bhāskara, Ravi, Bhānu, Sūrya, Divākara và Prabhākara—như vậy, quả thật Ravi được tôn thờ.

Verse 4

षष्ठ्यां चैव कृताहारः सप्तम्यां भानुमर्चयेत् । अष्टम्यां चैव भुञ्जीत एष एव विधिक्रमः ॥ ६२.४ ॥

Vào ngày thứ sáu (ṣaṣṭhī) nên dùng thực phẩm có điều độ; đến ngày thứ bảy (saptamī) nên lễ bái Bhānu (Thái Dương); và ngày thứ tám (aṣṭamī) thì thọ thực. Đó chính là trình tự nghi thức được quy định.

Verse 5

अनेन वत्सरं पूर्णं विधिना योऽर्चयेद् रविम् । तस्यारोग्यं धनं धान्यमिह जन्मनि जायते । परत्र च शुभं स्थानं यद्गत्वा न निवर्तते ॥ ६२.५ ॥

Ai theo đúng nghi pháp mà thờ phụng Ravi (Thái Dương) như vậy trọn một năm, thì ngay trong đời này sẽ phát sinh sức khỏe, tài sản và sự sung túc về ngũ cốc; và về đời sau sẽ đạt đến cảnh giới cát tường, đến đó rồi không còn trở lại.

Verse 6

सार्वभौमः पुरा राजा अनरण्यो महाबलः । तेनायमर्चितो देवो व्रतेनानेन पार्थिव । तस्य तुष्टो वरं देवः प्रादादारोग्यमुत्तमम् ॥ ६२.६ ॥

Thuở xưa có một vị vua Chuyển luân thánh vương tên Anaraṇya, sức mạnh phi thường. Nhờ chính giới nguyện này, tâu Đại vương, ngài đã phụng thờ vị thần ấy; thần hoan hỷ liền ban ân phúc là sức khỏe tối thượng, không bệnh tật.

Verse 7

भद्राश्व उवाच । किमसौ रोगवान् राजा येनारोग्यमवाप्तवान् । सार्वभौमस्य च कथं ब्रह्मन् रोगस्य सम्भवः ॥ ६२.७ ॥

Bhadrāśva thưa: “Vì sao vị vua ấy lại mắc bệnh, để rồi sau đó đạt được sự vô bệnh? Và bạch Bà-la-môn, đối với một Chuyển luân thánh vương thì bệnh tật do đâu mà sinh khởi?”

Verse 8

अगस्त्य उवाच । स राजा सार्वभौमोऽभूद् यशस्वी च सुरूपवान् । स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो नृपश्रेष्ठ महाबलः ॥ ६२.८ ॥

Agastya đáp: Vị vua ấy trở thành Chuyển luân thánh vương, lừng danh và dung mạo tuấn tú. Có một lần, bậc tối thắng trong hàng vua ấy, tâu Đại vương—bậc tối thắng trong các vua—với sức mạnh lớn lao…

Verse 9

गतवान् मानसṃ दिव्यं सरो देवगणान्वितम् । तत्रापश्यद् बृहद् पद्मं सरोमध्यगतं सितम् ॥ ६२.९ ॥

Ngài đi đến hồ thiêng Mānasā, có các đoàn chư thiên hộ tống. Tại đó, ngài thấy một đóa sen lớn màu trắng, nằm giữa lòng hồ.

Verse 10

तत्र चाङ्गुष्ठमात्रं तु स्थितं पुरुषसत्तमम् । रक्तवासोभिराच्छन्नं द्विभुजं तिग्मतेजसम् ॥ ६२.१० ॥

Tại đó quả thật hiện hữu Đấng Tối Thượng (Puruṣa-sattama), chỉ nhỏ bằng ngón tay cái—khoác y phục đỏ, có hai tay, và tỏa quang minh sắc bén rực rỡ.

Verse 11

तं दृष्ट्वा सारथिं प्राह पद्ममेतत् समानय । इदं तु शिरसा बिभ्रत् सर्वलोकस्य सन्निधौ । श्लाघनीयो भविष्यामि तस्मादाहर माचिरम् ॥ ६२.११ ॥

Thấy người đánh xe, ông nói: “Hãy mang đóa sen này đến. Đội nó trên đầu trước mặt mọi người, ta sẽ trở thành người đáng được tán dương; vì thế hãy đem về ngay, chớ chậm trễ.”

Verse 12

एवमुक्तस्तदा तेन सारथिः प्रविवेश ह । ग्रहीतुमुपचक्राम तं पद्मं नृपसत्तम ॥ ६२.१२ ॥

Được ông nói như vậy vào lúc ấy, người đánh xe quả thật bước vào và bắt đầu nắm lấy đóa sen ấy, hỡi bậc vua tối thượng.

