Adhyaya 53: The Origin Account of Saptamūrti Svara and the Emergence of Saṃbhūti through Vibhūti

Verse 1

भद्राश्व उवाच । मत्प्रश्नविषये ब्रह्मन् कथेयं कथिता त्वया । तस्या विभूतिरभवत् कस्य केन कृतॆन ह ॥ ५३.१ ॥

Bhadrāśva thưa: “Bạch Bà-la-môn, ngài đã kể câu chuyện này liên hệ đến câu hỏi của tôi. Sự hiển lộ phi thường ấy đã xảy ra do ai, và quả thật do hành nghiệp nào?”

Verse 2

अगस्त्य उवाच । आगतेयं कथा चित्रा सर्वस्य विषये स्थिता । त्वद्देहे मम देहे च सर्वजन्तुषु सा समा ॥ ५३.२ ॥

Agastya đáp: “Câu chuyện về Āgateya này thật kỳ diệu và được xác lập liên hệ đến mọi cảnh giới. Trong thân ông và trong thân tôi—và quả thật trong mọi loài hữu tình—nó đều như nhau (hiện diện bình đẳng).”

Verse 3

तस्यां सम्भूतिमिच्छन् यस्तस्योपायं स्वयं परम् । पशुपालात् समुत्पन्नो यश्चतुष्पाच्चतुर्मुखः ॥ ५३.३ ॥

Đấng mong sự hiển lộ trong nàng (Địa Mẫu) và tự thân trở thành phương tiện tối thượng cho sự hiển lộ ấy—đấng xuất sinh từ một người chăn bò, và tuy bốn chân lại trở thành bốn mặt.

Verse 4

स गुरुः स कथायास्तु तस्याश्चैव प्रवर्तकः । तस्य पुत्रः स्वरो नाम सप्तमूर्तिंरसौ स्मृतः ॥ ५३.४ ॥

Ngài là bậc thầy, đồng thời cũng là người truyền bá bài pháp thoại ấy. Con trai của ngài tên là Svara, được ghi nhớ với danh xưng “Saptamūrtiṃrasa”.

Verse 5

तेन प्रोक्तं तु यत्किञ्चित् चतुर्णां साधनं नृप । ऋगर्थानां चतुर्भिस्ते तद्भक्त्याराध्यतां ययुः ॥ ५३.५ ॥

Tâu Đại vương, bất cứ pháp tu (sādhana) nào do ngài ấy giảng dạy nhằm đạt bốn mục tiêu, thì bốn vị ấy—chuyên tâm nơi ý nghĩa các câu Ṛk—đã tiến hành thờ phụng nguyên lý/đấng ấy bằng lòng bhakti (sùng kính).

Verse 6

चतुर्णां प्रथमो यस्तु चतुःशृङ्गसमास्थितः । वृषद्वितीयस्तत्प्रोक्तमार्गेणैव तृतीयकः । चतुर्थस्तत्प्रणीतस्तां पूज्य भक्त्या सुतं व्रजेत् ॥ ५३.६ ॥

Trong bốn vị ấy: vị thứ nhất là người an trú tại Catuḥśṛṅga; vị thứ hai được gọi là Vṛṣa; vị thứ ba chính là người đạt đến theo con đường đã được tuyên thuyết; và vị thứ tư là người được dẫn dắt bởi giáo huấn ấy. Sau khi thờ phụng Nàng bằng lòng sùng kính, nên tiến đến với Thánh tử (divine son).

Verse 7

सप्तमूर्त्तेष्टु चरितं शुश्रुवुः प्रथमं नृप । ब्रह्मचर्येण वर्त्तेत द्वितीयोऽस्य सनातनः ॥ ५३.७ ॥

Tâu Đại vương, trước hết họ đã lắng nghe câu chuyện về bảy hình tướng. Lời chỉ dạy thứ hai của giáo pháp cổ xưa này là: phải sống đúng theo brahmacarya—nếp sống tiết chế, thanh tịnh như người học đạo.

Verse 8

ततो भृत्यादिभरणं वृषभारोहणं त्रिषु । वनवासश्च निर्दिष्ट आत्मस्थे वृषभे सति ॥ ५३.८ ॥

Sau đó, việc chu cấp nuôi dưỡng cho gia nhân và những người khác được nêu rõ; và (cũng) việc cưỡi bò đực trong ba điều. Lại nữa, đời sống ở rừng được chỉ định—khi “bò đực” ấy hiện hữu, an lập trong chính tự thân.

