Adhyaya 51: Recollection of the Dharaṇī-vrata and the Agastya–Bhadrāśva Dialogue on Liberation

Verse 1

श्रीवराह उवाच । श्रुत्वा दुर्वाससो वाक्यं धरणीव्रतमुत्तमम् । ययौ सत्यतपाः सद्यो हिमवत्पार्श्वमुत्तमम् ॥ ५१.१ ॥

Śrī Varāha phán: Nghe lời Durvāsas về pháp trì giới tối thượng mang tên Dharāṇī-vrata, Satyatapā lập tức đi đến vùng cận kề tối thắng của Himavat (miền Hy Mã Lạp Sơn).

Verse 2

पुष्पभद्रा नदी यत्र शिला चित्रशिला तथा । वटो भद्रवटो यत्र तत्र तस्याश्रमो बभौ । तत्रोपरि महत्तस्य चरितं सम्भविष्यति ॥ ५१.२ ॥

Nơi có sông Puṣpabhadrā, và có những tảng đá mang tên Śilā cùng Citraśilā; nơi cây đa gọi là Bhadravaṭa đứng đó—tại ấy, am thất của ngài đã được dựng nên. Trên chính nơi ấy, một thiên truyện lớn về công hạnh của ngài sẽ diễn ra.

Verse 3

धरण्युवाच । बहुकल्पसहस्राणि व्रतस्यास्य सनातन । मया कृतस्य तपस्तन्मया विस्मृतं प्रभो ॥ ५१.३ ॥

Dharā (Đất) thưa: “Ôi Đấng Hằng Hữu, trải qua nhiều ngàn kiếp (kalpa), khổ hạnh mà con đã thực hành liên hệ với pháp trì giới cổ xưa này, nay chính con đã quên mất, lạy Chúa Tể.”

Verse 4

इदानीं त्वत्प्रसादेन स्मरणं प्राक्तनं मम । जातं जातिस्मरा चास्मि विषोका परमेश्वर ॥ ५१.४ ॥

Nay nhờ ân sủng của Ngài, ký ức về quá khứ của con đã khởi lên; con đã trở thành người nhớ được các đời trước và không còn sầu khổ nữa, ô Đấng Tối Thượng.

Verse 5

यदि नाम परं देव कौतुकं हृदि वर्तते । अगस्त्यः पुनरागत्य भद्राश्वस्य निवेशनम् । यच्चकार स राजा च तन्ममाचक्ष्व भूधर ॥ ५१.५ ॥

Nếu quả thật, ô đấng thần tối thượng, trong lòng Ngài còn có điều muốn biết, thì xin Ngài—Đấng nâng giữ địa cầu—hãy nói cho con: sau khi trở lại nơi cư trú của Bhadrāśva, hiền thánh Agastya đã làm gì, và vị vua ấy cũng đã làm gì.

Verse 6

श्रीवराह उवाच । प्रत्यागतं ऋषिं दृष्ट्वा भद्राश्वः श्वेतवाहनः । वरासनगतं दृष्ट्वा कृत्वा पूजां विशेषतः । अपृच्छन् मोक्षधर्माख्यं प्रश्नं सकलधारिणि ॥ ५१.६ ॥

Śrī Varāha nói: Thấy vị ṛṣi đã trở về, Bhadrāśva—người có cỗ xe trắng—trông thấy ngài ngồi trên tòa ngồi tối thắng; sau khi kính lễ cúng dường đặc biệt, ông đã hỏi câu hỏi gọi là “mokṣa-dharma”, tức pháp về giải thoát, hỡi Đấng nâng giữ muôn loài.

Verse 7

भद्राश्व उवाच । भगवन् कर्मणा केन छिद्यते भवसंसृतिः । किं वा कृत्वा न शोचन्ति मूर्तामूर्तोपपत्तिषु ॥ ५१.७ ॥

Bhadrāśva thưa: “Bạch Đấng Thế Tôn, nhờ loại hành nghiệp nào mà vòng luân hồi được cắt đứt? Hoặc làm điều gì thì chúng sinh không còn than khóc giữa các sự thọ sinh hữu hình và vô hình?”

Verse 8

अगस्त्य उवाच । शृणु राजन् कथां दिव्यां दूरासन्नव्यवस्थिताम् । दृश्यादृश्यविभागोत्थां समाहितमना नृप ॥ ५१.८ ॥

Agastya nói: “Hãy lắng nghe, hỡi đại vương, một câu chuyện thiêng liêng—được đặt trong cả xa lẫn gần—phát sinh từ sự phân biệt giữa cái thấy và cái không thấy. Xin hãy chuyên chú tâm ý, hỡi bậc quân vương.”

Verse 9

नाहो न रात्रिर्न दिशोऽदिशश्च न द्यौर्न देवा न दिनं न सूर्यः । तस्मिन् काले पशुपालेति राजा स पालयामास पशूननेकान् ॥ ५१.९ ॥

Không có ngày cũng không có đêm; không có phương hướng hay phương phụ; không có trời, không có chư thiên; không có ban ngày và cũng không có mặt trời. Khi ấy, một vị vua tên Paśupāla đã che chở, gìn giữ nhiều đàn súc vật.