Verse 13

स्पृष्टमात्रे ततः पद्मे हुंकारः समजायत । तेन शब्देन स त्रस्तः पपात च ममार च ॥ ६२.१३ ॥

Rồi khi đóa sen vừa bị chạm đến, liền phát ra tiếng “huṅ”. Kinh hãi vì âm thanh ấy, người ấy ngã xuống—và cũng chết ngay.

Verse 14

राजा च तत्क्षणात् तेन शब्देन समपद्यत । कुष्ठी विगतवर्णश्च बलवीर्यविवर्जितः ॥ ६२.१४ ॥

Và nhà vua ngay khoảnh khắc ấy bị tiếng ấy chi phối: mắc bệnh phong, sắc diện tàn phai, và bị tước mất sức lực cùng dũng lực.

Verse 15

तथागतमतात्मानं दृष्ट्वा स पुरुषर्षभः । तस्थौ तत्रैव शोकार्तः किमेतदिति चिन्तयन् ॥ ६२.१५ ॥

Bấy giờ, thấy chính mình lâm vào tình trạng như thế, bậc trượng phu ấy—như con ngưu vương giữa loài người—đứng sững ngay đó, đau buồn, tự hỏi: “Đây là chuyện gì?”

Verse 16

तस्य चिन्तयतो धीमानाजगाम महातपाः । वसिष्ठो ब्रह्मपुत्रोऽथ तं स पप्रच्छ पार्थिवम् ॥ ६२.१६ ॥

Khi bậc trí giả đang suy tư, đại khổ hạnh Vasiṣṭha—con của Phạm Thiên (Brahmā)—đến nơi. Rồi ngài hỏi nhà vua ấy.

Verse 17

कथं ते राजशार्दूल तव देहस्य शासनम् । इदानीमेव किं कार्यं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ६२.१७ ॥

“Hỡi bậc hổ trong hàng vua chúa, việc chế ngự và giữ kỷ luật thân thể của ngài được duy trì thế nào? Và ngay lúc này cần làm việc gì? Xin nói cho ta, theo điều ta hỏi.”

Verse 18

एवमुक्तस्ततो राजा वसिष्ठेन महात्मना । सर्वं पद्मस्य वृत्तान्तं कथयामास स प्रभुः ॥ ६२.१८ ॥

Được đại tâm Vasiṣṭha nói như vậy, nhà vua—bậc chủ tể—bèn thuật lại đầy đủ toàn bộ câu chuyện liên quan đến Padma.

Verse 19

तं श्रुत्वा स मुनिस्तत्र साधु राजन्नथाब्रवीत् । असाधुरथ वा तिष्ठ तस्मात् कुष्ठित्वमागतः ॥ ६२.१९ ॥

Nghe vậy, vị hiền triết nói tại đó: “Lành thay, hỡi đại vương.” Nhưng nếu không lành, thì cứ ở nguyên như thế. Vì vậy bệnh cùi đã giáng xuống (ông).

Verse 20

एवमुक्तस्तदा राजा वेपमानः कृताञ्जलिः । पप्रच्छ साध्वहं विप्र कथं वा असाध्वहं मुने । कथं च कुष्ठं मे जातमेतन्मे वक्तुमर्हसि ॥ ६२.२० ॥

Được nói như thế, nhà vua run rẩy, chắp tay cung kính mà hỏi: “Bạch brāhmaṇa, con đã hành xử đúng ở điểm nào, hay sai ở điểm nào, bạch hiền giả? Và vì sao bệnh cùi lại phát sinh nơi con? Xin ngài giải thích cho con.”

Verse 21

वसिष्ठ उवाच । एतद् ब्रह्मोद्भवं नाम पद्मं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दृष्टमात्रेण चानेन दृष्टाः स्युः सर्वदेवताः । एतस्मिन् दृश्यते चैतत् षण्मासं क्वापि पार्थिव ॥ ६२.२१ ॥

Vasiṣṭha nói: “Hoa sen này mang danh ‘sinh từ Phạm Thiên’, nổi tiếng khắp ba cõi. Chỉ cần nhìn thấy nó, cũng được xem như đã thấy hết thảy chư thiên. Tâu Đại vương, hoa sen này chỉ hiện ra ở đây trong khoảng sáu tháng, vào những thời điểm nhất định.”

Verse 22

एतस्मिन् दृष्टमात्रे तु यो जलं विशते नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमर्हति ॥ ६२.२२ ॥

Nhưng người nào chỉ vừa thấy nơi linh thiêng này mà bước xuống tắm trong nước ấy, thì được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và được nói là xứng đáng với Niết-bàn tối thượng (nirvāṇa).

Verse 23

ब्रह्मणः प्रागवस्थाया मूर्तिरप्सु व्यवस्थिताः । एतां दृष्ट्वा जले मग्नः संसाराद् विप्रमुच्यते ॥ ६२.२३ ॥

Trong nước ấy an lập một hình tướng (mūrti) của Phạm Thiên, thuộc về trạng thái nguyên sơ của Ngài. Ai chiêm ngưỡng rồi dìm mình trong nước, sẽ được giải thoát hoàn toàn khỏi saṃsāra (vòng luân hồi).