Verse 9

अहमस्मि वदत्यन्यश्चतुर्द्धा एकधा द्विधा । भेदभिन्नसहोत्पन्नास्तस्यापत्यानि जज्ञिरे ॥ ५३.९ ॥

“Ta là (điều này),” kẻ khác nói—như vậy thành bốn dạng, một dạng và hai dạng. Từ Đấng ấy, con cháu sinh ra đồng thời, rồi phân biệt khác nhau theo sai biệt.

Verse 10

नित्यानित्यस्वरूपाणि दृष्ट्वा पूर्वं चतुर्मुखः । चिन्तयामास जनकं कथं पश्याम्यहं नृप ॥ ५३.१० ॥

Sau khi trước đó đã quan sát các hình tướng của điều thường hằng và điều vô thường, Đấng bốn mặt (Phạm Thiên) suy tư: “Ta sẽ chiêm kiến Janaka thế nào, hỡi Đại vương?”

Verse 11

मदीयस्य पितुर्ये हि गुणा आसन् महात्मनः । न ते सम्प्रति दृश्यन्ते स्वारापत्येषु केषुचित् ॥ ५३.११ ॥

Quả thật, những đức hạnh vốn thuộc về phụ thân ta, bậc đại tâm—nay không còn thấy nơi bất kỳ hậu duệ nào của chính Ngài.

Verse 12

पितुः पुत्रस्य यः पुत्रः स पितामहनामवान् । एवं श्रुतिः स्थिता चेयं स्वारापत्येषु नान्यथा ॥ ५३.१२ ॥

Người con trai sinh ra từ con trai của một người được gọi bằng danh xưng “pitāmaha” (ông nội). Như vậy, quy ước dựa trên śruti này được thiết lập về dòng dõi, chứ không theo cách nào khác.

Verse 13

क्वापि संपत्स्यते भावो द्रष्टव्यश्चापि ते पिता । एवं नीतेऽपि किं कार्यमिति चिन्तापरोऽभवत् ॥ ५३.१३ ॥

“Dẫu sao, ở đâu đó, tình thế có thể tốt đẹp; và phụ thân của ngươi cũng phải được gặp.” Dẫu đã bị dẫn đi như thế, ông vẫn chìm trong suy nghĩ: “Phải làm gì đây?”

Verse 14

तस्य चिन्तयतः शस्त्रं पितृकं पुरतो बभौ । तेन शस्त्रेण तं रोषान्ममन्थ स्वमन्तिके ॥ ५३.१४ ॥

Khi đang suy niệm, một vũ khí tổ truyền của tổ tiên hiện ra trước mặt. Trong cơn phẫn nộ, ông dùng vũ khí ấy đánh kẻ kia ở cự ly rất gần.

Verse 15

तस्मिन् मथितमात्रे तु शिरस्तस्यापि दुर्ग्रहम् । नालिकेरफलाकारं चतुर्वक्त्रोऽन्वपश्यत ॥ ५३.१५ ॥

Nhưng vừa khi sự khuấy nghiền ấy hoàn tất, ông liền thấy cả cái đầu của nó—khó nắm bắt—có hình như trái dừa; bậc bốn mặt đã quan sát điều ấy.

Verse 16

तच्छावृतं प्रधानेन दशधा संवृतो बभौ । चतुष्पादेन शस्त्रेण चिच्छेद तिलकाण्डवत् ॥ ५३.१६ ॥

Khi điều ấy bị Pradhāna (vật chất nguyên sơ) bao phủ, nó hiện ra như bị che kín mười lớp. Với vũ khí bốn chân, ông chém nó ra như chém một cọng mè.

Verse 17

प्रकामं तिलसंच्छिन्नॆ तदमूलौ न मे बभौ । अहं त्वहं वदन्भूतं तमप्येवमथाच्छिनत् ॥ ५३.१७ ॥

Dù đã chém vụn đến mức như mảnh hạt mè, gốc rễ của nó vẫn không hiện ra trước mắt ta. Rồi hữu thể ấy, cứ lặp đi lặp lại lời “Ta là Ta”, cũng lại chém nó thêm lần nữa theo cách ấy.

