Adhyaya 48: The Kalki Dvādaśī Observance and the Episode of King Viśāla

Verse 1

दुर्वासा उवाच । तद्वद् भाद्रपदे मासि शुक्लपक्षे तु द्वादशीम् । सङ्कल्प्य विधिना देवं अर्च्छयेत् परमेश्वरम् ॥ ४८.१ ॥

Durvāsā nói: “Cũng vậy, vào tháng Bhādrapada, trong nửa tháng sáng, ngày Dvādaśī, sau khi lập saṅkalpa (lời phát nguyện nghi lễ), người ta nên thờ phụng Đấng Tối Thượng—Parameśvara—đúng theo nghi thức.”

Verse 2

नमोऽस्तु कल्किने पादौ हृषीकेशाय वै कटिम् । म्लेच्छविध्वंसनायेति जगन्मूर्त्ते तथोदरम् ॥ ४८.२ ॥

Xin đảnh lễ Kalkin—nơi đôi chân; xin đảnh lễ Hṛṣīkeśa—nơi thắt lưng; xin đảnh lễ Đấng “tiêu diệt mleccha”; và cũng xin đảnh lễ nơi bụng của Đấng có hình thể là toàn vũ trụ.

Verse 3

शितिकण्ठाय कण्ठं तु खड्गपाणेति वै भुजौ । चतुर्भुजायेति हस्तौ विश्वमूर्त्ते तथा शिरः ॥ ४८.३ ॥

Hãy gọi cổ họng là “thuộc Śitikaṇṭha”; hãy gọi đôi cánh tay là “của Khaḍgapāṇi”; hãy gọi đôi bàn tay là “của Đấng bốn tay”; và cũng vậy, hãy gọi đầu là “của Viśvamūrti (Đấng có hình thể vũ trụ)”.

Verse 4

एवमभ्यर्च्य मेधावी प्राग्वत् तस्याग्रतो घटम् । विन्यसेत् कल्किनं देवं सौवर्णं तत्र कारयेत् ॥ ४८.४ ॥

Sau khi phụng thờ như vậy, người hành trì sáng suốt nên, như trước, đặt một bình nước ở phía trước; tại đó nên an vị thần Kalkin và cho tạo một tượng vàng của Ngài ngay tại nơi ấy.

Verse 5

सितवस्त्रयुगच्छन्नं गन्धपुष्पोपशोभितम् । कृत्वा प्रभाते विप्राय प्रदेयं शास्त्रवित्तमे । एवं कृते भवेद्यस्तु तन्निबोध महामुने ॥ ४८.५ ॥

Sau khi chuẩn bị, phủ bằng một đôi y phục trắng và trang điểm bằng hương liệu cùng hoa, thì vào lúc bình minh nên dâng cho một bà-la-môn thông hiểu các śāstra. Khi làm đúng như vậy, kết quả phát sinh ra sao—xin nghe đây, hỡi bậc đại hiền.

Verse 6

पूर्वं राजा विशालोऽभूत् काश्यां पुर्यां महाबलः । गोत्रजैर्हृतराज्योऽसौ गन्धमादनमाविशत् ॥ ४८.६ ॥

Thuở xưa, tại thành Kāśī có một vị vua hùng mạnh tên là Viśāla. Bị những người cùng dòng tộc tước đoạt vương quyền, ông đã đi vào núi Gandhamādana.

Verse 7

तस्य द्रोण्यां महाराज बदरीं प्राप्य शोभनाम् । हृतराज्यो विशेषेण गतश्रीको नरोत्तमः ॥ ४८.७ ॥

Tâu Đại vương, trong thung lũng ấy, bậc nhân kiệt đã đến Badrī (Badarī) rực rỡ; bị tước mất vương quyền và đặc biệt là mất đi phú quý, vinh quang thuở trước.

Verse 8

कदाचिदागतौ तत्र पुराणावृषिसत्तमौ । नरनारायणौ देवौ सर्वदेवनमस्कृतौ ॥ ४८.८ ॥

Có một lần, tại đó xuất hiện hai bậc thánh hiền cổ xưa tối thượng—Nara và Nārāyaṇa—những đấng thần linh được chư thiên đồng kính lễ.

