Adhyaya 24: The Birth of the Nāgas, Brahmā’s Curse, and the Pañcamī Observance

Verse 1

धरण्युवाच । कथं ते गात्रसंस्पर्शान्मूर्त्तिमन्तो महाबलाः । नागा बभूवुर्देवेश कारणं ते महीधर ॥ २४.१ ॥

Đất Mẹ thưa rằng: “Ôi Đấng Chúa tể của chư thiên, do sự tiếp xúc với các chi thể của Ngài mà các Nāga—có thân hình và đại lực—đã sinh ra như thế nào? Ôi Đấng nâng đỡ địa cầu, nguyên nhân của việc ấy là gì?”

Verse 2

श्रीवराह उवाच । श्रुत्वा गणपतेर्जन्म प्रजापालो नराधिपः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा तं मुनिं संहितव्रतम् ॥ २४.२ ॥

Śrī Varāha phán: Sau khi nghe về sự giáng sinh của Gaṇapati, vua Prajāpāla—bậc thống trị giữa loài người—đã dùng lời nói nhã nhặn mà thưa với vị hiền triết ấy, người giữ giới nguyện nghiêm cẩn.

Verse 3

प्रजापाल उवाच । भगवँस्तार्क्षविषयाः कथं मूर्त्तिमुपागताः । नागा बभूवुः कुटिला एतदाख्यातुमर्हसि ॥ २४.३ ॥

Prajāpāla thưa: “Bạch Đấng Thế Tôn, những kẻ thuộc về Tārkṣya (Garuḍa) đã làm sao mà thọ nhận thân tướng? Và các Nāga đã vì sao trở thành hình dạng uốn lượn như rắn? Xin Ngài thuật lại cho tôi.”

Verse 4

महातपा उवाच । सृजता ब्रह्मणा सृष्टिं मरीचिः सूतिकारणम् । प्रथमं मनसा ध्यातस्तस्य पुत्रस्तु कश्यपः ॥ २४.४ ॥

Mahātapā nói: “Khi Brahmā đang tạo lập thế giới, Marīci trở thành nhân duyên trong việc sinh thành các loài. Trước hết, ông được Brahmā tưởng niệm bằng tâm mà hóa hiện; và con trai của ông chính là Kaśyapa.”

Verse 5

तस्य दाक्षायणी भार्या कद्रूर्नाम शुचिस्मिता । मारीचो जनयामास तस्यां पुत्रान् महाबलान् ॥ २४.५ ॥

Vợ của ngài là Dākṣāyaṇī, tên Kadrū, người có nụ cười thanh khiết. Marīci đã sinh nơi bà những người con trai đại lực.

Verse 6

अनन्तं वासुकिं चैव कम्बलं च महाबलम् । कर्कोटकं च राजेन्द्र पद्मं चान्यं सरीसृपम् ॥ २४.६ ॥

“(Có) Ananta và Vāsuki, lại có Kambala đại lực; và, hỡi bậc chúa của các vua, Karkoṭaka cùng Padma—một loài rắn khác nữa.”

Verse 7

महापद्मं तथा शङ्खं कुलिकं चापराजितम् । एते कश्यपदायादाः प्रधानाः परिकीर्तिताः ॥ २४.७ ॥

“Cũng vậy có Mahāpadma, Śaṅkha, Kulika và Aparājita. Những vị ấy—hậu duệ của Kaśyapa—được xưng tụng là bậc chủ yếu.”

Verse 8

एतेषां तु प्रसूत्या तु इदमापूरितं जगत् । कुटिला हीनकर्माणस्तिक्ष्णास्योत्थविषोल्बणाः । दृष्ट्वा संदश्य मनुजान् कुर्युर्भस्म क्षणाद्ध्रुवम् ॥ २४.८ ॥

“Quả thật, do sự sinh sôi của họ mà thế gian này trở nên đầy dẫy. Tánh tình quanh co, hạnh nghiệp hèn kém, miệng nhọn sắc và tràn đầy nọc độc dữ dội; thấy loài người liền cắn, và trong khoảnh khắc chắc chắn khiến thành tro bụi.”