Verse 18

तस्मिन् छिन्ने तदस्यांसे ह्रस्वमन्यमवेक्षत । अहं भूतादि वः पञ्च वदन्तं भूतिमन्तिकात् ॥ ५३.१८ ॥

Khi phần ấy bị chém, ông thấy một hình khác, thấp nhỏ, ngay trên chính phần đó. Ở gần, ông thấy một vị tuyên bố: “Ta là cội nguồn của muôn loài,” đang nói với năm đại (ngũ hành).

Verse 19

तमप्येवमथो छित्त्वा पञ्चाशून्यममीक्षत । कृत्वावकाशं ते सर्वे जल्पन्त इदमन्तिकात् ॥ ५३.१९ ॥

Rồi họ cũng chém hạ người ấy theo cách ấy, và thấy hội chúng năm mươi đã trống không. Sau khi tạo khoảng trống, tất cả đều đứng gần mà nói lời này.

Verse 20

तमप्यसङ्गशस्त्रेण चिच्छेद तिलकाण्डवत् । तस्मिँच्छिन्ने दशांशेन ह्रस्वमन्यमपश्यत ॥ ५३.२० ॥

Người ấy cũng bị chém bằng vũ khí gọi là “Asaṅga”, như chặt một cọng mè. Khi kẻ đó bị chặt đứt, ông thấy một kẻ khác—thấp hơn một phần mười.

Verse 21

पुरुषं रूपशस्त्रेण तं छित्त्वाऽन्यमपश्यत । तद्वद् ह्रस्वं सितं सौम्यं तमप्येवं तदाऽकरोत ॥ ५३.२१ ॥

Chém người ấy bằng vũ khí của hình tướng, ông lại thấy một người khác. Cũng vậy, kẻ hiền hòa—thấp và trắng sáng—cũng bị xử như thế vào lúc ấy.

Verse 22

एवं कृते शरीरं तु ददर्श स पुनः प्रभुः । स्वकीयमेवाकाश्यन्तः पितरं नृपसत्तम ॥ ५३.२२ ॥

Khi việc ấy đã xong, vị Chúa lại thấy thân thể; và ngay trong hư không, ngài thấy chính phụ thân mình—hỡi bậc vương tối thượng.

Verse 23

त्रसरेणुसमं मूर्त्या अव्यक्तं सर्वजन्तुषु । समं दृष्ट्वा परं हर्षं उभे विसस्वरार्त्तवित् ॥ ५३.२३ ॥

Chiêm ngưỡng Đấng Vô Hiển (Avyakta), hiện hữu bình đẳng trong mọi loài, với hình tướng vi tế như hạt bụi phấn hoa, cả hai người trong cuộc đối thoại—hiểu nỗi khổ bộc lộ qua giọng nói run rẩy—đều đạt niềm hỷ lạc tối thượng.

Verse 24

एवंविधोऽसौ पुरुषः स्वरनाम महातपाः । मूर्त्तिस्तस्य प्रवृत्ताख्यं निवृत्ताख्यं शिरो महत् ॥ ५३.२४ ॥

Đấng Puruṣa ấy như vậy, mang danh “Svara”, là bậc đại khổ hạnh. Thân tướng của Ngài được gọi là “Pravṛtti”, còn đại thủ của Ngài được gọi là “Nivṛtti”.

Verse 25

एतस्मादेव तस्याशु कथया राजसत्तम । संभूतिरभवद् राजन् विवृत्तिस्त्वेष एव तु ॥ ५३.२५ ॥

Từ chính lời thuật ấy về Ngài, hỡi bậc vương tối thượng, liền nhanh chóng phát sinh một sự xuất hiện (nguồn khởi) tiếp theo. Tâu Đại vương, chỉ bấy nhiêu là diễn tiến của sự việc như đã xảy ra.

Verse 26

एषेतिहासः प्रथमः सर्वस्य जगतो भृशम् । य इमं वेत्ति तत्त्वेन साक्षात् कर्मपरो भवेत् ॥ ५३.२६ ॥

Thánh sử (itihāsa) này là bậc tối thượng cho toàn thế gian, quả thật như vậy. Ai hiểu nó đúng theo chân lý (đúng nguyên lý), người ấy sẽ trực tiếp chuyên tâm vào nghiệp hạnh chính đáng (karma).