Verse 9

तौ दृष्ट्वा तत्र राजानं पूर्वागतमरिंदमौ । ध्यायन्तं परमं ब्रह्म विष्ण्वाख्यं परमं पदम् ॥ ४८.९ ॥

Thấy nhà vua đã đến trước ở đó, hai bậc hàng phục kẻ thù nhìn thấy ngài đang thiền định về Phạm thể tối thượng, nơi an trụ cao nhất mang danh Viṣṇu.

Verse 10

तौ प्रीतावूचतुस् तं तु राजानं क्षीणकल्मषम् । वरं वृणीष्व राजेन्द्र वरदौ स्वस्तवागतौ ॥ ४८.१० ॥

Hai vị hoan hỷ, liền nói với nhà vua đã dứt sạch cấu uế: “Hỡi bậc chúa tể các vua, hãy chọn một ân phúc. Chúng ta đã đến bình an và là những đấng ban ân.”

Verse 11

राजोवाच । भवन्तौ कौ न जानामि कस्य गृह्णाम्यहं वरम् । आराधयामि यत् तस्माद् वरमिच्छामि शोभनम् ॥ ४८.११ ॥

Nhà vua thưa: “Trẫm không biết hai ngài là ai; trẫm nên nhận ân phúc từ ai? Vì trẫm đang kính thờ Đấng mà trẫm phụng sự, nên trẫm mong cầu một ân phúc cát tường.”

Verse 12

एवमुक्तौ तु तौ राज्ञा कामाराधयसे प्रभो । कं वा वरं वृणुष्व त्वं कथयस्व कुतूहलात् ॥ ४८.१२ ॥

Khi nhà vua đã nói như vậy với hai vị ấy, ngài thưa: “Ôi Đấng Tôn Chủ, xin tùy ý Ngài mà đoái thương lời thỉnh cầu của trẫm. Xin chọn bất cứ ân huệ nào Ngài muốn, rồi vì lòng hiếu kỳ của trẫm mà nói cho trẫm biết.”

Verse 13

एवमुक्तस्ततो राजा विष्णुमाराधयाम्यहम् । कथयित्वा स्थितस्तूष्णीं ततस्तावूचतुः पुनः ॥ ४८.१३ ॥

Được nói như thế, nhà vua thưa: “Trẫm sẽ phụng thờ Viṣṇu.” Nói xong, ngài lặng thinh; rồi hai vị ấy lại cất lời lần nữa.

Verse 14

राजन् तस्यैव देवस्य प्रसादादावयोर् वरः । दातव्यस् ते वरं ब्रूहि कस् ते मनसि वर्तते ॥ ४८.१४ ॥

“Tâu Đại vương, nhờ ân sủng của chính vị thần ấy, chúng tôi phải ban cho ngài một ân huệ. Xin hãy nói rõ ân huệ ấy: điều gì đang ngự trong tâm ngài?”

Verse 15

राजोवाच । यथा यज्ञेश्वरं देवं यज्ञैर्विविधदक्षिणैः । यष्टुं समर्थता मे स्यात् तथा मे ददतां वरम् ॥ ४८.१५ ॥

Nhà vua thưa: “Xin ban cho trẫm ân huệ để trẫm có đủ năng lực phụng thờ Đấng Chúa Tể của tế lễ (Yajñeśvara) bằng các nghi lễ tế tự, kèm theo những lễ vật tôn kính đa dạng (dakṣiṇā).”

Verse 16

नर उवाच । स्वयं नारायणो देवो लोकमार्गप्रदर्शकः । मया सह तपः कुर्याद् बदर्यां लोकभावनः ॥ ४८.१६ ॥

Nara nói: “Nguyện chính Nārāyaṇa—Đấng thiêng liêng chỉ bày con đường cho thế gian, Đấng làm lợi lạc và nâng đỡ các cõi—cùng ta tu khổ hạnh (tapas) tại Badarī.”

Verse 17

अयं मत्स्योऽभवत् पूर्वं पुनः कूर्मस्वरूपवान् । वराहश्चाभवद् देवो नरसिंहस्ततोऽभवत् ॥ ४८.१७ ॥

Thuở trước, Ngài hóa thân làm Matsya (Cá); rồi lại mang hình Kūrma (Rùa). Vị Thần ấy cũng hóa thân làm Varāha (Heo Rừng); sau đó lại hiện làm Narasiṁha (Người–Sư tử).