Verse 9

शब्दगामी यथा स्पर्शं मनुष्याणां नराधिप । अहन्यहनि जायेत क्षयः परमदारुणः ॥ २४.९ ॥

Hỡi bậc chúa của loài người, như âm thanh tiến đến (và chạm tới) sự xúc chạm nơi con người, cũng vậy, ngày qua ngày sẽ phát sinh một sự suy hoại vô cùng khủng khiếp.

Verse 10

आत्मनस्तु क्षयं दृष्ट्वा प्रजाः सर्वाः समन्ततः । जग्मुः शरण्यं शरणं परं तु परमेश्वरम् ॥ २४.१० ॥

Thấy cảnh ngộ của chính mình suy tàn, muôn loài khắp bốn phương đều đi cầu nương tựa—đến nơi nương tựa tối thượng, tức Đấng Tối Thượng Parameśvara.

Verse 11

इममेवार्थमुद्दिश्य प्रजाः सर्वा महीपते । उचुः कमलजं विष्णुं पुराणं ब्रह्मसंज्ञितम् ॥ २४.११ ॥

Vì chính mục đích ấy, tâu Đại vương, toàn thể dân chúng đã thưa với Viṣṇu—Đấng sinh từ hoa sen—và nhắc đến bộ Purāṇa được gọi bằng danh xưng “Brahma”.

Verse 12

देवा ऊचुः । देवदेवेश लोकानां प्रसूति परमेश्वर । त्राहि नस्तीक्ष्णदंष्ट्राणां भुजङ्गानां महात्मनाम् ॥ २४.१२ ॥

Chư thiên thưa rằng: “Ôi Chúa tể của chư thiên, ôi nguồn sinh của các thế giới, ôi Đấng Tối Thượng—xin cứu hộ chúng con khỏi những đại xà có nanh sắc bén.”

Verse 13

अहन्यहनि ये देव पश्येयुरुरगादृशा । मनुष्यपशुरूपं वा तत्सर्वं भस्मसाद् भवेत् ॥ २४.१३ ॥

Ôi Deva, bất cứ điều gì chúng nhìn thấy ngày này qua ngày khác bằng ánh nhìn như rắn—dù mang hình người hay hình thú—tất thảy đều sẽ hóa thành tro bụi.

Verse 14

त्वया सृष्टिः कृता देव नीयते सा भुजङ्गमैः । एतज्ज्ञात्वा तु दुर्वृत्तं तत्कुरुष्व महामते ॥ २४.१४ ॥

Ôi Deva, tạo hóa do Ngài dựng nên đang bị các loài rắn kéo lôi chi phối. Biết vậy, bậc đại tâm, xin Ngài hãy hành động để chỉnh trị điều trái nghịch ấy.

Verse 15

ब्रह्मोवाच । अहं रक्षां विधास्यामि भवतीनां न संशयः । व्रजध्वं स्वानि धिष्ण्यानि प्रजा माभूत् ससाध्वसा ॥ २४.१५ ॥

Phạm Thiên nói: “Ta sẽ ban sự hộ trì cho các ngươi—không còn nghi ngờ. Hãy trở về nơi cư trú của mình; chớ để dân chúng bị nỗi sợ hãi lấn át.”

Verse 16

एवमुक्त्वा प्रजास्तेन ब्रह्मणाऽव्यक्तमूर्त्तिना । आजग्मुः परमप्रीत्या नत्वा चैव स्वयम्भुवे ॥ २४.१६ ॥

Được vị Phạm Thiên có hình tướng bất hiển ấy nói như vậy, các loài hữu tình liền ra đi với niềm hoan hỷ tối thượng, sau khi đảnh lễ Đấng Tự Sinh (Svayambhū).

Verse 17

अगतासु प्रजास्वाद्यस्तानाहूय भुजङ्गमान् । शशाप परमक्रुद्धो वासुकिप्रमुखांस्तदा ॥ २४.१७ ॥

Bấy giờ, khi dân chúng đã rời đi, Đấng Ādya (bậc tối sơ) triệu tập các loài rắn ấy và, trong cơn thịnh nộ tột độ, liền giáng lời nguyền lên họ—Vāsuki đứng đầu trong số đó.