Verse 10

तान् पालयन् स कदाचिद् दिदृक्षुः पूर्वं समुद्रं च जगाम तूर्णम् । अनन्तपारस्य महोदधेस्तु तीरे वनं तत्र वसन्ति सर्पाः ॥ ५१.१० ॥

Đang khi chăn giữ chúng, có lần nhà vua muốn được thấy biển phương Đông nên vội vã đi đến. Trên bờ đại dương mênh mông, nơi bờ xa vô tận, có một khu rừng; tại đó loài rắn cư trú.

Verse 11

अष्टौ द्रुमाः कामवहा नदी च तुर्यक् चोर्ध्वं बभ्रमुस्तत्र चान्ये । पञ्च प्रधानाः पुरुषास्तथैकां स्त्रियं बिभ्रते तेजसा दीप्यमानाम् ॥ ५१.११ ॥

Ở đó có tám cây như ý, có một dòng sông, có các loài chuyển động theo “thể thứ tư”, và những loài khác chuyển động hướng lên—chúng lang thang nơi ấy. Và năm Puruṣa chủ yếu cũng nâng đỡ một người nữ duy nhất, rực sáng bởi uy quang.

Verse 12

सा अपि स्त्री स्वे वक्षसि धारयन्ती सहस्रसूर्यप्रतिमं विशालम् । तस्याधरस्त्रिर्विकारस्त्रिवर्ण-स्तं राजानं पश्य परिभ्रमन्तम् ॥ ५१.१२ ॥

Người nữ ấy cũng mang trên chính ngực mình một vật rộng lớn, tựa như một nghìn mặt trời. Hãy nhìn vị vua kia đang lang thang, với môi dưới biến đổi ba lần và mang ba sắc màu.

Verse 13

तूष्णीम्भूता मृतकल्पा इवासन् नृपोऽप्यसौ तद्वनं संविवेश । तस्मिन् प्रविष्टे सर्व एते विविशु-र्भयादैक्यं गतवन्तः क्षणेन ॥ ५१.१३ ॥

Họ trở nên im lặng, như thể đã chết. Vị vua ấy cũng bước vào khu rừng đó. Khi nhà vua đã vào, tất cả bọn họ cũng vào theo—vì sợ hãi, chỉ trong khoảnh khắc họ liền hợp nhất mà hành động như một.

Verse 14

तैः सर्पैः स नृपो दुर्विनीतैः संवेष्टितो दस्युभिश्चिन्तयानः । कथं चैतेन भविष्यन्ति येन कथं चैते संसृताः सम्भवेयुः ॥ ५१.१४ ॥

Bị những con rắn vô kỷ luật và bọn cướp vây bọc, nhà vua lo lắng suy tư: “Nhờ người ấy, họ sẽ sống còn thế nào? Và những kẻ mắc kẹt trong vòng luân hồi sinh tử sẽ làm sao đạt được kết cục tốt lành?”

Verse 15

एवं राज्ञश्चिन्तयतस्त्रिवर्णः पुरुषः परः । श्वेतं रक्तं तथा कृष्णं त्रिवर्णं धारयन्नरः ॥ ५१.१५ ॥

Khi nhà vua đang suy tư như vậy, một Đấng Siêu Việt mang ba sắc hiện ra—một nhân vị mang ba màu: trắng, đỏ và cả đen.

Verse 16

सा संज्ञां कृतवान् मह्यमपरोऽथ क्व यास्यसि । एवं तस्य ब्रुवाणस्य महन्नाम व्यजायत ॥ ५१.१६ ॥

“Nàng đã đặt cho ta một danh xưng; nhưng giờ đây, kẻ khác sẽ đi về đâu?” Khi ông nói như vậy, một đại danh liền hiển lộ.

Verse 17

तेनापि राजा संवृतः स बुध्यस्वेति चाब्रवीत् । एवमुक्ते ततः स्त्री तु तं राजानं रुरोध ह ॥ ५१.१७ ॥

Ngay bởi điều ấy, nhà vua bị ngăn lại, và ông nói: “Hãy tỉnh giác, hãy hiểu cho rõ.” Khi lời ấy được thốt ra, người phụ nữ liền giữ nhà vua lại.

Verse 18

मायाततं तं मा भैष्ट ततोऽन्यः पुरुषो नृपम् । संवेष्ट्य स्थितवान् वीरस्ततः सर्वेश्वरेश्वरः ॥ ५१.१८ ॥

“Đừng sợ điều đã được trải bày bởi ảo lực (māyā).” Rồi một Nhân Vị khác—Đấng Anh Hùng, Chúa Tể của mọi chúa tể—đứng đó, bao bọc che chở nhà vua.

