Adhyaya 27: The Slaying of Andhaka and the Manifestation of the Eight Mother-Goddesses from Divine Afflictions

Verse 1

महातपा उवाच । पूर्वमासीन्महादैत्यो बलवानन्धको भुवि । स देवान् वशमानिन्ये ब्रह्मणो वरदर्पितः ॥ २७.१ ॥

Mahātapā nói: Thuở xưa trên mặt đất có một đại Dānava, Andhaka hùng mạnh. Tự phụ vì được Brahmā ban ân huệ, hắn đã khuất phục chư thiên dưới quyền mình.

Verse 2

तेनात्मवान् सुराः सर्वे त्याजिता मेरुपर्वतम् । ब्रह्माणं शरणं जग्मुरन्धकस्य भयार्दिताः ॥ २७.२ ॥

Vì hắn—kẻ đầy uy lực và tự chủ—tất cả chư thiên bị xua khỏi núi Meru. Bị nỗi sợ Andhaka bức bách, họ đến nương tựa nơi Brahmā.

Verse 3

तानागतांस्तदा ब्रह्मा उवाच सुरसत्तमान् । किमागमनकृत्यं वो देवा ब्रूत किमास्यते ॥ २७.३ ॥

Bấy giờ Brahmā nói với các vị thiên thần ưu tú vừa đến: “Các ngươi đến đây vì việc gì? Hỡi chư thiên, hãy nói cho ta biết—chuyện gì đang xảy ra?”

Verse 4

देवा ऊचुः । अन्धकेनार्दिताः सर्वे वयं देवा जगत्पते । त्राहि सर्वांश्चतुर्वक्त्र पितामह नमोऽस्तु ते ॥ २७.४ ॥

Chư thiên thưa: “Ôi Đấng Chủ tể của thế gian, tất cả chúng con đều bị Andhaka bức hại. Xin Ngài che chở hết thảy chúng con, hỡi Đấng bốn mặt, bậc Tổ phụ (Pitāmaha); chúng con kính lễ Ngài.”

Verse 5

ब्रह्मोवाच । अन्धकान्नैव शक्तोऽहं त्रातुं वै सुरसत्तमाः । भवं शर्वं महादेवं व्रजाम शरणार्थिनः ॥ २७.५ ॥

Phạm Thiên nói: “Hỡi các vị thần tối thượng, ta hoàn toàn không thể bảo hộ các ngươi khỏi Andhaka. Chúng ta hãy đến nương tựa nơi Bhava—Śarva, Đại Thần (Mahādeva).”

Verse 6

किन्तु पूर्वं मया दत्तो वरस्तस्य सुरोत्तमाः । अवध्यस्त्वं हि भविता न शरीरं स्पृशेन्मही ॥ २७.६ ॥

“Nhưng trước đó, hỡi các vị thần tối thượng, ta đã ban cho hắn một ân huệ: quả thật ngươi sẽ bất khả sát; thân ngươi sẽ không chạm đất.”

Verse 7

तस्यैवं बलिनस्त्वेको हन्ता रुद्रः परंतपः । तत्र गच्छामहे सर्वे कैलासनिलयं प्रभुम् ॥ २७.७ ॥

Đối với kẻ hùng mạnh như thế, chỉ có một người có thể diệt: Rudra, bậc khuất phục kẻ thù. Vì vậy, tất cả chúng ta hãy đến nơi Chúa tể ngự tại Kailāsa.

Verse 8

एवमुक्त्वा ययौ ब्रह्मा सदेवो भवसन्निधौ । तस्य संदर्शनाद् रुद्रः प्रत्युत्थानादिकाः क्रियाः । कृत्वाभ्युवाच देवेशो ब्रह्माणं भुवनेश्वरम् ॥ २७.८ ॥

Nói vậy xong, Phạm Thiên cùng chư thần đi đến trước Bhava (Śiva). Vừa thấy Ngài, Rudra thực hiện các nghi lễ theo phép tắc, bắt đầu bằng việc đứng dậy nghênh tiếp; rồi Đấng Chúa tể của chư thiên cất lời với Phạm Thiên, bậc chủ tể các thế giới.