Verse 18

वामनस्तु ततो जातो जामदग्न्यो महाबलः । पुनर्दाशरथिर्भूत्वा वासुदेवः पुनर्बभौ ॥ ४८.१८ ॥

Rồi Vāmana ra đời; tiếp đó là Jāmadagnya hùng lực (Paraśurāma). Lại nữa, khi trở thành con của Daśaratha (Rāma), Vāsudeva lại một lần nữa hiển lộ.

Verse 19

बुद्धो भूत्वा जनं ह्येष मोहयामास पार्थिव । सपत्नान् दस्यवो म्लेच्छान् पुनर्हत्वा महीमिमाम् । प्रकृतिस्थां चकारायं स एष भगवान् हरिः ॥ ४८.१९ ॥

Tâu Đại vương, khi hóa thân làm Phật, Ngài quả đã khiến dân chúng mê lầm. Rồi lại một lần nữa, sau khi diệt trừ các kẻ đối địch—bọn cướp và những mleccha—Ngài phục hồi cõi đất này về trật tự an định, thuận theo tự tánh. Chính Ngài là Bhagavān Hari.

Verse 20

पूज्यते मत्स्यरूपेण सर्वज्ञत्वमभीप्सुभिः । स्ववंशोद्धरणार्थाय कूर्मरूपी तु पूज्यते ॥ ४८.२० ॥

Những ai cầu mong Nhất thiết trí (toàn tri) thì thờ phụng Ngài trong hình Matsya (Cá). Còn để cứu vớt và gìn giữ dòng tộc của mình, người ta thờ phụng Ngài trong hình Kūrma (Rùa).

Verse 21

भवोदधिनिमग्नेन वाराहः पूज्यते हरिः । नारसिंहेन रूपेण तद्वत् पापभयाद् नरैः ॥ ४८.२१ ॥

Người đã chìm trong biển hữu (saṁsāra) thì nên tôn kính Hari trong hình Varāha (Heo Rừng). Cũng vậy, những ai bị nỗi sợ tội lỗi bức bách thì nên tôn kính Ngài trong hình Narasiṁha.

Verse 22

वामनं मोहनाशाय वित्तार्थे जगदग्निजम् । क्रूरशत्रुविनाशाय यजेद् दाशरथिं बुधः ॥ ४८.२२ ॥

Để trừ mê vọng, bậc trí nên thờ phụng Vāmana; để cầu được tài sản, nên thờ Jagadagnija; và để diệt kẻ thù hung bạo, bậc trí nên thờ Dāśarathi (Rāma).

Verse 23

बालकृष्णौ यजेद् धीमान् पुत्रकामो न संशयः । रूपकामो यजेद् बुद्धं कल्किनं शत्रुघातने ॥ ४८.२३ ॥

Người sáng suốt cầu con trai thì nên thờ phụng Bāla-Kṛṣṇa—không nghi ngờ gì. Người cầu sắc đẹp nên thờ Đức Phật; và nên thờ Kalkin để diệt kẻ thù.

Verse 24

एवमुक्त्वा नरस्तस्य इमामेवाब्रवीन् मुनिः । द्वादशीं कृतवान् सोऽपि चक्रवर्ती बभूव ह । तस्यैव नाम्ना बदरी विशालाख्या अभवन् मुने ॥ ४८.२४ ॥

Nói như vậy xong, Nara lại truyền chính lời ấy cho ông; và ông cũng lập việc giữ ngày Dvādaśī, rồi quả thật trở thành bậc Chuyển luân vương (cakravartin). Và chính theo tên của ông, hỡi hiền triết, nơi Badarī được gọi là “Viśālā”.

Verse 25

इह जन्मनि राजा असौ राज्यं कृत्वा इयाद् वनम् । यज्ञैश्च विविधैरिष्ट्वा परं निर्वाणमाप्तवान् ॥ ४८.२५ ॥

Ngay trong đời này, vị vua ấy—sau khi trị vì—đã vào rừng; và sau khi cử hành nhiều loại tế lễ, ông đạt đến niết-bàn tối thượng (sự giải thoát rốt ráo).