Verse 18

ब्रह्मोवाच । यतो मत्प्रभवान् नित्यं क्षयं नयत मानुषान् । भवान्तरेऽथान्यस्मिन् मातुः शापात् सुदारुणात् । भविताऽतिक्षयं घोरं नूनं स्वायम्भुवेऽन्तरे ॥ २४.१८ ॥

Phạm Thiên nói: “Vì những loài hữu tình phát sinh từ Ta cứ luôn khiến loài người suy thoái, nên trong một đời khác, do lời nguyền rất nghiệt ngã của người mẹ, chắc chắn sẽ có sự hủy diệt ghê gớm và quá mức trong thời kỳ của Svāyambhuva Manu.”

Verse 19

एवमुक्तास्तु वेपन्तो ब्रह्माणं भुजगोत्तमाः । निपत्य पादयोस्तस्य इदमूचुर्वचस्तदा ॥ २४.१९ ॥

Được nói như vậy, các vị Nāga tối thượng run rẩy, phủ phục dưới chân Phạm Thiên, rồi thưa lên những lời này.

Verse 20

नागा ऊचुः । भगवन् कुटिला जातिरस्माकं भवता कृता । विषोल्बणत्वं क्रूरत्वं दृक्शस्त्रत्वं च नस्त्वया । सम्पादितं त्वया देव इदानीं शमयाच्युत ॥ २४.२० ॥

Các Nāga thưa: “Bạch Đấng Thế Tôn, chính Ngài đã khiến giống loài chúng con mang bản tính quanh co. Cũng do Ngài mà nọc độc quá mạnh, sự tàn bạo và uy lực của ánh nhìn như vũ khí nơi chúng con được hình thành. Vì vậy, ôi Thần linh—ôi Acyuta—xin nay hãy làm cho điều ấy lắng dịu.”

Verse 21

ब्रह्मोवाच । यदि नाम मया सृष्टा भवन्तः कुटिलाशयाः । ततः किं मनुजान् नित्यं भक्षयध्वं गतव्यथाः ॥ २४.२१ ॥

Phạm Thiên (Brahmā) nói: “Dẫu đúng là các ngươi do ta tạo ra với tâm ý quanh co, thì điều đó suy ra được gì? Vì sao các ngươi cứ luôn ăn thịt loài người, hành xử như thể không có khổ não và không có hậu quả?”

Verse 22

नागा ऊचुः । मर्यादां कुरु देवेश स्थानं चैव पृथक् पृथक् । मनुष्याणां तथाऽस्माकं समयं च पृथक् पृथक् । नागानां वचनं श्रुत्वा देवो वचनमब्रवीत् ॥ २४.२२ ॥

Các Nāga thưa: “Bạch Đấng Chúa tể chư thiên, xin Ngài lập nên giới hạn đúng đắn và ấn định nơi cư trú riêng rẽ—mỗi bên một chỗ. Cũng vậy, xin đặt những giao ước (quy tắc) riêng biệt cho loài người và cho chúng con.” Nghe lời các Nāga, vị thần liền đáp lời.

Verse 23

अहं करोमि वो नागाः समयं मनुजैः सह । तदेकमनसः सर्वे शृणुध्वं मम शासनम् ॥ २४.२३ ॥

“Hỡi các Nāga, Ta thiết lập cho các ngươi một giao ước cùng với loài người. Vậy nên, tất cả hãy đồng tâm nhất ý mà lắng nghe mệnh lệnh của Ta.”

Verse 24

पातालं वितलं चैव हर्म्याख्यं च तृतीयकम् । दत्तं चैव सदा रम्यं गृहं तत्र गमिष्यथ ॥ २४.२४ ॥

“Có Pātāla và Vitāla, và cõi thứ ba mang tên Harmya. Một nơi cư ngụ luôn an lạc cũng đã được ban cho; các ngươi hãy đến đó.”

Verse 25

तत्र भोगान् बहुविधान् भुञ्जाना मम शासनात् । तिष्ठध्वं सप्तमं यावद् रात्र्यन्तं तु पुनः पुनः ॥ २४.२५ ॥

Tại đó, hưởng thụ nhiều loại an lạc theo mệnh lệnh của Ta, các ngươi hãy lưu trú cho đến đêm thứ bảy; và vào cuối mỗi đêm, hãy lại tiếp tục làm theo chỉ dạy, hết lần này đến lần khác.