Verse 9

शम्भुरुवाच । किं कार्यं देवताः सर्वा आगता मम सन्निधौ । येनाहं तत्करोम्याशु आज्ञा कार्या हि सत्वरम् ॥ २७.९ ॥

Śambhu nói: “Vì việc gì mà tất cả chư thần đến trước ta? Hãy nói, để ta mau chóng thực hiện; mệnh lệnh quả phải thi hành không chậm trễ.”

Verse 10

देवा ऊचुः । रक्षस्व देव बलिनस् त्वन्धकाद् दुष्टचेतसः ॥ २७.१० ॥

Chư Thiên thưa rằng: “Ôi Thần linh, xin hộ trì chúng con—dẫu mạnh mẽ—khỏi Andhaka, kẻ có tâm địa tà ác.”

Verse 11

यावदेवं सुराः सर्वे शंसन्ति परमेष्ठिनः । तावत् सैन्येन महता तत्रैवान्धक आययौ ॥ २७.११ ॥

Trong khi tất cả chư Thiên đang ca tụng Parameṣṭhin, Đấng Tối Thượng an bài vũ trụ, thì ngay trong khoảng ấy Andhaka đã đến nơi, cùng một đại quân hùng hậu.

Verse 12

बलेन चतुरङ्गेण हन्तुकामो भवं मृधे । तस्य भार्यां गिरिसुतां हर्तुमिच्छन् ससाधनः ॥ २७.१२ ॥

Với sức mạnh của đạo quân bốn binh chủng, hắn muốn giết Bhava trong chiến trận; và, được trang bị đầy đủ phương tiện, hắn toan bắt cóc hiền thê của Bhava, nàng ái nữ sinh từ núi non.

Verse 13

तं दृष्ट्वा सहसाऽऽयान्तं देवशक्रप्रहारिणम् । सन्नह्य सहसा देवा रुद्रस्यानुचरा भवन् ॥ २७.१३ ॥

Thấy hắn bất ngờ tiến đến—kẻ từng đánh bại thần Indra—các vị thần liền mau chóng trang bị, và trở thành tùy tùng trong đoàn của Rudra.

Verse 14

रुद्रोऽपि वासुकिं ध्यात्वा तक्षकं च धनञ्जयम् । वलयं कटिसूत्रं च चकार परमेश्वरः ॥ २७.१४ ॥

Rudra cũng vậy, sau khi quán niệm Vāsuki, cùng Takṣaka và Dhanañjaya, bậc Tối Thượng đã tạo nên một vòng tay và một dây thắt lưng.

Verse 15

नीलनामाच दैत्येन्द्रो हस्ती भूत्वा भवान्तिकम् । आगतस्त्वरितः शक्रहस्तीवोद्धतरूपवान् ॥ २७.१५ ॥

Nīla, chúa tể loài Daitya, hóa thành voi và mau chóng đến gần Ngài, mang dáng vẻ như voi của Indra (Airāvata), oai nghiêm vươn cao.

Verse 16

स ज्ञातो नन्दिना दैत्यो वीरभद्राय दर्शितः । वीरभद्रोऽपि सिंहेन रूपेणाहत्य च द्रुतम् ॥ २७.१६ ॥

Con quỷ ấy được Nandin nhận ra và chỉ cho Vīrabhadra. Vīrabhadra cũng lập tức đánh gục hắn, rồi hóa hiện hình sư tử.