Verse 24

इमं च दृष्ट्वा ते सूतो जले मग्नो नरोत्तम । प्रविष्टश्च पुनरिमं हर्तुमिच्छन्नराधिप । प्राप्तवानसि दुर्बुद्धे कुष्ठित्वं पापपूरुष ॥ ६२.२४ ॥

“Và khi đã thấy điều này, người đánh xe của ngài, hỡi bậc tối thượng trong loài người, đã chìm xuống nước. Rồi, hỡi bậc chúa tể nhân gian, ông ta lại lặn vào lần nữa, muốn đoạt lấy vật này. Ngươi đã mắc phải—hỡi kẻ tâm địa ác, hỡi kẻ tội lỗi—bệnh cùi (kuṣṭha).”

Verse 25

दृष्टमेतत् त्वया यस्मात् त्वं साध्विति ततः प्रभो । मयोक्तो मोहमापन्नस्तेनासाधुरितीरितः ॥ ६२.२५ ॥

Vì ngài đã thấy điều ấy, tâu Chúa thượng, nên ngài đã nói: “Ngươi là bậc thiện (sādhu).” Nhưng chính ta, khi đã nói như vậy, lại rơi vào mê si (moha); bởi thế ta bị gọi là “không thiện.”

Verse 26

ब्रह्मपुत्रो ह्यहं चेमं पश्यामि परमेश्वरम् । अहन्यहनि चागच्छंस्तं पुनर्दृष्टवानसि ॥ ६२.२६ ॥

Ta quả thật là con của Phạm Thiên, và ta chiêm bái Đấng Tối Thượng này. Còn ngươi, ngày qua ngày đến đây, đã lại được thấy Ngài lần nữa.

Verse 27

देवा अपि वदन्त्येते पद्मं काञ्चनमुत्तमम् । मानसे ब्रह्मपद्मं तु दृष्ट्वा चात्र गतं हरिम् । प्राप्स्यामस्तत् परं ब्रह्म यद् गत्वा न पुनर्भवेत् ॥ ६२.२७ ॥

Ngay cả chư thiên cũng nói về đóa sen vàng tối thượng này. Sau khi chiêm ngưỡng “sen của Phạm Thiên” tại Mānasā, và thấy Hari đã đến nơi đây, chúng ta sẽ đạt đến Phạm (Brahman) tối thượng—đến đó rồi thì không còn tái sinh nữa.

Verse 28

इदं च कारणं चान्यत् कुष्ठस्य शृणु पार्थिव । आदित्यः पद्मगर्भेऽस्मिन् स्वयमेव व्यवस्थितः ॥ ६२.२८ ॥

Xin nghe, hỡi Đại vương, một nguyên nhân khác của bệnh cùi: trong “bào thai hoa sen” (padmagarbha) này, Āditya (Thần Mặt Trời) tự mình an trụ bởi bản tính sẵn có.

Verse 29

तं दृष्ट्वा तत्त्वतो भावः परमात्मैष शाश्वतः । धारयामि शिरस्येनं लोकमध्ये विभूषणम् ॥ ६२.२९ ॥

Khi thấy Ngài đúng như thật tánh, (ta hiểu rằng) đây chính là Paramātman—Đại Ngã tối thượng, hằng hữu. Ta đội Ngài trên đỉnh đầu, như một bảo sức giữa cõi đời.

Verse 30

एवं ते जल्पता पापमिदं देवेन दर्शितम् । इदानीमिममेव त्वमाराधय महामते ॥ ६२.३० ॥

Vì vậy, ngay khi ngươi đang nói, việc tội lỗi này đã được thần linh chỉ bày cho rõ. Nay, hỡi bậc đại trí, ngươi hãy thờ phụng chính Đấng này.

Verse 31

अगस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा वसिष्ठस्तु इममेव व्रतं तदा । आदित्याराधनं दिव्यमारोग्याख्यं जगाद ह ॥ ६२.३१ ॥

Agastya nói: Nói xong như vậy, vào lúc ấy, Vasiṣṭha đã trình bày chính nghi lễ này—sự thờ phụng thần Āditya (Thái Dương) thiêng liêng, được gọi là “Vrata Ārogya (Sức khỏe)”.

Verse 32

सोऽपि राजा अकारोच्चेमं व्रतं भक्तिसमन्वितः । सिद्धिं च परमां प्राप्तो विरोगश्चाभवत्क्षणात् ॥ ६२.३२ ॥

Vị vua ấy cũng thực hành nghi lễ này với lòng sùng kính; ngài đạt được thành tựu tối thượng và tức khắc trở nên không còn bệnh tật.