Verse 26

ततो वैवस्वतस्यादौ काश्यपेया भविष्यथ । दायादाः सर्वदेवानां सुपर्णस्य च धीमतः ॥ २४.२६ ॥

Rồi, vào buổi đầu thời Vaivasvata (kỷ nguyên của Manu), các ngươi sẽ trở thành những Kāśyapeya—những người thừa tự của chư thiên hết thảy—và cũng là thừa tự của Suparṇa (Garuḍa) bậc trí.

Verse 27

तदा प्रसूतिर् वः सर्वा भोक्ष्यते चित्रभानुना । भवतां नैव दोषोऽयं भविष्यति न संशयः ॥ २४.२७ ॥

Khi ấy, toàn bộ dòng dõi của các ngươi sẽ bị Citrabhānu nuốt chửng; nhưng đối với các ngươi, việc này sẽ không thành lỗi—không còn nghi ngờ gì nữa.

Verse 28

ये वै क्रूरा भोगिनो दुर्विनीता—स्तेषामन्तो भविता नान्यथैतत् । कालप्राप्तं भक्षयध्वं दशध्वं तथा अपकारे च कृते मनुष्यम् ॥ २४.२८ ॥

“Những kẻ tàn bạo, đắm chìm trong dục lạc và vô kỷ luật—kết cục của chúng ắt sẽ đến, không thể khác. Khi thời điểm định mệnh tới, hãy nuốt, hãy cắn; và cũng vậy, khi một con người đã gây hại.”

Verse 29

मन्त्रौषधैर्गारुडमण्डलैश्च बद्धैर्दृष्टैर्मानवा ये चरन्ति । तेषां भीतैर्वर्त्तितव्यं न चान्यच्छ्चिन्त्यं कार्यं चान्यथा वो विनाशः ॥ २४.२९ ॥

Những con người đi lại được che chở bởi thần chú, dược liệu và các đồ hình Garuḍa—được ràng buộc và hộ trì như thế—đối với họ phải hành xử dè dặt; không được toan tính hay làm việc gì khác, bằng không các ngươi sẽ diệt vong.

Verse 30

इतीरिते ब्रह्मणा ते भुजङ्गा जग्मुः स्थानं क्ष्मातलाख्यं हि सर्वे । तस्थुर्भोगान् भुञ्जमानाः समग्रान् रसातले लीलया संस्थितास्ते ॥ २४.३० ॥

Khi Phạm Thiên đã nói như vậy, tất cả các loài rắn linh (bhujaṅga) đều đi đến nơi gọi là Kṣmātala. Tại đó, họ an trú nơi Rasātala một cách ung dung như trò chơi, hưởng trọn phần lạc thú đã được ban cho.

Verse 31

एवं शापं तु ते लब्ध्वा प्रसादं च चतुर्मुखात् । तस्थुः पातालनिलये मुदितेनान्तरात्मना ॥ २४.३१ ॥

Như vậy, sau khi nhận lấy lời nguyền ấy và đồng thời cũng nhận ân huệ từ Đấng Bốn Mặt (Phạm Thiên), họ an trú trong chốn cư ngụ của Pātāla, lòng bên trong hoan hỷ.

Verse 32

एतत्सर्वं च पञ्चम्यां तेषां जातं महात्मनाम् । अतस्त्वियं तिथिर्धन्या सर्वपापहरा शुभा ॥ २४.३२ ॥

Tất cả điều ấy đã xảy ra cho các bậc đại tâm vào ngày trăng thứ năm (pañcamī). Vì thế, tithi này được xem là phúc lành—cát tường và được nói là có năng lực trừ sạch mọi tội lỗi.

Verse 33

एतस्यां संयतो यस्तु अम्लं तु परिवर्जयेत् । क्षीरेण स्नापयेन्नागांस्तस्य यास्यन्ति मित्रताम् ॥ २४.३३ ॥

Nhưng ai, trong sự hành trì này, biết tự chế và tránh các món chua, lại tắm cho các nāga bằng sữa, thì các nāga ấy sẽ đến với người đó trong tình bằng hữu.