Verse 17

तस्य कृत्तिं विदार्याशु करिणस्त्वञ्जनप्रभाम् । रुद्रायार्पितवान् सोऽपि तमेवाम्बरमाकरोत् । ततः प्रभृति रुद्रोऽपि गजचर्मपटोऽभवत् ॥ २७.१७ ॥

Ngài mau chóng xé lấy tấm da của con voi, đen như màu thuốc kohl, rồi dâng lên Rudra; và Rudra lấy chính tấm da ấy làm y phục. Từ đó trở đi, Rudra trở thành Đấng khoác áo da voi.

Verse 18

गजचर्मपटो भूत्वा भुजङ्गाभरणोज्ज्वलः । आदाय त्रिशिखं भीमं सगणोऽन्धकमन्वयात् ॥ २७.१८ ॥

Khoác y phục da voi, rực sáng với các trang sức bằng rắn, Ngài cầm cây tam xoa ba mũi đáng sợ và cùng đoàn tùy tùng truy đuổi Andhaka.

Verse 19

ततः प्रवृत्ते युद्धे च देवदानवयोर्महत् । इन्द्राद्या लोकपालास्तु स्कन्दः सेनापतिस्तथा । सर्वे देवगणाश्चान्ये युयुधुः समरे तदा ॥ २७.१९ ॥

Bấy giờ, khi đại chiến giữa chư thiên và loài Dānava khởi lên, Indra cùng các Hộ Thế Thần, và Skanda làm tổng chỉ huy, cùng hết thảy các thiên chúng khác đều giao chiến trong trận mạc ấy.

Verse 20

तं दृष्ट्वा नारदाऽ युद्धं ययौ नारायणं प्रति । शशंस च महद्युद्धं कैलासे दानवैः सह ॥ २७.२० ॥

Thấy trận chiến ấy, Nārada liền đến yết kiến Nārāyaṇa và tâu bày cuộc đại chiến tại Kailāsa, nơi giao tranh cùng các Dānava.

Verse 21

तच्छ्रुत्वा चक्रमादाय गरुडस्थो जनार्दनः । तमेव देशमागत्य युयुधे दानवैः सह ॥ २७.२१ ॥

Nghe vậy, Janārdana ngự trên Garuḍa, cầm lấy bánh xe (cakra); đến đúng nơi ấy, Ngài giao chiến với các Dānava.

Verse 22

आगत्य च ततो देवा हरिणाप्यायिता रणे । विषण्णवदनाः सर्वे पलायनपरा अभवन् ॥ २७.२२ ॥

Rồi các chư thiên kéo đến; tuy được Hari làm cho hồi sức giữa chiến trận, nhưng tất cả đều mặt mày ủ rũ và chỉ chăm lo việc tháo chạy.

Verse 23

तत्र भग्नेषु देवेषु स्वयं रुद्रोऽन्धकं ययौ । तत्र तेन महद्युद्धमभवल्लोमहर्षणम् ॥ २७.२३ ॥

Khi các chư thiên bị đánh tan tại đó, chính Rudra tiến đến đối đầu Andhaka. Tại nơi ấy diễn ra một trận đại chiến với hắn, dữ dội đến rợn người.

Verse 24

तत्र देवोऽप्यसौ दैत्यं त्रिशूलेनाहनद् भृशम् । तस्याहतस्य यद् रक्तमपतद् भूतले किल । तत्रान्धका असंख्याता बभूवुरपरे भृशम् ॥ २७.२४ ॥

Tại đó, vị thần ấy cũng dùng cây đinh ba (triśūla) đánh mạnh tên dạ-xoa. Tương truyền, hễ giọt máu nào của kẻ bị thương rơi xuống mặt đất, thì ngay nơi ấy vô số Andhaka lại sinh ra, tràn lan rất nhiều.

Verse 25

तद् दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रुद्रो शूलेऽन्धकं मृधे । गृहीत्वा त्रिशिखाग्रेण ननर्त परमेश्वरः ॥ २७.२५ ॥

Thấy kỳ diệu lớn lao ấy, Rudra trong chiến trận đã bắt Andhaka, ghim trên cây tam xoa ở ngay mũi ba chĩa; rồi Đấng Tối Thượng Parameśvara đã múa điệu khải hoàn.