Verse 19

ततोऽन्ये पञ्च पुरुषा आगत्य नृपसत्तमम् । संविष्ट्य संस्थिताः सर्वे ततो राजा विरोधितः ॥ ५१.१९ ॥

Bấy giờ năm người khác đến trước vị vua tối thượng; họ bước vào, an vị chỗ ngồi, rồi cùng đứng tụ lại—do đó nhà vua bị chống đối, gặp sự cản trở.

Verse 20

रुद्धे राजनि ते सर्वे एकीभूतास्तु दस्यवः । मथितुं शस्त्रमादाय लीना अन्योन्यं ततो भयात् ॥ ५१.२० ॥

Khi nhà vua bị khống chế, bọn cướp ấy đều hợp nhất; cầm vũ khí định đánh, nhưng vì sợ hãi, chúng liền ẩn núp lẫn vào nhau.

Verse 21

तैर्लीनैर्नृपतेर्वेश्म बभौ परमशोभनम् । अन्येषामपि पापानां कोटिः साग्राभवन्नृप ॥ ५१.२१ ॥

Khi những (tội lỗi) ấy tan biến, cung điện của nhà vua trở nên rực rỡ tột bậc; và, ô Đại vương, dù đến một koṭi tội lỗi khác cũng được tiêu trừ, không còn dư sót.

Verse 22

गृहे भूसलिलं वह्निः सुखशीतश्च मारुतः । सावकाशानि शुभ्राणि पञ्चैकॊनगुणानि च ॥ ५१.२२ ॥

Trong gia thất có đất và nước, lửa, cùng gió mát dễ chịu; lại có những khoảng không thanh bạch, cát tường, tương ưng với ākāśa (hư không)—vì thế các phẩm tính được kể là năm, và còn thêm một cách đếm “kém một” như lời nêu.

Verse 23

एकैव तेषां सुचिरं संवेष्ट्यासज्यसंस्थिता । एवं स पशुपालोऽसौ कृतवानञ्जसा नृप ॥ ५१.२३ ॥

Chỉ riêng nàng bám chặt và gắn buộc với chúng trong thời gian rất lâu. Vì thế người chăn bò ấy đã hoàn thành việc ấy một cách dễ dàng, ô Đại vương.

Verse 24

तस्य तल्लाघवं दृष्ट्वा रूपं च नृपतेर्मृधे । त्रिवर्णः पुरुषो राजन्नब्रवीद्राजसत्तमम् ॥ ५१.२४ ॥

Thấy sự lanh lẹ của ngài và cả dáng vẻ của nhà vua nơi chiến địa, một người nam mang ba màu, tâu rằng: “Muôn tâu Đại vương, xin thưa cùng bậc vua tối thượng.”

Verse 25

त्वत्पुत्रोऽस्मि महाराज ब्रूहि किं करवाणि ते । अस्माभिर्बन्धुमिच्छद्भिर्भवन्तं निश्चयः कृतः ॥ ५१.२५ ॥

“Muôn tâu Đại vương, con là con trai của ngài; xin hãy dạy con phải làm gì cho ngài. Chúng con, những kẻ tìm cầu thân tộc, đã quyết định chọn ngài.”

Verse 26

यदि नाम कृताः सर्वे वयं देव पराजिताः । एवमेव शरीरेषु लीनास्तिष्ठाम पार्थिव ॥ ५१.२६ ॥

“Dẫu rằng, ô bậc thần linh, tất cả chúng con đều đã bị khuất phục, thì cũng xin cứ như vậy; muôn tâu Đại vương, chúng con sẽ ở yên, hòa nhập trong chính các thân thể ấy.”

Verse 27

मर्य्येके तव पुत्रत्वं गते सर्वेषु सम्भवः । एवमुक्तस्ततो राजा तं नरं पुनरब्रवीत् ॥ ५१.२७ ॥

“Quả có kẻ đã đạt địa vị làm con của ngài; và khi điều ấy đã qua nơi tất cả, lại có khả năng tái sinh.” Được thưa như vậy, nhà vua bèn lại nói với người ấy.

Verse 28

पुत्रो भवति मे कर्त्ता अन्येषामपि सत्तम । युष्मत्सुखैर्नरैर्भावैर्नाहं लिप्ये कदाचन ॥ ५१.२८ ॥

“Con trai của trẫm là kẻ thực hiện các hành động—kể cả vì người khác, hỡi bậc tối thiện; nhưng trẫm chẳng bao giờ bị vấy nhiễm bởi những tâm tính và trạng thái của loài người phát sinh từ các lạc thú của các ngươi.”

Verse 29

एवमुक्त्वा स नृपतिस्तमात्मजमथाकरॊत् । तैर्विमुक्तः स्वयं तेषां मध्ये स विरराम ह ॥ ५१.२९ ॥

Nói như vậy xong, nhà vua liền chăm lo cho chính hoàng tử của mình. Được họ thả ra, tự thân vua an nghỉ yên tĩnh ở giữa họ.