Verse 26

असृग्धारातुषारैस्तु शूलप्रोतस्य चासकृत् । अनारतं समुत्तस्थुस्ततो रुद्रो रुषान्वितः ॥ २७.२७ ॥

Nhưng từ kẻ bị ghim trên tam xoa, những dòng máu tuôn ra như mưa sương giá, lặp đi lặp lại không ngừng; bấy giờ Rudra đứng dậy, tràn đầy phẫn nộ.

Verse 27

तस्य क्रोधेन महता मुखाज्ज्वाला विनिर्ययौ । तद्रूपधारिणी देवी यां तां योगेश्वरीं विदुः ॥ २७.२८ ॥

Từ cơn thịnh nộ lớn lao của Ngài, một ngọn lửa bùng ra từ miệng. Nữ thần mang chính hình tướng ấy được biết đến là Yogeśvarī, bậc Chúa tể của Yoga.

Verse 28

स्वरूपधारिणी चान्या विष्णुनापि विनिर्मिता । ब्रह्मणा कार्तिकेयेन इन्द्रेण च यमेन च । वराहेण च देवेन विष्णुना परमेष्ठिना ॥ २७.२९ ॥

Một nữ thần khác, mang hình tướng hiển lộ, cũng được Viṣṇu tạo tác; và tương tự, bởi Brahmā, bởi Kārtikeya, bởi Indra, bởi Yama; bởi thần Varāha, và bởi Viṣṇu, bậc Tối Thượng (Parameṣṭhin).

Verse 29

पातालोद्धरणं रूपं तस्या देव्या विनिर्ममे । माहेश्वरी च राजेन्द्र इत्येता अष्टमारतः ॥ २७.३० ॥

Ngài đã tạo cho Nữ thần ấy một hình tướng thích hợp để nâng lên khỏi Pātāla (cõi hạ giới). Và nàng cũng được gọi là Māheśvarī, hỡi Đại vương; như vậy, theo thứ tự, đây là vị thứ tám.

Verse 30

कारणं तानि यत्प्रोक्तं क्षेत्रज्ञेनावधारणम् । शरीराद् देवतानां तु तदिदं कीर्तितं मया ॥ २७.३१ ॥

Nguyên do của những điểm ấy đã được nói rõ: đó là sự xác quyết do Bậc Tri Giả của Trường (kṣetrajña) định lập. Và về mối liên hệ của các thần linh đối với thân thể, điều ấy ta đã thuật giải như vậy.

Verse 31

कामः क्रोधस्तथा लोभो मदो मोहः अथ पञ्चमः । मात्सर्यं षष्ठमित्याहुः पैशुन्यं सप्तमं तथा । असूया चाष्टमी ज्ञेया इत्येता अष्टमातरः ॥ २७.३२ ॥

Dục vọng (kāma), sân hận (krodha), và tham lam (lobha); kiêu cuồng/men ngã mạn (mada) và mê muội (moha) là điều thứ năm; tật đố (mātsarya) được nói là thứ sáu, và lời gièm pha (paiśunya) là thứ bảy; còn sự soi mói ác ý (asūyā) phải biết là thứ tám—đó là tám “Bà Mẹ”, tức các căn nguyên sinh khởi khuynh hướng bất thiện.

Verse 32

कामं योगेश्वरीं विद्धि क्रोधो माहेश्वरीं तथा । लोभस्तु वैष्णवी प्रोक्ता ब्रह्माणी मद एव च ॥ २७.३३ ॥

Hãy biết dục vọng (kāma) thuộc về Nữ Thần Yogeśvarī; cũng vậy, sân hận (krodha) thuộc về Nữ Thần Māheśvarī. Tham lam (lobha) được dạy là thuộc về Vaiṣṇavī, còn kiêu mạn/men ngã (mada) quả thật thuộc về Brahmāṇī.

Verse 33

मोहः स्वयम्भूः कौमारी मात्सर्यं चेन्द्रजं विदुः । यमदण्डधरा देवी पैशुन्यं स्वयमेव च । असूया च वराहाख्या इत्येताः परिकीर्तिताः ॥ २७.३४ ॥

Mê muội (moha) được nói là tự sinh và (cũng) gắn với Kaumārī. Tật đố (mātsarya) được biết là phát sinh từ Indra. Nữ thần mang trượng của Yama (yama-daṇḍa-dharā) liên hệ với lời gièm pha (paiśunya), và điều ấy cũng tự sinh; còn asūyā được gọi là “Varāhā”. Như vậy các vị (nữ hóa thân) ấy được liệt kê.

Verse 34

कामादिगण एषोऽयं शरीरे परिकीर्तितः । जग्राह मूर्त्तिं तु यथा तथा ते कीर्तितं मया ॥ २७.३५ ॥

Nhóm này, khởi đầu từ dục vọng (kāma), đã được nói là hiện hữu trong thân thể. Và theo cách nó thọ nhận hình tướng (mūrti) ra sao, ta cũng đã giảng giải cho các ngươi đúng như vậy.

Verse 35

एताभिर्देवताभिश्च तस्य रक्तेऽतिशोषिते । क्षयं गताऽसुरी माया स च सिद्धोऽन्धकोऽभवत् ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातमात्मविद्यामृतं मया ॥ २७.३६ ॥

Khi máu của ông ta bị các thần linh ấy làm cho khô kiệt quá mức, quyền lực huyễn ảo của loài A-tu-la liền tiêu vong; và chính Andhaka trở thành bậc thành tựu (siddha). Tất cả điều này ta đã thuật lại trọn vẹn cho ngươi như “cam lộ của minh tri tự ngã” (ātma-vidyā).

Verse 36

य एतच्छृणुयान्नित्यं मातॄणामुद्भवं शुभम् । तस्य ताः सर्वतो रक्षां कुर्वन्त्यनुदिनं नृप ॥ २७.३७ ॥

Hỡi đức vua, ai thường xuyên lắng nghe câu chuyện cát tường này về sự xuất hiện của các Mẫu Thần (Mātṛs), thì các vị ấy ngày qua ngày che chở người đó từ mọi phía.

Verse 37

यश्चैतत् पठते जन्म मातॄणां पुरुषोत्तम । स धन्यः सर्वदा लोके शिवलोकं च गच्छति ॥ २७.३८ ॥

Và ai tụng đọc câu chuyện về sự giáng sinh của các Mẫu Thần, hỡi Puruṣottama, người ấy luôn được xem là phúc lành trong đời, và cũng được đến cõi của Śiva.

Verse 38

तासां च ब्रह्मणा दत्ता अष्टमी तिथिरुत्तमा । एताः सम्पूजयेद् भक्त्या बिल्वाहारो नरः सदा । तस्य ताः परितुष्टास्तु क्षेमारोग्यं ददन्ति च ॥ २७.३९ ॥

Và đối với các vị ấy, Brahmā đã ban ngày mồng tám âm lịch (aṣṭamī) làm tithi tối thượng. Người ta nên luôn thờ phụng các vị ấy với lòng sùng kính, lấy bilva (trái bael) làm thực phẩm. Khi các vị hoàn toàn hoan hỷ với người ấy, các vị cũng ban an ổn và không bệnh tật.

Verse 39

इतरेऽप्यन्धकाः सर्वे चक्रेण परमेष्ठिना । नारायणेन निहतास्तत्र येऽन्ये समुत्थिताः ॥

Tất cả các Andhaka khác cũng đều bị Nārāyaṇa—Đấng Tối Thượng—dùng bánh xe (cakra) sát hại tại đó; cả những kẻ khác đứng dậy xông vào giao chiến cũng vậy.